Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз саясаткері және дипломаты (1819–1880)
French politician and diplomat (1819–1880)
Агенор де Грамон, 10-шы Грамон герцогі (Антуан Альфред Агенор; 14 тамыз 1819 – 17 қаңтар 1880) – француз дипломаты және мемлекет қайраткері, сонымен қатар Бидаш князі дәрежесіне ие болған.
Agénor de Gramont, 10th Duke of Gramont (Antoine Alfred Agénor; 14 August 181917 January 1880) was a French diplomat and statesman who also had the title Prince of Bidache.
Ерте өмір
Ол Парижде, ескі дворяндықтың ең көрнекті отбасыларының бірінде, Ауре виконттарының кіші тармағында дүниеге келді, бұл әулет Наваррадағы Грамонт иелігінің атымен аталады. Оның әкесінің әкесі, Антуан VIII де Грамон, Грамон герцогі (1755–1836), Француз революциясы кезінде эмиграцияға кеткен, ал әкесі, Антуан Гераклиус Женевьева Агенор (1789–1855), Грамон және Гиш герцогі, Пиреней түбегіндегі соғыста британ туы астында шайқасты, 1823 жылы француз армиясында генерал-лейтенант болды және 1830 жылы Франция королі Карл X-ті Шотландияға сүйемелдеді. Бірақ, жас буын бонапартистерге көңіл білдірді; Грамонның туысы Антуан Луи Реймонд, Грамон графы (1787–1825), эмигранттың ұлы болғанымен, Наполеон армиясында өзгеше көзге түсті, ал Антуан Агенор мансабын Луи Наполеонмен ерте замандағы достығының арқасында жасады. Грамон Политехникалық мектепте оқыды.
He was born in Paris to one of the most illustrious families of the old noblesse, a cadet branch of the viscounts of Aure, which took its name from the Seignory of Gramont in Navarre. His grandfather, Antoine VIII de Gramont, duc de Gramont (1755–1836), had emigrated during the French Revolution, and his father, Antoine Héraclius Genevieve Agénor (1789–1855), duc de Gramont and de Guiche, fought under the British flag in the Peninsular War, became a lieutenant general in the French army in 1823, and in 1830 accompanied Charles X of France to Scotland. The younger generation, however, were Bonapartist in sympathy; Gramont's cousin Antoine Louis Raymond, comte de Gramont (1787–1825), though also the son of an émigré, served with distinction in Napoléon's armies, while Antoine Agénor owed his career to his early friendship for Louis Napoleon. Gramont was educated at the École Polytechnique.
Мансап
Граммон әскерден ерте бас тартып, дипломатияға көшті. Алайда, Францияда Луи Наполеонды билікке жеткізген 1851 жылғы 2 желтоқсандағы төңкерістен кейін ғана ол дипломат ретінде көзге түсті. Ол Кассель мен Штутгартта (1852), Туринде (1853), Вашингтон қаласында (1854), Римде (1857) және Венада (1861) толық өкілетті министр болды. 1854 жылы Вашингтонға жол тартқанда, "Арктика" пароходының қаза тауып батуынан аман қалған азаздардың бірі болды. Де Грамонт кемеден соңғы құтқару қайығына секіріп түскені байқалды; ол 85 адамның арасында аман қалды (61 экипаж мүшесі және 24 ер адам). 300-ден астам адам қаза тапты, оның ішінде кемеде болған барлық әйелдер мен балалар да бар еді.
Gramont early gave up the army for diplomacy. It was not, however, until after the coup d'état of 2 December 1851, which made Louis Napoleon supreme in France, that he became conspicuous as a diplomat. He was successively minister plenipotentiary at Cassel and Stuttgart (1852), at Turin (1853), ambassador at Washington DC (1854), Rome (1857) and at Vienna (1861). In 1854, he was one of the few survivors of the disastrous sinking of the SS Arctic, while en route to Washington DC. De Gramont was observed leaping from the ship into the last lifeboat; he was one of the 85 survivors (61 crewmembers and 24 male passengers). More than 300 people died, including all the women and children on board.
Франко-прусиялық соғыс
1870 жылы 15 мамырда Олливье кабинетінде сыртқы істер министрі болып тағайындалды. Осылайша, ол Франция мен Пруссия арасындағы келіссөздердің бұзылуына, Испания тағына Хогенцоллерн-Сигмарингеннің принсі Леопольдтың кандидатурасынан туындаған, бұл 1870-71 жылдардағы апатты соғысқа әкелді. Граммонттың бұл жауапкершіліктің нақты үлесі көп дау-дамайға ұшырады. Соңғы сөзді Эмиль Ольвье өзінің "L'Empire libéral" (том XII, 1909, passim) еңбегінде айтқан деп айтуға болады. Граммонт 6 шілдеде палатада оқыған әйгілі декларация, Бисмарк айтқандай, "қолындағы қылыш тұтқасымен жасалған қауіп" бүкіл кабинеттің бірлескен жобасы болды; Граммонт ұсынған бастапқы жоба қорытындысында тым "эллипстік" және жеткілікті күшті емес деп танылды; Карл V империясының қайта жаңғыруына сілтеме жасауды Ольвье ұсынды; Францияның шетелдік күштердің өз теріс әсеріне Еуропаның қалыпты тепе-теңдігін бұзуына жол бермейтінін растайтын абзацты император енгізді. Осыған дейін, осы мәлімдемеге қатысты, Граммонның жауапкершілігі оның егемендігі мен оның әріптестерімен бөлісуі керек екендігі анық (Ольвье op. cit. XII. 107; сондай-ақ 570-бетке берілген екі декларация жобасын қараңыз). Алайда, оның әріптестерінің "ар-намыспен бейбітшілік" туралы "күшті ықыласы" болмағаны анық, сонымен қатар, ол соғыс жағдайында Еуропа державаларының ниеттерін мүлдем қате түсінгені анық. Ол Австрияның белсенді одақтастығына сенгендігі Ольвиердің айтуынша, тоғыз жыл бойы Венаның аристократиялық қоғамында құрметті тұлға ретінде танылған, онда 1866 жылғы қорлықтан кек алу қажеттілігі сенімнің бір бөлігі болды. Бұл сенімділік оны көптеген әріптестерінен гөрі Хогенцоллерн-Сигмарингеннің ханзадасы өз ұлының атынан кандидатурадан бас тартуын барынша тиімді пайдалануына аз мүмкіндік берді. 12-ші күні кешке императорға бас тарту актісінің күмәнді мән-жайларын көрсеткен Граммонт болды, және сол түні Оливьеге хабарламай, Беннедеттиге Эмс қаласында Пруссия патшасының кандидатура қайта жаңғыртылмайтынына кепілдік беруін талап ететін апатты жеделхатты жіберді. Бұл әрекеттің басты жауапкершілігі императорға тиесілі, "ол оны өзінің жеке билігін парламенттік режимнің сақтық шараларын ұмытуға мүмкіндік беретін министрлерінің бірегейіне қолданды". Граммон болса, ол "бұл режимнің қажеттіліктерін түсінбеді; ол өзінің егеменнің бұйрықтарына мойынсұнуға дағдыланған елші болды; ол бұл дұрыс емес екенін және өзі парламенттік министр болғандықтан, парламенттің өкілеттігін бұзатын әрекетпен байланысты екенін білмеді". Ольвье: "Оның тарапынан, бұл тек мойынсұнудың нәтижесі болды, соғыс сияқты алдын ала ойластырудың нәтижесі емес" (op. cit. 262) деген жолдарды қараңыз. Кешірім сұраған кезде, оны дұрыс қабылдауға болады. Франция мен әлем үшін Граммонт өзінің елін Еуропаның көзінде дұрыс емес саясатқа келтірген және Бисмаркка 15-ші күні француз соғысын жариялауға тікелей себеп болған "Эмс телеграммасы" арқылы Граммонт палатада айтқандай "көзге шапалақ" (суфлет) беруге мүмкіндік берген саясат үшін жауапты болды.
On 15 May 1870, he was appointed minister of foreign affairs in the Ollivier cabinet, and was thus largely, though not entirely, responsible for the bungling of the negotiations between France and Prussia arising out of the candidature of Prince Leopold of Hohenzollern Sigmaringen for the throne of Spain, which led to the disastrous war of 1870 71. The exact share of Gramont in this responsibility has been the subject of much controversy. The last word may be said to have been uttered by Émile Ollivier himself in his L'Empire libéral (tome xii, 1909, passim). The famous declaration read by Gramont in the Chamber on 6 July, the "threat with the hand on the sword hilt," as Bismarck called it, was the joint draft of the whole cabinet; the original draft presented by Gramont was judged to be too "elliptical" in its conclusion and not sufficiently vigorous; the reference to a revival of the empire of Charles V was suggested by Ollivier; the paragraph asserting that France would not allow a foreign power to disturb to her own detriment the actual equilibrium of Europe was inserted by the emperor. So far, then, as this declaration is concerned, it is clear that Gramont's responsibility must be shared with his sovereign and his colleagues (Ollivier op. cit. xii. 107; see also the two projets de déclaration given on p. 570). It is clear, however, that he did not share the "passion" of his colleagues for "peace with honour", clear also that he wholly misread the intentions of the European powers in the event of war. That he reckoned upon the active alliance of Austria was due, according to Ollivier, to the fact that for nine years he had been a persona grata in the aristocratic society of Vienna, where the necessity for revenging the humiliation of 1866 was an article of faith. This confidence made him less disposed than many of his colleagues to make the best of the renunciation of the candidature made, on behalf of his son, by the prince of Hohenzollern Sigmaringen. It was Gramont who pointed out to the emperor, on the evening of the 12th, the dubious circumstances of the act of renunciation, and on the same night, without informing Ollivier, despatched to Benedetti at Ems the fatal telegram demanding the king of Prussia's guarantee that the candidature would not be revived. The supreme responsibility for this act must rest with the emperor, "who imposed it by an exercise of personal power on the only one of his ministers who could have lent himself to such a forgetfulness of the safeguards of a parliamentary regime." As for Gramont, he had "no conception of the exigencies of this regime; he remained an ambassador accustomed to obey the orders of his sovereign; in all good faith he had no idea that this was not correct, and that, himself a parliamentary minister, he had associated himself with an act destructive of the authority of parliament." "On his part," adds Ollivier, "it was the result only of obedience, not of warlike premeditation" (op. cit. p. 262). The apology may be taken for what it is worth. To France and to the world Gramont was responsible for the policy which put his country definitely into the wrong in the eyes of Europe, and enabled Bismarck to administer to her the "slap in the face" (soufflet) as Gramont called it in the Chamber by means of the Bismarck edited "Ems telegram," which was the immediate cause of the French declaration of war on the 15th.
Кейінгі өмірі
Виссембургте жеңіліске ұшырағаннан кейін (4 тамыз) Граммон қалған Оливье министрлігімен бірге (9 тамыз) лауазымынан кетіп, қыркүйек революциясынан соң Англияға барып, соғыс аяқталғаннан кейін Парижге оралды. Ол 1880 жылдың 18 қаңтарында қайтыс болды. Зейнеткерлікте ол 1870 жылғы саясатын қорғайтын бірнеше жазба жариялады, олардың ішінде "Соғысқа дейінгі Франция мен Пруссия" (Париж, 1872) ең белгілісі болды.
After the defeat of Wissembourg (4 August) Gramont resigned his office with the rest of the Ollivier ministry (9 August), and after the revolution of September he went to England, returning after the war to Paris, where he died on 18 January 1880. During his retirement he published various apologies for his policy in 1870, notably La France et la Prusse avant la guerre (Paris, 1872).