Кіріспе

Кореяның кестелеу стилі

Корея кестелеуінің техникалары мен артефакттарының ұзақ тарихы бар, бірақ Кореяда 14 ғасырдан кейін Жосон әулетінен ең көп деректер сақталған. Бұл мақалада осы қатаң әрі әдемі өнер түрінің тарихы, стильдері, сақталуы, шеберлері, сондай-ақ экрандар, киім-кешек және тұрмыстық заттардың мысалдары туралы айтылады. Адамдар балық немесе жануарлардың сүйектерінен жасалған инелерді жануар терісін, ағаш қабығын немесе жапырақтарын тігуге және тоқуға пайдаланған. Чассу – корей тілінде кестелеу деген сөз, ол күнделікті өмірдің әр бұрышында сұлулықты қалыптастырудың бір жолы еді. Чассудың төрт түрі бар: покшик чассу, киёнг чассу, камсанг чассу және будда чассу. Покшик чассу – киімге салынатын кесте. Киёнг чассу – патша сарайында қолданылатын әртүрлі материалдармен безендірілген кесте. Камсанг чассу – көркем туындының бір түрі. Будда чассу буддизмнен пайда болған. Будда чассу Будданың мүсіндері мен әртүрлі храмдарда қолданылған. Шассу – адам баласы киім-кешек тігуді бастаған заманнан бері келе жатқан өнер.

Тарих

Кореяның дәстүрлі кестесінің ұзақ тарихы бар және ол заман өзгерулерімен бірге Кореяның эстетикалық ерекшеліктерін көрсетеді. Кестелеу жібек тілмесімен, ине қозғалысының нәзіктігімен, термен және тігістермен, сондай-ақ тоқу және тігумен күнделікті өмірде әсемдікті қалыптастырып келді, және ұлттық сезімдер де гүл жайды. Кореяның дәстүрлі кестесі Кореяның үш патшалығынан бұрын негізінен жібек мата мен жіптерді пайдаланған, олар ерекше жылтырлыққа және текстураға ие болған. Осының нәтижесінде кестелеудің эстетикалық әсері мүмкіндігінше әдемі түрде бейнеленген. Бұл жібек кестелеу алғаш рет Парсыда пайда болды, Иранда кең таралды және Үндістан мен Қытай арқылы Кореяға жеткені белгілі.

Тарихқа дейінгі дәуір

Қола дәуірінде топырақтан немесе тастан жасалған құлақшалар, үлкен және кіші крокодилдердің бейнелері, тас инелер мен ине сақтағыштары табылды. Мұндай орау және тігу құралдарының табылуы тоқу және тігу осы кезеңде-ақ дамығандығын көрсетеді. Қола дәуірінен кейін, Темір дәуірінде темір шаруашылығы пайда болды, ал ауыл шаруашылығы едәуір дамыды. Текстиль өсіру технологиясы жетілдіріліп, текстиль өндірісі артты. "Үш патшалық" және "Ху Ханбук" сияқты жазбаларда осы кезеңде жылқы мен тұт ағаштары өсіріліп, жібек құрттары, мапо және макарон да өсірілгендігі айтылады. Бұл маталардың дамуы кестелеу өнерінің дамуының қажетті шарты болды. "Үш патшалықтың" табысталуына қатысты мәліметтерде, "табушы шетелге шыққанда күміс, алтын және күміс жібектен тігілген киім киеді" делінген, ал саны алтын мен күміспен кестеленген күміс жібек ретінде тіркелген. Кестелер сол кездегі билеуші таптың мәртебесін және сыныбын көрсететін белгілермен киімдерге, туларға және көлік құралдарына кестеленген болуы мүмкін, бірақ осы дәуірге қатысты мәліметтер материалдардың тез тозуына байланысты бүгінгі күнге жеткен жоқ. Үш патшалық кезеңінен бұрынғы кестелер туралы әдеби мәліметтер, Горё, Когурё, Махан, Цинхван, Чанджин және Йонда қолданылған кестелер мен маталар туралы шашыраңқы мәліметтерден ғана құралды.

Горео әулеті

Горё дәуірінде кестелеу өнері одан да әрі дамыды. Ел түрлі маталар мен қолөнер бұйымдарын жасау үшін бюрократиялық кеңсе және нұсқаулық кітап құрды. Бұрынғы дәуірмен салыстырғанда, әдебиетте көрсетілген заттар ғана емес, сонымен қатар өндіріс технологиясы да едәуір жетілді. "Горё Догюнг" мәліметінше, патшаны сүйемелдеген сақшылар көбінесе бес түсті гүлдер немесе құстармен кестеленген жібек букет киген, ал белдеріне ақ гүлдермен әшекейленген. Кестелеу әскери формаларға дейін қолданылғандықтан, кестемен әшекейлеу ақсүйектер мен қара халықтың киімдерінде де жасалған болуы мүмкін.

Қазіргі заманғы

Кәсіби қолөнер шеберлігімен тігізетін шеберлер, кестелеу мәдениетін дамытады. Олар Оңтүстік Кореяда және шетелде көрмелер ұйымдастырады.

Материал

Негізгі кестеге арналған мата ақ немесе көк жібек болған, ал жүн сирек қолданылатын. Тергеу жұмыстарын негізінен жартылай ойыншықтар мен жұптар жүргізген. Жосон дәуірінің ортасында лакталған жіптер жұқарып, ал Жосон дәуірінің соңында қалың тоқылған жіптер дәстүрлі кестелеудің негізгі материалы болды. Тоқылған жіп берік және серпімді, оны сақтау оңай. Бұл әдеттегі жұқа кестеге қолайлы, ал бұралған жіп мықты болғандықтан, жіптің жылтыры көрінбейді. Бұралған сызықтардың саны мен бағытына (солға немесе оңға) байланысты бейнелеу әсері әртүрлі, бірақ кез келген жағдайда, тұрақты жарықпен тоқылған жіптің беті бүгілмей тегіс болады. Ал, жуандығы мен кедір-бұдырлығы себепті, қымыз жіптің тұрақты немесе егжей-тегжейлі бейнесін беру қиын, және ол нысанын ұзақ сақтамайды. Жоғары және қарапайым топтағы әйелдер оны, әсіресе тойларда киген, себебі ол ерекше және ресми шаралармен байланысты болған. Сухье – көк және қызыл жібекпен қапталған аяқ киімге қымызды қабаттап жасалған. Тігілгеннен кейін, оған хризантема, бамбук, қарағай және арабеске үлгілерінің әсем кестесі тігілген. Осылайша, гүлді әдемі аяқ киім корей қоғамының сәнді әйелдерінің маңызды аксессуары болды. Олар көбінесе ең әсем кестемен тапсырыс берілетін. Әйелдер оларды ұзын етектер астында көріну үшін киген, бұл әр қадамда әсемдік пен сәнділіктің белгісі болды. Киім мен үй заттары Шығыс Азияда түрлі-түсті, символдық ою-өрнектермен кестеленген. Жосон дәуірінде сарай шенеуніктері кеуделері мен арқаларына әдемі кестеленген хёнбэ (корейлік белгі) таққан. Киген адамның лауазымын немесе дәрежесін көрсететін түрлі құс және жануар мотивтері кестеленген. Мысалы, екі кранды белгі 18-20 ғасырларда бірінші және үшінші дәрежелі азаматтық шенеуніктерді көрсеткен. Бір барс үлгісі 19 ғасырда төртіншіден тоғызыншы дәрежелі әскери шенеуніктерді көрсеткен. Екі барс ең жоғары үш дәрежедегі шенеуніктерді білдірген. Бұлар тығыз бұралған жібек жіптермен кестеленген. Кореяда жолбарыс пен барс жамандықтан қорғау символы ретінде жиі қолданылған. Тағы бір әсем бұйым – боджаги (корей орама матасы). Аяқталған боджаги оның жасаушысының әлеуметтік-экономикалық жағдайын көрсете алады. Алайда, боджаги – бәрінен бұрын пайдалы. Бұл – барлығына қолжетімді ежелгі корей қолөнері. Корея тарихында эмоцияларды ашық білдіруге көбінесе тыйым салынған, сондықтан олар корей мәдениетінің көркемдік ерекшеліктері арқылы көптеп білдірілген. Жосон дәуірінің әйелдері кешкі қоңыраулар соғылып, ерлер үйлеріне қайтқанға дейін күндіз үйлерінен шығуға рұхсат етілмеген. Сондықтан көптеген әйелдер үйлерінде түрлі-түсті, сәнді маталарды тігіп қанағат алған. Қызғылт түстердің кең ауқымы отбасылар мен тарих туралы, сондай-ақ инь мен ян, фен-шуй және ғаламды құрайтын бес элементтің ықпалымен философия туралы айтқан.