Кіріспе

Америка дипломаты, американдық романіст Генри Джексон ван Дайк кіші (10 қараша 1852 – 10 сәуір 1933) – американдық жазушы, педагог, дипломат және пресвитериан дін қызметкері.

Ерте өмір

Ван Дайк 1852 жылдың 10 қарашасында Пенсильвания штатының Германтаун қаласында дүниеге келді. Ол Генри Джексон ван Дайк ағаның (1822–1891) ұлы, ол Бруклиндегі көрнекті пресвитериан пасторы болған және соғысқа дейінгі жылдары құлдырауға қарсы көзқарастарымен белгілі болды. Оның әулетінің тамыры 1652 жылы Голландиядан Солтүстік Америкаға эмиграциялаған Ян Томассе ван Дайкқа дейін жетеді.

Мансап

Ол 1899-1923 жылдар аралығында Принстон университетінде ағылшын әдебиеті профессоры болды. Оның ықпалына түскен көптеген студенттерінің ішінде, ерекше айта келер болсақ, болашақ белгілі саяхат жазушысы Ричард Холлибертон (1900–1939), сол кезде «Princeton Pictorial» журналының бас редакторы болды. Ван Дайк 1906 жылғы «The Book of Common Worship» атты алғашқы пресвитериандық басылған литургияны жазған комиссия төрағасы болды. 1908–09 жылдары доктор ван Дайк Париж университетінде лекция оқыды. Президент Вудро Вильсонның, Ван Дайктің досы және бұрынғы сыныптасының тағайындауымен, ол 1913 жылы Нидерланды мен Люксембург елдеріне министр болып тағайындалды. Оның тағайындалғаннан кейін көп ұзамай Бірінші дүниежүзілік соғыс Еуропаны үлкен дағдарысқа ұрды. Еуропаның түкпір-түкпірінен келген американдықтар Голландияны паналау орны ретінде таңдады. Елшілік тәжірибесі болмаса да, ван Дайк жақсы дайындалған дипломаттай өзін ұстады, Еуропадағы американдықтардың құқықтарын қорғады және оларға көмек көрсету жұмыстарын ұйымдастырды. Кейіннен ол өзінің тәжірибесі мен ой-пікірлерін «Pro Patria» (1921) кітабында баяндады. Ван Дайк 1916 жылдың желтоқсан айының басында елшіліктен кетіп, АҚШ-қа оралды. Одан кейін ол Америка өнер және әдебиет академиясының мүшесі болып сайланды және көптеген басқа да наградалар алды. Ван Дайк Хелен Келлердің досы болды. Келлер былай деп жазды: «Доктор ван Дайк қиын мәселеге тап болғанда, көмектесетін досың болу керек. Ол өзге біреу үшін немесе оны қызықтыратын мәселе үшін күндіз-түні қиындыққа төзе алады. "Мен оптимист емеспін, – дейді доктор ван Дайк, – әлемде де, менде де зұлымдық тым көп. Мен пессимист те емеспін, әлемде де, Құдайда да жақсылық көп. Сондықтан мен жай ғана мелиористпін, Ол әлемді жақсырақ етуді қалайды деп сенемін, және көмектесу үшін өз үлесімді салуға тырысамын және оның көбірек болғанын тілеймін". Ол 1910 жылдың 23 сәуірінде Брик Пресвитериан шіркеуінде Марк Твеннің қоштасу рәсімін өткізді. Ван Дайк 1933 жылдың 10 сәуірінде қайтыс болды. Ол Принстон зиратында жерленген. Оның ұлы Тертиус ван Дайк жазған «Генри Ван Дайк: Биография» атты Ван Дайктің өмірбаяны 1935 жылы жарық көрді.

Мұрағаттық жинақтар

Пресвитериандық тарихи қоғамында Ван Дайктың 1875 жылдан 1931 жылға дейінгі уағыздары, жазбалары және сөздерінің жинағы сақталған. Бұл жинаққа сондай-ақ 1912 жылға жатқан екі өмірбаяндық мақала мен өлең де кіреді.