Густав Эмар: Өмір және Латын Америкасы туралы шығармалары

Кіріспе

Густав Амар (13 қыркүйек 1818 – 20 маусым 1883) – Латын Америкасы және Америка шекарасы туралы көптеген кітаптардың авторы. Амар Парижде Оливье Амар болып дүниеге келген. Бірде ол, «бірақ бір-біріне үйленбеген» екі адамның баласы екенін айтқан. Оның әкесі Франсуа Себастьян де ла Порта (1775–1851) – Наполеон армиясының генералы және Луи Филипп үкіметінің елшілерінің бірі болған. Себастьян Койньи герцогинясына үйленген. 1806 жылы олардың қызы дүниеге келді: Алатрис Розальба Фанни. Ол туғаннан кейін анасы көп ұзамай қайтыс болды. Фанниді әжесі, Койньи герцогинясы тәрбиеледі. 1883 жылғы 9 шілдеде жарық көрген «Нью-Йорк Таймс» газетінің мәліметінше, Амардың анасы – Мэм де Фаудоас, Анна Жан Мари Рене де Савари, Ровиго герцогына (1774–1833) үйленген. Амарды нәресте кезінде оны тәрбиелеу үшін ақы төленген отбасыға берген. Тоғыз немесе он екі жасында ол сельдь балықтарын тасымалдайтын кемеге жіберілді. Кейін, шамамен 1838 жылы, ол француз теңіз күштерінде қысқа уақыт қызмет етті. Америкаға тағы бір рет барғаннан кейін (мұнда, өзінің айтуынша, ол команч тайпасына қабылданды), Амар 1847 жылы Парижге оралды. Сол жылы оның жарты қарындасы, Шоизёль-Пралин герцогинясы, асыл тегінен шыққан күйеуінің қолынан қатыгездікпен өлтірілді. Оның туған отбасымен қайта табысуы немесе мойындалуы болған жоқ. Гарде Мобильде қызметтен кейін Амар қайтадан Америкаға аттанды. Бұл жолы ол Мексикада кен өндіруді қалаған Рауссе Бульбон герцогы жалдаған 150 кеншінің қатарында болды. Алайда, кен өндіруге рұқсат берілмеді, сондықтан герцог Мексика халқын «бостандыққа шығаруды» шешті. Ол 1852 жылғы 13 қазанда Гермосильо қаласын бағындырды. Бірақ герцог бағындырған түнінің өзінде ауыр сырқатқа шалдықты, ал Гермосильо тұрғындары дереу өз қалаларын қайтарып алды. Кеншілер қашып кетті, ал Амар Францияға қайта оралды. 1854 жылы ол «лирикалық әртіс» Адель Люси Дамороға үйленді және жетпіске жуық кітап жазды, олардың көп бөлігі американдық үндістер туралы болды. Оның үндістер туралы кітаптарының көптегені оннан астам тілге аударылды. Оларға жазылған сын-пікірлер көбінесе олар балаларға зиян келтіре ме, әлде тым қанды ма, деген сұрақтарға қатысты. Дегенмен, оның кітаптарының арасында көптеген автобиографиялық, антропологиялық және тарихи фактілер жасырылған. Франция-Германия соғысы туралы жазуы, оның елінің жеңіліске ұшырауы Амардың оқырмандарын жоғалтуына себеп болды. Оның 1852 жылғы Мексикадағы оқиғасы «Curumilla» кітабында сипатталған; жартылай әпкесі Фаннидің өлтірілу тарихы «Te Land en Te Water I & II» еңбектерінде жазылған. 1870 жылы Амар және баспасөз өкілдерінің басқа да мүшелері Франко-прусс соғысына және Ле-Бурже шайқасындағы қысқа мерзімді жеңіске қатысты. 1879 жылы Амар Рио-де-Жанейроға сапар шекті, онда оны Бразилия императоры Дом Педро II қабылдады және әдеби қоғамдық орта құттықтады. Сапары туралы жазған күнделігі «Mon Dernier Voyage, Le Brésil Nouveau» (1886) деген атпен жарияланды.

Gustave Aimard (13 September 1818 – 20 June 1883) was the author of numerous books about Latin America and the American frontier. Aimard was born Olivier Aimard in Paris. As he once said, he was the son of two people who were married, "but not to each other". His father, François Sébastiani de la Porta (1775–1851) was a general in Napoleon’s army and one of the ambassadors of the Louis Philippe government. Sébastiani was married to the Duchess de Coigny. In 1806 the couple produced a daughter: Alatrice Rosalba Fanny. Shortly after her birth the mother died. Fanny was raised by her grandmother, the Duchess de Coigny. According to the New York Times of July 9, 1883, Aimard’s mother was Mme. de Faudoas, married to Anne Jean Marie René de Savary, Duke de Rovigo (1774–1833). Aimard was given as a baby to a family that was paid to raise him. By the age of nine or twelve he was sent off on a herring ship. Later, around 1838, he served for a short while with the French Navy. After one more stay in America (where, according to himself, he was adopted into a Comanche tribe), Aimard returned to Paris in 1847 – the same year his half sister, Duchess de Choiseul Pralin, was brutally murdered by her noble husband. Reconciliation with, or acknowledgement by, his biological family did not happen. After having served for a short while at the Garde Mobil Aimard left again for the Americas. This time he was among the 150 miners hired by Duke de Raousset Boulbon, who wanted to mine in Mexico. However, mining permits were not issued, and the duke decided ‘to free’ the poor people of Mexico. He conquered Hermosillo on 13 October 1852. The duke fell severely ill on the first night of his conquest, and the Hermosillo villagers right away re took their village. The miners fled and Aimard again returned to France. In 1854 he married Adèle Lucie Damoreau, an ‘artiste lyrique’, and wrote about seventy books, many about them about American Indians. Most of his Indian books were translated into over ten languages. Their reviews mostly deal with the question whether they would harm children or not or whether they are too bloody or not. However, between the lines of his books many autobiographical, anthropological, and historical facts are hidden. Writing about the French German war, in which his country had been defeated, caused Aimard to lose his readership. His 1852 Mexican adventure is described in Curumilla; the history of the murder of his half sister Fanny in Te Land en Te Water I & II. In 1870 Aimard and other members of the press participated in the Franco Prussian war and in the short lived success at the Battle of Le Bourget. In 1879 Aimard visited Rio de Janeiro where he was received by the Emperor Dom Pedro II of Brazil and feted by the literary community. His journal of the journey appeared as Mon Dernier Voyage, Le Brésil Nouveau (1886).