Кіріспе
Рене Магритттің суреті
Сурет
the painting
«Адам ұлы» – бельгиялық сюрреалист суретші Рене Магритттің 1964 жылғы суреті. Бұл, әдетте, оның ең танымал туындысы саналады. Магритт оны өзінің портреті ретінде салған. Суретте төмен қоршаудың алдында пальто мен цилиндр киген адам бейнеленген. Адамның артында теңіз бен бұлтты аспан көрінеді. Адамның беті көтерілген жасыл алмамен жартылай жасырылған. Дегенмен, адамның көздері алманың шетінен көрініп тұр. Тағы бір көзге түсетін ерекшелік – адамның сол қолы шынтағынан кері иілгендей көрінеді. Сурет туралы Магритт былай деді:
Кем дегенде, ол бетті жақсы жасырады, сондықтан сіз көзге көрінетін бетті, яғни, жасырылған, бірақ көрінетін адамның бетін алма жасырып тұр. Бұл үнемі болатын жағдай. Көргеніміздің бәрі басқа бір нәрсені жасырады, біз әрқашан көріп отырғанымыздың не жасырғанын білуге тырысамыз. Бізге жасырылған нәрселер қызықты, ал көзге көрінетін нәрселер оны көрсетпейді. Бұл қызығушылық өте күшті сезімге айналуы мүмкін, көрінетін және жасырылған арасындағы белгілі бір қақтығыс деуге болады.
At least it hides the face partly well, so you have the apparent face, the apple, hiding the visible but hidden, the face of the person. It's something that happens constantly. Everything we see hides another thing, we always want to see what is hidden by what we see. There is an interest in that which is hidden and which the visible does not show us. This interest can take the form of a quite intense feeling, a sort of conflict, one might say, between the visible that is hidden and the visible that is present.
Ұқсас суреттер
"Адам баласы" Магриттің тағы екі картинасына ұқсас. "Ұлы соғыс" (La grande guerre, 1964) – "Адам баласының" нұсқасы, онда тек кеудеден жоғарығы бейнеленген. "Көрінбейтіннің дәмі" (Le Gout de l'invisible) – осы тақырыптағы гуашь картинасы. Сол жылы салынған, "Фасадтардағы Ұлы соғыс" (La Grande Guerre Façades, 1964) деген тағы бір картинада теңізге қарайтын қабырға алдында тұрған адам бейнеленген ("Адам баласындағыдай"), бірақ ол әйел, қолында қолшатыр, беті гүлдермен жабылған. Сонымен қатар, "Бонеттадағы адам" да бар, онда адамның бетін алманың орнына құс жабады.
Танымал мәдениетте
1970 жылы Норман Роквелл "Адам ұлы" картинасына құрмет ретінде "Мистер Эппл" атты майлы бояумен салынған картина жасады, онда адамның басы жасырылмаған, қызыл алмамен ауыстырылған. Бұл картина "Томас Крон ісі" фильмінің 1999 жылғы нұсқасында маңызды рөл атқарады. Ол бірнеше рет көрінеді, біріншіден, Краун мен Кэтрин Баннинг мұражайда серуендеп келе жатқанда, ол оны әдемі әзілмен оның портреті деп атайды, және әсіресе соңғы тонау сахналарында боулер шляпалары мен плащ киген көптеген ер адамдар мұражай ішінде портфельдерді алып жүріп, Краунның қозғалысын жасырып, күзет командасын шатастырады. Жасыл алма Магриттің туындыларында жиі кездесетін мотив болды. Ол 1966 жылы Пол Маккартниге тиесілі "Le Jeu De Morre" картинасында қолданған, бұл "The Beatles" тобын өз жазбалар компаниясын "Apple Corps" деп атауға шабыттандырды.