Кіріспе

Германиядағы өзен

Энц – Қара Орманнан Баден-Вюртембергтегі Некарға қарай солтүстікке ағатын өзен. Оның ұзындығы 106 км. Оның бастаулары – Кіші Энц (Kleine Enz) және Үлкен Энц (Große Enz) – Солтүстік Қара Орманнан басталады, соңғысы Энцклостерледе. Кальмбахта Кіші Энц пен Үлкен Энц бірігіп Энц өзенін құрайды. Өзен Нойенбург және Пфорцхайм қалаларынан өтеді, одан кейін Қара Орманнан шығады. Содан кейін Вайхинген және Битеггейм-Биссинген қалалары арқылы ағады. Төменгі ағысында шарап өсіріледі. Энц өзенінің ірі салалары – Глемс және Нагольд (оның саласы Вюрм). Безигеймге жақын жерде Энц Некарға құяды. Бұрын Энц ағаш ағызу өнеркәсібі үшін маңызды болған.

Өзен жүйесі

Энц өзені екі үлкен табиғи аймақтан өтеді: ағысының жоғарғы жартысында өзен және оның салалары Солтүстік Қара Орманның шығыс бөлігін суландырады; кейін ол Оңтүстік-Батыс Германияның Гау ландшафты арқылы, көбінесе Некар алқабы арқылы ағып өтеді. Басты бастауы – Поппельбахты есептегенде, Энцтің жалпы ұзындығы шамамен 105 километрді құрайды. Бірақ ерекшелігі, оның оң саласы – Нагольд, Қара Орманнан шығып Пфорцхаймда Энцке құяды, ал ол Энцтің бастауынан екі есе дерлік ұзын. Сонымен қатар, Нагольд құйылысында Энцке қарағанда екі есе көп су әкеледі. Осылайша, Пфорцхаймнан жоғары Нагольд гидрографиялық тұрғыдан Энц өзені жүйесінің басты арнасы болып табылады, оның ұзындығы шамамен 149 километрге жетеді, демек Некардың салалары арасында Кохер және Ягст өзендерінен кейін үшінші орында тұрады.

Басты ағындар

Енз өзені Кальмбах қаласына жеткенше ешқандай қосымша атаусыз өз атын сақтайды, онда Ұлы Енз (Große Enz) және Кіші Енз (Kleine Enz) өзендері бірігеді. Ұлы Енздің екі бастауы бар, олардың екеуінің де ұзындығы шамамен 5 шақырым: Поппельбах және Кальтенбах, олар Гомпельшшюерде қосылады. Дунай өзенінің Донауэшингендегі бастауы сияқты, (Ұлы) Енздің бұл формалды бастауы жақын жердегі Енц бұлағымен (Enzbrunnen) көрсетілген және туристерге қате түрде осылай ұсынылған. Су көлемі және су жиналатын алаптың ауданы тұрғысынан, оңтүстіктен ағатын Поппельбах негізгі бастау болып табылады, ал батыстан ағатын Кальтенбахтың ұзындығы сәл артық және бастауы биік жатыр. Поппельбах өзені оңтүстікке қарай, Нагольд өзенінің бастауынан солтүстікке қарай 1 км қашықтықта, 822 метр биіктікте (Бесенфельд ауданында) басталады; ал Кальтенбах солтүстік-батысқа қарай, Шрамбергтің оңтүстік беткейлерінде 907 метр биіктікте (Мург аңғарындағы Форбах ауданында) көтеріледі.

Ұлы Энц және Қара Орманның жоғарғы ағысы

Поппельбах пен Кальтенбахтың қосылған жерінен Ұлы Энц бастапқыда тар орманды аңғар арқылы ағады, бірақ еңіс аздап өзгергеннен кейін батыстан қосылатын Ромбахтың әлдеқайда кең аңғарына ашылады. Энц, Ромбах және жоғарғы ағыстағы басқа да батыс салаларының аңғарлары соңғы мұз дәуірінен қалған мұздық цирктермен ерекшеленеді. Энцкельстерледе Енц аңғары кеңейген соң, ол тарылып, Спролленхаустағы келесі мұздық аңғарға, Кёгельталға жетеді. Осы уақытқа дейін солтүстік-шығысқа қарай ағып келген Ұлы Энц солтүстікке бұрылып, көбінесе орманды бутер құмтасты жазықтарын кесіп өтетін тік аңғар арқылы ағады. Ескі Вюртембергтің танымал курорты Уилдбадтан бастап аңғар тығыз қоныстанған. Кіші Энц өзенінің бас арнаға құятын Кальмбахтан кейін Хофен-ан-дер-Энц және Нойенбург елді мекендері орналасқан. Бұл жерде Энц үстінде Нойенбург қамалы тұрған тау тізілімінің айналасын қамтитын кең иілім жасайды. Енц аңғары, оның ішінде Гомпельшшюерден басталатын Ұлы Энц аңғарының ұзындығы шамамен 38 километрді құрайды және Пфорцхаймнан жоғары орналасқан Біркефелдте Крайхгау аймағына кіргенде аяқталады.

Гейу және Некар алабындағы Энц аңғары

Қара Орманнан шыққаннан кейін Энц өзені Оңтүстік Германияның жартасты далаларындағы мушелькальк жатақтарында Некар-Гау аймағындағы сағасына дейін ағып түседі. Табиғи-аймақтық тұрғысынан қарағанда, Биркенфельд пен Энцберг арасындағы Энц аңғары Крайхгаудың бір бөлігі саналады, ол солтүстікке қарай жалғасады, ал одан әрі ағыста Штутгарт пен Гейльбронн арасындағы Некар алқабының бөлігі болып табылады.

Саяси география

Энц өзені негізінен Кальв, Энскрайс, Пфорцхайм және Людвигсбург округтері арқылы ағады. Үлкен Энц өзенінің шағын салаларының бастаулары мен Кальтенбах өзенінің бастаулары Раштатт ауданынан өтеді. 1803 және 1806 жылдарға дейінгі аумақтық өзгерістерге дейін Энц өзенінің бағыты көбінесе Ескі Вюртемберг аймағынан өтіп, қысқа бөліктері Ескі Баден немесе рыцарьлардың иеліктерінде жатқан. Вилдбад, Нойенбург, Вайхинген, Битегейм және Бесегейм – Ескі Вюртембергтің әкімшілік орталықтары болды. Қазіргі уақытта Раштатт округінің және Пфорцхайм маңындағы Энц округінің (Бротцинген, Пфорцхайм, Эутинген және Ниферн приходтары) аумағы Баденге қарасты. Оберриксенгенде билік императорлық рыцарьлар мен Вюртемберг арасында бөліскен.

Флора мен фауна

Энздің төменгі ағысы, оның су жағалауындағы әдеттегі жайылымдық құрылымдарымен, көптеген жағалау өсімдіктері мен жануарлар түрлері үшін өте қолайлы тіршілік ортасы болып табылады. Көптеген ескі арналар мен жағалаудағы орман алқаптары қорғалатын жерлер ретінде қарастырылады; Энз өзенінің өзі және алқабының бір бөлігі, мысалы, Вайхинген Россваг маңындағы табиғат қорығы және Унтерриэксингендегі Лейдельсбахтың құйылысы, бүкіл Еуропа бойынша қорғалатын табиғат қорғау аймақтарының желісіне, Natura 2000-ға кіреді. Шағын суларда 10 000-ға дейін майшаң, кадиша, құмырсқа, қоңыздар, құмырсқалар және моллюскалардың дернәсілдері саналып шықты. Тіпті батыс шабақ, сазан, күміс шабақ және тас балықтың да шағылысу орындары осы жерде. Жаздың басынан бастап Энц өзенінде тығыз құсқабақ және суқұйрық қауымдастықтары өседі. Кейбір сирек және жоғалу қаупі төнген түрлер Энцте жыл бойы тіршілік етеді, ол көптеген көшпенді құстар үшін маңызды тоқтау орны болып табылады. Олардың ішінде балықшы, құмшаң, қара қаз, сұр құмшаң, суқұйрық және аққұйрық құстар бар. Өзен жағалауындағы бұталы шыршалар мен ағаштардың басқа да қонақтары мен тұрғындары – аққұйрық, иктерин, көкшіл, жылқышыл және алтын жылқышыл.

Экономика

ХХ ғасырдың басына дейін ағаш ағызу Қара Орман экономикасының маңызды бір саласы болды. Мург және Нагольд сияқты көршілес өзендердей, Енц өзені де ағаш діңдерін, әсіресе, бөліктерін тасымалдау үшін қолданылды. Су ағызуға арналған сарқылып алынатын қоймалар (шваллунгендер), мысалы, Гомпельшшюердегі Поппельзее және Кальтенбахзее осы іс-әрекетті еске түсіреді. Бүгінде Енц өзені аңғарының Қара Орман бөлігінде экономиканың басым бөлігін орман өнімдері мен туризм құрайды. Өзеннің мушелькальк аймағында егіншілік белгілі бір маңызға ие, ал шарап өсіру Енц өзені аңғарының тік, террасалы жүзімдіктерінде жүзеге асырылады. Өнеркәсіп және қызметтер Пфорцхайм қаласында шоғырланған (әшекей бұйымдар, қымбат металдар, сағаттар, сауда және басқару), бірақ Штутгарттың су алабындағы кішігірім орталықтарда да (әсіресе Битигхайм-Биссинген) кездеседі. V ғасырдан бері; Б.з.д. (ерте Ла Тене кезеңі) Енц аймағында темір кені өндіріліп келеді. Frischglück шахтасы – жеке шахтаның бір мысалы.