Кіріспе

Лицензия

Мәжбүрлі лицензия патент немесе авторлық құқықтың иесіне өз құқықтарын пайдалануға заңмен белгіленген немесе сот арқылы немесе арбитраж жолымен анықталған төлемге лицензия беруге мүмкіндік береді. Яғни, мәжбүрлі лицензия бойынша, басқа біреудің зияткерлік меншігін пайдаланғысы келетін жеке тұлға немесе компания, құқық иесінің келісімін алмай-ақ, оны пайдалана алады және құқық иесіне лицензия үшін белгілі бір төлем жасайды. Бұл, зияткерлік меншік заңдарындағы зияткерлік меншік иесінің өзгелерге лицензия беруге немесе лицензия беруден бас тартуға құқығы бар екенін көрсететін жалпы ережеден туындайтын ерекшелік. Ұлыбритания патенттік заңы бойынша, мәжбүрлі лицензия заңмен белгіленген лицензиядан өзгеше. Заңмен белгіленген лицензияда баға заңмен айқындалса, мәжбүрлі лицензия жағдайында баға келісім арқылы немесе сотта шешіледі.

Авторлық құқық

Бірқатар елдерде авторлық құқық заңнамасы авторлық құқықпен қорғалған туындыларды белгілі бір мақсаттарда пайдалану үшін міндетті лицензия беруді көздейді. Көптеген жағдайларда, міндетті лицензия бойынша авторлық құқықпен қорғалған туынды үшін алынатын сыйақы немесе роялтилер жергілікті заңмен белгіленеді, бірақ олар келіссөздерге де жата алады. Міндетті лицензия міндетті лицензия шеңберінде шарттарды ұсынатын келісімшарттар арқылы орнатылуы мүмкін. Қорытындысы, міндетті лицензия авторлық құқық иелеріне авторлық құқық заңнамасымен берілген эксклюзивті құқықтарды белгілі бір тәртіппен және белгілі бір жүйе арқылы ғана пайдалануға рұқсат береді.

Америка Құрама Штаттары

АҚШ-та егер федералды үкімет немесе оның подрядчиктері патентті бұзса, патент иелері үшін жалғыз құрал – Федералдық талаптар сотына жүгіну болып табылады. АҚШ Қорғаныс министрлігінің саясаты бойынша подрядчиктерге патенттерді бұзуға рұқсат етіледі және олар патенттік құқық бұзу туралы талаптардан мемлекеттік қаражат есебінен қорғалады. Осы қағиданы Қорғаныс министрлігінен басқа мекемелердің қолдануы сирек. 2001 жылы АҚШ поштасы арқылы антракс шабуылы кезінде АҚШ үкіметі, егер патент иесі Bayer үкіметке арзан бағамен сатпаса, антибиотик ципрофлоксацинге міндетті лицензия берумен қорқытқан. Bayer бағаны төмендетіп, үкімет бұл қауіптен бас тартты.