Кіріспе

Хиндустани классикалық музыкасы
1961 жылғы хинди фильмі

Хиндустани музыкасында (Солтүстік Үндістан классикалық музыкасы), гарана – Үнді субконтинентіндегі музыканттар мен бишілерді туыстық байланыс немесе шәкірттік арқылы, ал одан да маңыздысы, белгілі бір музыкалық стильді ұстану арқылы байланыстыратын әлеуметтік ұйымдастыру жүйесі. "Гарана" сөзі "үй" деген мағына беретін "гар" сөзінен туындаған. Әдетте, бұл музыкалық идеологияның пайда болған жерін көрсетеді; мысалы, қаялар орындаумен танымал кейбір гараналар: Дели, Агра, Гвалиор, Индор, Атраули Джайпур, Кирана және Патиала. Төрт белгілі катак гаранасы: Лакхнау, Атраули Джайпур, Бенарес және Раигарх.

Түмри қараналары

Бенарес мектебінде әннің мәтініндегі сөздер музыкалық тұрғыдан безендіріліп, мағынасын ашып көрсетеді, ал Лакхнау мектебінде күрделі әсемдемелермен және нәзік тіршілікке келтірілген, эротикалық мазмұны айқын тхумрилер орындалады. Патиала мектебінің тхумрисінің ерекшелігі – Пәнджаб аймағынан алынған тапаны (tappa) қосуы. Патиала мектебі осы тапа элементі арқылы өзінің ерекшелігін көрсетеді, ол биге бағытталған Лакхнау тхумрилерінен және хаял үлгісіндегі Бенарес тхумрилерінен өзгеше. Бенарес мектебі 13 ғасырда Киртанкарлармен құрылған, ал Сиддхешвари Деви, Расулан Бай, Бади Моти Бай, Махадев Мишра, Гириджа Деви (20 ғасырдың ортасы) және Савита Деви оны қайта жаңғыртқан.

Биігілген қаран

Қазіргі катак орындаушыларының көпшілігі өз тегін катактың төрт негізгі мектебінен шығарады: Джайпур Атраули гаранасы, Лакхнау гаранасы, Бенарес гаранасы (сәйкесінше Качваха Раджпут патшаларының сарайларында, Оудх Навабының және Варанасиде пайда болған) және Райгарх гаранасы (Райгарх махараджасы Чакрадхар Сингхтің сарайында пайда болған). Лакхнау гаранасы бүкіл елде ең танымал болып қала береді. Дегенмен, соңғы кезде Атраули Джайпур гаранасы да жете алды және бүгінде Үндістан бойынша көптеген орындаушылар екі стильдің де техникаларын қолданады. Басқа би өнерлерінен алынған тәсілдер мен поздардың бірігуі нәтижесінде қимылдар мен ишараттардың бастапқы тазалығы қазіргі заманғы трендтермен бірге жұмсарып немесе өзгеруі мүмкін. Райгарх гаранасы өзінің ерекше композициясымен және мыңдаған ізбасарларымен танымал.