Кіріспе
Дивертикулярлық ауру – ірі ішек қабырғасының әлсіз жерлерінен қаптардың (дивертикулалардың) пайда болуымен сипатталатын, қауіпсіз жағдай – дивертикулездің салдарынан туындайтын проблемалар. Бұл ауру спектріне дивертикулит, симптомдық асқынусыз дивертикулярлық ауру (САДА) және дивертикулезбен байланысты сегменттік колит (СБК) кіреді. Ауру спектрінің барлық түрлеріндегі ең көп кездесетін белгілер – іш ауыруы және іш өту немесе іш қату сияқты ішек әрекетінің өзгеруі. Ал дивертикулитте дене температурасының көтерілуі және ақ қан клеткаларының санының артуы сияқты жүйелік белгілер байқалады, ал САДА және СБК-де мұндай белгілер болмайды. Емдеу ішекке консервативті демалыс беруден бастап, антибиотиктер, спазмолитиктер, ацетаминофен, месаламин, рифаксимин және кортикостероидтар сияқты дәрілік препараттарға дейін, нақты жағдайға байланысты тағайындалады.
Дивертикулит
Жедел дивертикулиттің пайда болуына колондағы бар дивертикулға жарақат немесе қан ағынының жетіспеуі себеп болуы мүмкін деп саналады. Травматикалық теория бойынша, қатқан фекалит дивертикул ішінде тұрып қалып, колоның шырышты қабығының зақымдануына және жергілікті қабынуға әкеледі. Содан кейін бактериялардың көбеюі мен инфекция шырышты қабықтан ішек қабырғасына таралып, ақырында ішек перфорациясына алып келеді. Асқынған жедел дивертикулит, абсцесс немесе колоның перфорациясының болуымен асқынбаған дивертикулиттен ерекшеленеді. Созылмалы, өршіген дивертикулит – медициналық емге көнбеген, бірақ абсцесс, перитонит, ішек фистуласы немесе ішек түйілуі сияқты асқынуларға ұшырамаған қайталамалы жедел дивертикулит салдарынан туындайды.
Симптомдық асқынусыз дивертикулярлық ауру
Жоғарыда айтылған дивертикулит ишемиясы теориясына ұқсас, күрт ішек синдромы (СУДД) дивертикул ішіндегі шырышты қабықтың ишемиясына алып келетін, созылмалы тоқ ішек жиырылуынан туындайды деп саналады. Дивертикул ішіндегі тоқ ішек шырышты қабығының жеңіл дәрежелі қабынуы және висцеральді гиперсезімталдық та күрт ішек синдромының (СУДД) себебі болуы мүмкін.
Дивертикулит
Жай дивертикулит көбінесе ішекке демалыс беру арқылы консервативті емделеді және соңғы зерттеулер антибиотиктердің қажет еместігін көрсеткендіктен, антибиотиктер қолданылмайды. Күрделі дивертикулит антибиотиктермен емделеді және іріңді безді дренаждау немесе фистулаларды жабдықтау сияқты хирургиялық араласуды қажет етуі мүмкін. Көптеген жағдайларда жай дивертикулитке қатысты антибиотиктерді таңдап қолдану керек. Дегенмен, иммундық жүйесі әлсіреген науқастарға антибиотиктерді қолдану қатты ұсынылады. Таңдамал науқастар тобында дивертикулиттің қайталану қаупін азайту үшін селективті сегменттік коллектомия қарастырылуы мүмкін. Алайда, бұл процедура қайталану қаупін толығымен жоймайды.
Симптомдық асқынусыз дивертикулярлық ауру
Қазіргі уақытта СУДД-ны емдеуге арналған тиімді, қолдауға алынған ем жоқ. Қабынуға қарсы препарат месаламин және сіңірілмейтін антибиотик рифаксимин симптомдарды жақсартуға және жедел дивертикулиттің пайда болуын болдырмауға көмектесуі мүмкін. Симптомдарды азайту үшін пробиотиктерді де қолдануға болады, бірақ қазіргі уақытта оны қолдайтын жеткілікті мәліметтер жоқ.
Дивертикулезге байланысты сегменттік колит
SCAD – бұл қауіпсіз және өзінен-өзі шектеліп, дер кезінде жойылатын жағдай. Симптомы жалғаса берсе немесе қайталаса, антибиотиктер, месаламин және кортикостероидтармен медициналық ем қажет болуы мүмкін.