5-ке футбол – бұл мини-футболдың түрі, 5 ойыншыдан (4 дала ойыншысы + қақпашы) құрылады. Кішкентай алаңша, қақпалар, уақыт қысқартылған. Ережелер шартты.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Футболдың бір түрі
Variant of association football
Бес жақты футбол – минифутболдың бір түрі, онда әр команда бес ойыншыдан (төрт алаң ойыншысы және қақпашы) шығарады. Футболдан айырмашылықтары: кішірек алаң, кішірек қақпалар және ойын уақытының қысқаруы. Ойындар көбінесе жабық үйлерде немесе жасанды шөппен жабдықталған ашық алаңдарда өтеді, мұндай алаңдар доптың ойын аймағынан шығып кетпеуі үшін қоршаумен немесе "құсханамен" жабдылуы мүмкін, бұл ойынның үздірілмей жалғасуын қамтамасыз етеді. Бес жақты футбол – бұл бейресми, кіші командалық ойын, оның ережелері икемді және көбінесе ойын басталар алдында белгіленеді. Құқық бұзу аймағы жартылай дөңгелек пішіндес және оның ішінде тек қақпашы ғана допқа қол тигізе алады. Офсайд ережесі жоқ, басымен ойнауға рұқсат етіледі, сары және қызыл карточкалар дәстүрлі 11 жақты футболдағыдай қолданылады. Ойыншылар міндетті түрде аяқ қорғағыштарын киюі керек және металл тісті аяқ киім киюге тыйым салынады. Бес жақты футболдың түрлеріне футзал, жабық футбол, жорықбол, жағажай футболы, алты жақты футбол және жеті жақты футбол жатады, олардың әрқайсысының өзіндік ережелері мен алаң өлшемдері бар. SUB футболы – негізінен Австралия мен Жаңа Зеландияда танымал жеті жақты футболдың бір түрі. Көру қабілеті бұзылған спортшылар ойнайтын соқырлар футболы да бар. Бес жақты футбол АҚШ-тағы жастар ұйымдары арасында кең таралған, ал кейбір командалар мыңдаған фунт стерлингке бағаланған демеушілік келісімдерге қол жеткізді. Әлемдік минифутбол федерациясы, Халықаралық Socca федерациясы және JFA7 сияқты басқарушы органдар кіші командалық футбол жарыстарын ұйымдастырып, ұлттық федерацияларды біріктіреді.
Five a side football is a version of minifootball, in which each team fields five players (four outfield players and a goalkeeper). Other differences from association football include a smaller pitch, smaller goals, and a reduced game duration. Matches are played indoors, or outdoors on artificial grass pitches that may be enclosed within a barrier or "cage" to prevent the ball from leaving the playing area and keep the game constantly flowing. Five a side football is an informal, small sided game with flexible rules, often determined before play begins. The penalty area is semi circular and only the goalkeeper can touch the ball within it. There are no offside rules, headers are allowed, and yellow and red cards work similarly to traditional 11 a side football. Players must wear shin guards and are prohibited from wearing metal studded boots. Variations of five a side football include futsal, indoor soccer, jorkyball, beach soccer, six a side football, and seven a side football, each with their own unique rules and pitch dimensions. SUB football is a seven a side variation mainly played in Australia and New Zealand. There is also blind football, played by athletes with visual impairments. Five a side football is quite popular among youth organizations in the US, and some teams have secured sponsorship deals worth thousands of pounds. Governing bodies like the World Minifootball Federation, International Socca Federation, and JFA7 promote small sided football competitions and unite national associations.
Ережелер
Жаза алаңы футболдан едәуір өзгеше: ол жартылай дөңгелек пішіндес, оның ішінде тек қақпашы ғана допқа тиіп, ойнауға құқылы, ал олардың алаңнан шығуына рұқсат берілуі немесе берілмеуі мүмкін. Қақпашылар допты тек қолдарымен басқа ойыншыға жіберуге рұқсат алады. Қақпашы тек қана допты сақтап қалу үшін тепкілеуге құқылы. Офсайд ережесі жоқ. Баспен ойнауға рұқсат етіледі. Қасақана қолмен ойнау мен кездейсоқ қолмен ойнаудың аражігін ажырату ережесі жоқ – төреші доп соғылған жерден алыс-жақындығына қарай шешім қабылдауы керек. Сары карточка алған ойыншы белгілі бір уақытқа "күнә тастауына" (sin bin) жіберіледі. Ал қызыл карточка 11 адамдық командадағыдай, ойыншыны матчтан шеттетеді. Жүгіріп шабуыл жасау/сырғанап тақымдау әрекеттері үшін сары карточка беріледі. Сонымен қатар, металл тікпақтары бар бут киюге болмайды, себебі ол алаң бетін зақымдайды. Ойыншылар тізе сақтандырғыштарын киюі міндетті, бірақ оның сақталуын әдетте төреші өз қалауынша шешеді. Бес ойыншыдан құралған команда көбінесе бейресми түрде ойнайды, сондықтан ережелер икемді және кейде ойын басталар алдында шешіледі; бұл футзалдан өзгеше, оның ресми ережелерін ФИФА жариялайды. Англия Футбол қауымдастығы (FA) жоғарыда аталған ережелерді кеңейте отырып, кішігірім алаңның ең төменгі және ең жоғары өлшемдерін, сондай-ақ бос соққылар және ойынның басқа да бөліктеріне қатысты техникалық ережелерді қамтитын толық ережелер тізімін жасады.
The penalty area is significantly different from football: it is semi circular in shape, only the goalkeeper is allowed to touch the ball within it, and they may or may not be allowed out. Goalkeepers are only allowed to give the ball out to another player through hands. The goalkeeper may only kick the ball to effect a save. There are no offside rules. Headers are allowed. There is no protocol of deliberate handball versus accidental handball – the referee needs to make a decision based on the distance from where the ball was hit. Yellow cards may result in the offending player being sent to the "sin bin" for a predetermined length of time. Red cards work in the same way as the 11 a side game, the offending player being dismissed from the match. Charging/sliding tackles are awarded a yellow card. Additionally, metal studded boots cannot be worn, as this would damage the playing surface. Players are also required to wear shin guards, but enforcement of this is usually at the discretion of the referee. Five a side is commonly played informally, and the rules are therefore flexible and are sometimes decided immediately before play begins; this is in contrast to futsal, for which official laws are published by FIFA. The English FA have drawn up a full list of laws for the small sided game which expands upon the rules outlined above and includes minimum/maximum pitch dimensions as well as technicalities on free kicks and other parts of the game.
Футзал
Футзал – Asociación Mundial de Fútbol de Salón (AMF / ағылшын тілінде: World Futsal Association) ұйымы әзірлеген, жабық алаңдағы бес адамнан құралған футболдың бір түрі. Қазіргі таңда оны басқаратын екі ұйым бар: AMF және халықаралық футбол федерациясы – Fédération Internationale de Football Association (FIFA).
Futsal is a version of indoor five a side football developed by the Asociación Mundial de Fútbol de Salón (AMF / English: World Futsal Association). It currently has two governing bodies: the AMF and the association football international body; the Fédération Internationale de Football Association (FIFA).
Үй ішіндегі футбол
Індеттен қорғалған футбол – негізінен Солтүстік Америкада ойналатын футболдың жабық алаңдағы түрі, әдетте мұзды хоккей алаңындай алаңда алтыдан бір командадан ойналады.
Indoor soccer is an indoor variant played primarily in North America, typically with six a side teams on an ice hockey sized pitch.
Жоркибол
Жоркибол – 10м х 5м өлшемді плексиглас қоршау ішінде ойналатын 2vs2 форматтағы футбол. Ойыншылар қабырғаларды пас беру және гол соғу үшін пайдалана алады. Басқарушы орган – Жоркибол халықаралық федерациясы.
Jorkyball is a 2vs2 format of football played in a plexiglass cage of 10m x 5m. The players can use the walls to pass and to score. The governing body is the Jorkyball International Federation.
Жағажайлық футбол
Жағажай футболы – бес жақты футболдың бір түрі, ол құмды алаңда ойналады. Ережелері қалыпты бес жақты футбол ережелерінен көп ерекшеленбейді.
Beach soccer is a variation on five a side football in that it is played on a sandy surface. Rules do not greatly differ from those found in regular five a side football.
ОмегаБолл
Диаметрі белгілі бір шеңберлі алаңда үш командадан құралған бес адамдық футболдың бір түрі. Команда допты қарсыластарының қақпаларының біріне жеткізу арқылы ұпай алады. Бұл ойын АҚШ-та ойда өңделген және негізінен сол елде танымал.
A variation with three five a side teams playing simultaneously on a circular pitch in diameter. A team scores a point by advancing the ball through either of their opponents' goals. The game was invented in, and is seen primarily in, the United States.
Алты ойыншықты футбол
Алаң көлемі мен командадағы ойыншы саны артқан нұсқа. Осы нұсқада әр командада бір уақытта бес алаң ойыншысы және бір қақпашы болады. Басқа ережелер бес ойыншыдан құралған футболдан ешқандай айырмасы жоқ.
A variation with increased pitch size and number of players on a team. In this variation there are five outfield players and one goalkeeper on the pitch for each team at any time. Other rules do not differ from those found in five a side football.
Жетілік футбол
Бұл тағы бір нұсқа, онда алаңның және команданың мөлшері артты; осы жағдайда әр командада алты ойыншы және қақпашы бар. Бұл ережелер бес ойыншыдан құралған командалар үшін қолданылатын ережелерден өзгеше. SUB футболы – негізінен Австралия мен Жаңа Зеландияда таралған жеті ойыншыдан құралған футболдың бір түрі. Ережелер жаңа ойыншыларды тарту үшін сәл өзгертілді, қатаң түрде денеге тиюге рұқсат етілмейді және ұпай жинаудың екі жолы бар: басқа форматтардағыдай гол соғу арқылы немесе қақпаның екі жағында орналасқан тақтаға гол салу арқылы. Тақталардың ұзындығы әдетте 2,5 метр, ал биіктігі қақпа биіктігінің үштен бірін құрайды. Гол – 3 ұпай, ал тақта – 1 ұпай. Егер доп алаңдан шығып кетсе, оны тебуге немесе лақтыруға болады. Бұл жақтан және бұрыштардан шығуға қатысты.
This is another variation with increased pitch and team size; in this case with six outfield players and a goalkeeper on each side. The rules differ from those from five a side. SUB football is a variation of seven a side football primarily played in Australia and New Zealand. The rules have been modified slightly to encourage new players to the game, with strict enforcement of non contact and two ways to score points: by scoring a goal in the same manner as the other formats, or by scoring a board that is on either side of the goal. The boards are usually 2.5m long and one third of the height of the goal. A goal is 3 points and a board is 1 point. When the ball goes out of play, it may be kicked or thrown in. This applies to the sideline and corners.
Түрлі ұйымдар
Еуропада бес футболдан көптеген операторлар бар (Powerleague, Goals Soccer Center, UrbanSoccer), және ең көбі Ұлыбританияда. Дүниежүзілік минифутбол федерациясы (WMF) континенттер бойынша федерацияларға біріккен 71 ұлттық қауымдастықты біріктіреді. Еуропалық минифутбол федерациясы 32 мүше қауымдастықтан тұрады. EMF miniEURO және EMF Чемпиондар лигасы турнирлерін ұйымдастырады. Халықаралық Сокка федерациясы (ISF) – 2018 жылдан бері жыл сайын Сокка әлем чемпионатын өткізіп келе жатқан алты футболдан құрылған ұйым. 2023 жылғы Сокка әлем чемпионатына 44 ұлттық команда қатысты. F5WC – әлемдегі ең ірі аматорлық бес футболдан құрылған турнир, оған 48-нен астам ел қатысады. IFA7 – жеті футболды дамытатын халықаралық қауымдастық. IFA7 2017 жылы Гватемалада жеті футболдан алғашқы әлем чемпионатын өткізіп, Ресей жеңіске жетті. Кішкентай футбол алаңдары клубтарға жалдау, туған күн тойлары және корпоративтік шаралар арқылы кіріс табуға, сондай-ақ жас ойыншыларды ертерек анықтауға мүмкіндік беретіндіктен, күннен-күнге танымал болып келеді.
There are many operators of five a side football in Europe (Powerleague, Goals Soccer Center, UrbanSoccer), and most of all in the UK. World Minifootball Federation (WMF) unites 71 national associations, grouped into federations by continent. European Minifootball Federation consists of 32 member associations. EMF organizes EMF miniEURO and EMF Champions League competitions. International Socca Federation (ISF) is a six a side football organization, running yearly Socca World Cup events since 2018. 44 national teams participated in the 2023 Socca World Cup. The F5WC is the world's largest amateur five a side football tournament in the world with over 48 participating nations. IFA7 is the international association that promotes seven a side football. IFA7 held the first known Seven a side Football World Cup in 2017 in Guatemala, with Russia winning the title. Small side football facilities are increasingly popular as a way for clubs to generate revenue through rentals, birthday parties and corporate events and to allow early scouting of young players.
Жастар ұйымдары
Жастар арасындағы бес адамнан құралған футбол АҚШ-та зор танымалдылыққа ие болды. Көптеген ұйымдар осы форматты таңдап, оны сәл өзгерткен, балалардың жасөспірімдер спортында ертерек дамып, жетістікке жетуіне жағдай жасау үшін. Америкалық Жастар Футбол Одағы және АҚШ Жастар Футбол Ассоциациясы – АҚШ-тың аймақтық жастар футбол аренасына осы форматты енгізген ең ірі ұйымдардың қатарында.
The popularity of five a side youth football has grown tremendously within the US. Many organisations have chosen this format and modified it slightly to promote an environment where children can excel early in youth sports. The American Youth Soccer Organization and the United States Youth Soccer Association are among the largest organisations bringing this format to the regional US based youth soccer arena.
Демеушілік
Соңғы жылдары бірнеше бес жақты футбол командалары мың фунттық келісімшарттармен демеушілікке ие болды. Спонсорлар Ұлыбританияда бес жақты футболға қатысушылардың саны артып келе жатқанын байқап, бұл жарнама үшін өте қолайлы орын деп санайды. Сондықтан, олар көбінесе жергілікті жарыстардың немесе лигалардың жеңімпаздарын демеушілік етеді, осылайша өздерінің келісімдері аймақтағы ең үздік бес жақты командалармен екеніне көз жеткізеді.
In recent years a few five a side teams have found themselves sponsorship deals with thousand pound contracts. Sponsors feel with the vast numbers of participation in five a side football rising in the UK that it is a good place to advertise and tend to sponsor competition winners or league winners at local facilities so that they know that their deals are with the best five a side teams around the area.