Кіріспе

Хушай (хус' ша и) немесе Хусай (ивритше: חוּשַׁי немесе חוּשַׁי הָאֲרְכִּי 'Хушай Архитектор') – Дәуіттің досы және еврей Киелі кітабында айтылған тыңшы. Екінші Самуил кітабында баяндалғандай, Авессалом көтерілісі кезінде ол Дәуітке құпия түрде ақпарат жіберіп, Авессаломның жоспарларын істен шығару үшін оның кеңесшісі болып жұмыс істеуге келіседі. Хушайдың кеңесі арқасында Авессалом Дәуіт қашып бара жатқанда оны бірден қумай, Дәуітке қайта жиналуға және күш жинауға уақыт берді. Хушайдың кеңесі Авессаломның жеңіліске ұшырауына көмектесті.

Өмір

Хушай – Архи қаласының тумасы, ол Ефремнің оңтүстік бөлігінде, Бетелге жақын орналасқан. Ол 1 Тарихтар кітабының 27:33-тарауында «патшаның досы» деп аталған. Бұл атақ Ахитопелге берілген кеңесшінің немесе Жоавқа берілген әскер басшысының атағымен ұқсас: осы термин 1 Патшалар кітабының 4:5-тарауында да қолданылған. Макавейлер кітабында бұл атақ Селевкидтердің сенімді тұлғаларына, маңызды әскери немесе азаматтық қызметтер атқаратындарға ресми түрде берілген (1 Макавейлер 2:18; 3:38; 6:10, 14, 28; 7:6, 8; және т.б.). Осыдан, Хушайдың Дәуіт патшаның «досы» деген атағы, олардың тығыз қарым-қатынаста болғанын білдірмейді. Дегенмен, Авессаломның бүлігі кезіндегі оқиғалар (2 Самуил 15–17-тараулар) бұл атақтың оның жағдайында тек ресми емес екенін көрсетеді. Дәуіт Авессаломның опасыздығын және оның бұрынғы кеңесшісі Ахитопелдің оған қосылғанын естіген соң, Иерусалимнен қашуды ұйымдастырады. Зәйтүн тауына көтеріліп бара жатқанда ол Хушаймен кездеседі, оның киімдері жыртылған, басы тозаңға толы. Хушай шамасы қарт болған, себебі Дәуіт оған қашу кезінде салмақ болатынын айтады. Бірақ патша Хушайдың ептілігіне құрмет көрсетіп, оны «Ахитопелдің кеңесін жою» үшін Иерусалимге жібереді. Хушай Авессаломды өзіне сенуге көндіреді, ал Дәуітке қарсы шаралар қабылдау туралы кеңесте ол Ахитопелдің кеңесін күшпен жеңіп, патшаның қауіпсіздігін қамтамасыз ететін уақытты ұзартады. Ол сондай-ақ Задок, Авиятар және олардың ұлдары – Ахимаас және Жонатан арқылы Дәуітке ақпарат жеткізе алады (2 Самуил 15:36).