Кіріспе

Сингапурдағы шіркеу, Сингапур

Жақсы Бағушы кафедралы соборы (善牧主教座堂) – Сингапурдағы ең көне католик шіркеуі, 1847 жылы салынған. Ол Музейлік жоспарлау аймағында, Әкімшілік ауданда орналасқан. Королева және Виктория көшелерінің, сондай-ақ Брас Басах жолының арасында орналасқан собор көлеңкелі жерде жатыр. Оның архитектурасының көп бөлігі Лондонның екі танымал шіркеуін – атап айтқанда, Ковент-Гардендегі Сент-Пол және Сент-Мартин-ин-Филдс шіркеулерін еске салады. Жақсы Бағушы кафедралы соборы – Сингапур архиепископтығының кафедралық шіркеуі және архиепископтың резиденциясы. Бұл қайта жаңғырған Малакка диоцезінің бірінші епископы Эдуард Гаснье епископтың соңғы бейіті, және оған атын берген Сент-Лоран Мари Жозеф Имбертің қасиетті деректері лайықты түрде сақталып тұр.

Шатыр

Бастапқыда Сингапурдағы католик қауымы Денис Лесли Максуинидің үйінде миссаға қатысқан. 1832 жылы Сингапурдағы алғашқы тұрақты католик ғибадатханасының құрылысы басталды. Халықтан жиналған қаржыға салынған, 1833 жылы аяқталған шіркеудің ұзындығы 60 фут, ені 30 фут болатын, ағаштан және атап жапырақтарынан салынған шағын құрылыс еді, оның құны шамамен 700 испан долларына жеткен. Мұнарасы мен қондырғысы жоқ бұл шіркеу, қазір Сингапур өнер мұражайы орналасқан бұрынғы Сент-Джозеф институтының ғимаратының орнында салынды және резидент-кеңесші Джордж Бонхам бұл жерді Пенангтан келген француз миссионері Жан Батист Бучоға бөлген. Ол 1822 жылы Сэр Стэмфорд Раффлстың қала жоспарында еуропалықтар, еуразиялықтар және бай азиялықтар үшін арналған тұрғын аймақ ретінде белгіленген Еуропалық қалада орналасқан.

Жақсы Бағушы шіркеуі

1840 жылы Франция патшайымы Мари-Амели Тереза және Манила архиепископы 4000 франк және 3000 испан долларын ұсынды, осылайша жазылу кампаниясы басталды. Үкіметтік геодезист Джон Тернбулл Томсон шіркеудің алғашқы жобасын жасады, бірақ оны салу өте қымбат, ал күтіп ұстау қиын болады деп есептелді. Мақұлданған жоба Денис Лесли Максуиниге тиесілі болды, және ол Джордж Драмгул Кольменнің алғашқы Сент-Эндрю шіркеуіне үлкен қарызды болған жоба деп айтылды. 1843 жылдың 18 маусымында Малакка-Сингапур апостолдық викари епископ Жан-Пол Илаир Мишель Курвези шіркеудің іргетасын киелеп, саудагер Джон Коннолли оны қалады. 1847 жылы шіркеуге мұнара қосылды. Оны Чарльз Эндрю Дайс жобалады, ол Джон Тернбулл Томсонның Сент-Эндрю шіркеуіне қосылған мұнарасының жобасын үлгі етіп алды. 1847 жылдың 6 маусымында аяқталған шіркеуді Жан-Мари Бюрель әкесі киелеп, ашты. Барлық төлемдер 18 355,22 испан долларын құрады.

Жақсы Бағушының соборы

1888 жылы Малакка епархиясы қайта жандандырылғанда шіркеу собор мәртебесіне көтерілді. Қайта құрылған Малакка епархиясының алғашқы епископы Эдуард Гаснье 1896 жылы қайтыс болып, соборда жерленді. Оның ізбасары Рене Мишель Мари Фе 1896 жылы соборда тұңғыш рет қасиеттілікке ие болған епископ атанды. Шіркеу 1888 жылы собор мәртебесіне ие болғанымен, қасиеттілік рәсімі тек 14 ақпан 1897 жылы, собор 1888 жылы жасалған кеңейту жұмыстарынан туған қарызын толығымен өтегеннен кейін ғана өтті. Соборда біртіндеп жақсартулар жүргізілді. Қоршау қабырғасы, қақпа бағаналары, әсем құйма темір қақпалар мен қоршаулар 1908 жылы аяқталды. Галереядағы орган 1912 жылы, электр жарығы 1913 жылы, ал электр желдеткіштері 1914 жылы орнатылды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Сингапурға жасалған шабуыл кезінде собор шұғыл медициналық көмек көрсету орталығы ретінде пайдаланылды. Жақсы Көрушінің соборы 1973 жылдың 28 маусымында ұлттық ескерткіш ретінде тіркелді. Собор 2013-2016 жылдар аралығында жақын жердегі жаңа құрылыстардың салдарынан туындаған құрылымдық кемшіліктерді жою мақсатында толық қайта жаңартудан өтті. Собордың әртүрлі функцияларын қолдау үшін жаңа қосымша ғимарат пен жертөле салынды. Қайта жаңарту жұмыстарына жұмсалынған қаражат 42 миллион сингапур долларын құрады.

Атаудың негіздемесі

Кореяда шейіт болған Сент-Лоран Мари-Жозеф Имберт, Сингапурге сапар шеккен алғашқы дін қызметкері болған болуы мүмкін. Шіркеуді Жақсы Бағушыға арнау себебі – Сент-Лоран Мари-Жозеф Имберттің өзінің миссионер әріптестері, қасиетті Пьер Филибер Мобант пен Жак Оноре Шастанға, Кореядағы христиандарды қудалау кезеңінде олардың қойынан құтылуы үшін Корея билігіне бағынуларын сұрап жазған хатынан туындады. Ол былай деп жазған: «Аса қиын жағдайда, жақсы бағушы қойлары үшін өмірін береді». Олар солай жасады және үшеуі де 1839 жылдың 21 қыркүйегінде басы кесілді. Осы жаңалық және олардың шейіт болғандығы туралы хабар Сингапурға шіркеуге лайықты ат қойылып жатқан кезде жетті. Бұл таңдау епископ Жан Батист Бучоның ұсынысымен жасалды.

Елеулі күндер

1833 – Сингапурда алғашқы тұрақты католик ғибадатханасы баталанып ашылды. 1843 жылы Джон Коннолли Корпус Кристи мерекесінде іргетасын қалады. 1847 жылы Жақсы Бағушы шіркеуі әке Жан Мари Бёрель бағыштап ашты. 1859 жылы алғашқы Пасторлық үй (қазіргі Архиепископ үйі) аяқталды. 1888 жылы Малакка диоцезі қайта жандандырылғанда собор мәртебесіне көтерілді. 1888 жылы батыс жағындағы неф кеңейтілді. 1897 жылы Епископ Рене Мишель Мари Фей соборды қасиеттеп берді. 1909 жылы аласа қабырға, қақпа бағаналары, әсем құйма темір қақпалар мен қоршаулар аяқталды. 1911 жылы әке Чарльз Бенедикт Найн жобалаған екінші Пасторлық үй (қазіргі Соборлық ректория) аяқталды. 1912 жылы Епископ Мари Люк Альфонс Эмиль Барион Галерея Органын қасиеттеп берді. 1913–1914 жылдары электр жарығы мен желдеткіштер орнатылды. 1942 жылы Сингапурға басып кіру кезінде шұғыл аурухана ретінде пайдаланылды. 1973 жылы ұлттық ескерткіш деп жарияланды. 1983 жылы қасиетті орын жаңартылды. 1992 жылы Виктория көшесін кеңейту салдарынан жер учаскесінің шекарасы артқа жылдырылды. 1994 жылы Роберт Наваратнам жасаған хор органы салынды. 1997–1999 жылдары ауқымды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 2013–2016 жылдары екінші ауқымды қалпына келтіру жұмыстары жүргізілді. 2017 жылы 14 ақпанда, 1897 жылы өткізілген алғашқы қасиеттеуден 120 жыл өткен соң қайта қасиеттелді.

Уақыт капсуласы

2016 жылдың басында собордың іргетасының астынан 18 маусым 1843 жылғы, аяқ киім қорабындай шағын уақыт капсуласы табылған еді. Оның ішінде дұға кітабы, газеттер мен халықаралық монеталар болды.

Сәулет

Қасиетті Бағушы соборы ұстамды ренессанс стилінде салынған. Оның портиктері Джордж Драмгул Кольман осы жерде қалыптастырған палладиандық стильде жасалған. Собордың жоспары латын кресі нысанында, және барлық дәстүрлі шіркеулер сияқты, шығысқа қарай бағытталған.

Қалқа

Мұнараның басында айқыш бар, ол екі бөлімнен тұрады. Бірінші бөлім – төртбұрышты, оның әр бұрышы ионикалық тәртіптегі үш жапсарған бағанамен белгіленген. Әр қасбетінде арка тәрізді терезе бар. Төрт қасбеттің үстіне шеңбермен әшекейленген фронтон орнатылған. Собордың үш қоңырауы осы бөлімде орналасқан және діни мотивтермен безендірілген. Париждегі Крузет Хилдебранд құю фабрикасында құйылған қоңыраулар бастапқыда еркін қозғалатын қоңырау шалу үшін ілінген, бірақ кейін электрлі соққыштары тұрақты қоңырау шалу үшін ұзын арқандардың орнын басты. 2016 жылғы қалпына келтіру жұмыстары кезінде, мұнараның құрылымын нығайту және бекітуден кейін, қоңыраулар электр мотормен еркін қозғалатын қоңырау шалу үшін қайта ілінді. Мұнараның екінші бөлімінде сегізбұрыш орналасқан, оның әр бұрышы тосканалық тәртіптегі жапсарған бағанамен белгіленген. Әр қасбетінде тар тіктөртбұрышты терезе бар. Сегіз қасбеттің үстіне фронтон орнатылған.

Кіру орындары

Соборға алты кіреберіс бар, Виктория көшесіне қараған кіреберіс жұртшылыққа жабық. Кіреберістер портикпен және күшті қалыпталған фронтонмен жабдықталған. Барлық фронтондардың ортасында қалыпты шеңбермен әшекейленген, ал трансепт ұштарындағы және Виктория көшесіне қараған кіреберістен басқалары крестпен жабдықталған. Собордың батыс жағындағы бас кіреберіс порт-кошер қызметін атқарады. Кемедегі екі жақтанғы кіреберістер кішкентай портиктер түрінде, трансепт ұштарындағы кіреберістерге қарағанда кішірек және әсері аз. Бас кіреберісте үш есік бар. Бас кіреберістен басқа, Виктория көшесіне қараған кіреберістен басқа барлық кіреберістерде бір ғана есік бар. Виктория көшесіне қараған кіреберіс бастапқыда үш есікке ие болған, бірақ ортаңғы есік қабырғаланғаннан кейін. Барлық есіктер екі жапырақтан тұрады, ағаштан жасалған, және Виктория көшесіне қараған екі есіктен басқалары панельді. Кемедегі екі жақтанғы кіреберістердің есіктері трансепт ұштарындағы есіктерден екі есе биік, ал бұл төрт есіктің әрқайсысының үстінде боялған әйнек терезесі бар. Ортаңғы есіктің үстінде нишада Жақсы Шебердің мүсіні орналасқан, ал оның үстінде "Мен Жақсы Шебермін" деген жазу бар. Ортаңғы есіктің екі жағындағы есіктердің әрқайсысының үстінде арка тәрізді терезе орналасқан.

Кеме

Кеме – жолақтары жоқ қарапайым зал. Екі трансепт бар, олар да жолақсыз, әр жағынан екі дориялық бағанамен бөлінген. Собордың нaртексiндегi орталық есіктен кіргенде, Падуалық Антоний және Франциск Ксавьердің мүсіндерін, галереяны ұстап тұрған төрт құйма темірден жасалған композиттік бағаналарды және галереяға апаратын екі құйма темір спиральді баспалдақтарды көруге болады. Сол жақта Пиета мүсіні орналасқан, ал екінші жағында – Иосифтің мүсіні тұр. Кемедегі сегіз үлкен терезе, трансепттегі тағы алты және сакристиядағы екі терезе доға тәрізді. Бастапқыда трансептте сегіз үлкен терезе болған, бірақ Виктория көшесіне қараған екі терезе қабырғаланып жабылды. Терезелердің бастапқы ағаштан жасалған жалюзилі жақтаулары 1937 жылы жасыл шынымен жабдықталған шыны жақтаулармен ауыстырылды. Кеме мен трансепт терезелерінің люнеттеріндегі витраждарды епископ Шарль Арсен Бурдон соборға сыйлады. Ағаш төбе ішкі қуыс пішінде, үш қатардан алты тікбұрышты панельден тұрады. Барлық он сегіз панель қарапайым безендірілген, қарапайым тіктөртбұрыш жиегі және ортасында төбе гүлдері бар. Ортаңғы қатардағы төбе гүлдері бүйірдегілерге қарағанда ірі және күрделі. Әр шеңбердің ортасынан шам ілінген. Төбе жиегі собордың ұзындығы бойынша созылатын терең ойылған гипс кәрнізімен аяқталады. Шығыс бөлігінің биіктігі әртүрлі уақытта көтерілгендіктен, антаблемент өлшемдері бағаналармен дұрыс сәйкес келмейді, себебі олардың негіздері көтерілген. Собор бір кезде Виктория дәуіріндегі кристалл шамдармен жарықтандырылған, бірақ содан бері олар қарапайым шамдармен ауыстырылды. Кемеде сол және оң жақта екі діни құпиялы орын (конфессионал) бар, олардың үстінде ортасында шеңбер мен крест орнатылған фронтон орналасқан. Кеме қабырғаларындағы он төрт майлы сурет Крест жолын бейнелейді. Көлденең өтуде қайта жаңғырған Малакка диоцезінің бірінші епископы Епископ Эдуард Гасньенің соңғы бейіті орналасқан.

Галерея

Галерея, қазіргі уақытта қоғамға жабық, Галерея органын және аудиовизуалды басқару бөлмесін қамтиды.

Қасиетті жер

Қасиетті орынның қабырғасында айқыш орнатылған, оның екі жағында пьедесталға орнатылған төрт пилястр және екі пилястр бар. Бұл рередос түпнұсқа емес, ол 1960 жылдары орнатылған және сол кезеңнің ерекшелігін көрсетеді, стандартты шыны мозаикалық плиткаларды қолданып, айқышқа «жұлдыз жарқыны» фонын жасады. Бұл, Екінші Ватикандық собордан кейін алынып тасталған бастапқы бас құрбандық үстелінің орнын толтырды. Бір кезде кафедра бас құрбандық үстелі тұрған орынға көшірілді, ал құрбандық үстелі алға жылжытылып, «қауымдық дастарқан» стиліндегі еркін тұрған құрбандық үстелі ретінде попқа қарай жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Соңғы реставрациядан кейін кафедраның дәстүрлі орны қайта қалпына келтірілді. Дегенмен, бастапқы бас құрбандық үстелін қалпына келтірудің орнына 1960 жылдардағы рередосты сақтау туралы шешім қабылданды. Алайда, киелі шатыр шіркеудің ортасына қайта оралды және оған жаңа ретабль салынды. Бас құрбандық үстелінің екі жағында да сакристияға апаратын есіктер орналасқан. Сондай-ақ, ақ мәрмәрден жасалған және бұрынғысына қарағанда әдемі дизайндағы жаңа құрбандық үстелі орнатылды, оның ортасында Агнус Деи бейнесі салынған дөңгелек элементі бар. Бұрын есіктердің үстінде (терезелермен үйлесетін дөңгелек пішіндес) екі жағында және ортасында мүсіндер болған, бірақ олар толтырылып, рередос ауыстырылған кезде сыланған. Бүгінде есіктер дәстүрлі тіктөртбұрышты пішінде, ал бұрын нишалар болған жерде проектор экраны ретінде қолданылатын бос қабырға орналасқан. Қасиетті орындағы мәрмәр тақташаларға қашалған төрт айқыш және собордың ішкі қабырғаларына 1897 жылы орнатылған тағы сегіз айқыш, барлығы он екі киелі айқышты құрайды. Олар ешқашан алынып тасталмайды және құжаттардың болмауы жағдайында шіркеунің қасиеттілігіне дәлел болып табылады.

Солтүстік трансепті

Солтүстік трансептте Ақыл-кеңес Анамыздың мүсіні нишада тұр, үстінде фронтон және екі жағынан пилястрлармен шектелген – әр пилястрдың іргесіндегі тұғырлар оның екі жағында орналасқан. Солтүстік трансептте баптистерий орналасқан. Ақыл-кеңес Анамыздың мүсіні және есіктің үстіндегі витражды терезе оның бұрынғы атауы – Қасиетті Мария шіркеуі екенін көрсетеді. Қабырғаларда шіркеудің алғашқы қайраткерлеріне, әсіресе Джон Коннолли мен епископ Мишель Эстер Ле Турдуға арналған ескерткіш тақталар ілінген. Әйін Сент-Лоран Мари-Жозеф Имбертің қабірлік қалдықтары есіктің оң жағындағы қабырғаға орналастырылған.

Оңтүстік трансепті

Оңтүстік трансептте қақпақпен жабылған және екі жағынан екі піллермен шектеліп тұрған нишада киелі тақ орналасқан. Бұл - Қасиетті Евхаристия шіркеуі. Бұл бастапқыда Әйетті Жүсіп шіркеуі болған орынды иеленеді. Киелі тақтан сол жақтағы қабырғада әке Жан-Мари Бюрельге арналған ескерткіш тақта орналасқан. 2016 жылғы қайта жаңарту барысында Әйетті Жүсіп шіркеуі собордың негізгі ғимаратына қайтарылды. "Жақсы кеңес анамыз" мүсінімен үндес Әйетті Жүсіптің мүсіні аталған шіркеуге қайтарылды. Киелі орынның ортасына жаңа киелі тақ орнатылды.

Негіздер

Собордың сыртында, басты кіреберісінің жанында папа Иоанн Павел II-нің толық мөлшердегі қола мүсіні, 7,38 метрлік Даңқты Крест және Мәриям ананың мүсіні орналасқан. Оңтүстік трансептіге кіреберіс алдында Ізгі Бағушының мүсіні тұр. 2016 жылғы қайта жаңартудан кейін, Мәриям ана мен Иоанн Павел II мүсіндері бұрынғы орнына қайта орнатылды. Солтүстік трансептіге кіреберіс жанында жаңа, заманауи айқыш қойылды. Тимоти Шмалцтың «Үйсіз Иса» мүсіні кешеннің батыс бөлігіне орнатылды. Ізгі Бағушы мүсіні жаңа жертөледегі склепке көшірілді.

Хорлар

Соборда демалыс күндері, мерекелер, салтанаттар мен міндетті күндерде бірнеше хорлар ән салады. Кафедральдық балалар хоры (2019) жыл бойы сенбі күні сағат 18:00-де әншілерді қабылдайды. Органшы Анжела Лимнің жетекшілігімен, 6 мен 16 жас аралығындағы балалар хорға қатысады. Олар қарапайым әндерден бастап, дәстүрлі және заманауи гимндерге дейін алуан түрлі репертуарды орындайды. Ковид-19 пандемиясы кезінде балалар хоры, балалары бар отбасыларға арналған архиепископтық мессалар үшін әр апта сайын музыкалық жазбаларды жасады, олар әр жексенбіде Архиепископтық YouTube арнасында көрсетілді. Олар жыл бойы мерекелік ән-күйлерге, концерттерге, той-томалақтарға қатысады. Кафедральдық отбасылық хор (2016) жексенбі күні сағат 8:30-да ән салады. Музыкаға құштар студенттер мен жас адамдардан құралған хор, қауымның ән айтуға қатысуы үшін және мүшелерінің жаңа музыканы үйренуден ләззат алуы үшін классикалық және заманауи гимндерді қамтитын репертуарға ие. Қайта тірілген Мәсіхтің соборлық хоры 1970 жылы құрылған және жексенбі күні сағат 10:30-да ән салады. Питер Лоу жетекшілік ететін, аралас дауысты хорда 70-ке жуық мүше бар, олар студенттер мен жұмыс істейтін мамандардан тұрады. Хор 32 жыл бойы Қайта тірілген Мәсіх шіркеуінде қызмет етті, содан кейін 2002 жылдың 14 сәуірінде соборға көшті. Олар Ватиканда Папа Иоанн Павел II алдында, Израильдің Туризм министрлігінің шақыруымен Бейтлехемде өнер көрсетті және 2002 жылдан бері әлемнің түкпір-түкпірінен келген делегаттар мен дипломаттар қатысатын жыл сайынғы концерт өткізеді. Ұлы Григорийдің соборлық хоры (2016) – еріктілерден құралған аралас хор, олар жыл бойы сенбі күні сағат 18:00-де, мерекелер мен салтанаттарды қоса алғанда ән салады. Кафедральдық органшы Альфонс Черннің жетекшілігімен хор, мессаны әртүрлі қарапайым әндер, полифония, дәстүрлі және заманауи гимндерді қолдана отырып орындайды. Ковид-19 пандемиясы кезінде хор, кардинал Уильям Го және басқа діни қызметкерлермен бірге өткізілген, апталық Архиепископтың жексенбілік тікелей эфирлік мессаларына қатысты. Сонымен қатар, хор ән фестивальдары, мерекелік ән-күйлер және орган экскурсиялары сияқты дұға және көмек көрсету арқылы собор қауымын қолдайды. Catholic200SG мерекелері кезінде хор, "Рождестволық от 2020" және "Рождестволық от 2021" концерттерімен мерекелерді ашып, жапты, сондай-ақ "Hymns & Praise 200" гимн фестивалін ұсынды.