Кіріспе

Ислам Хадари (арабша: الإسلام الحضاري) немесе "цивилизациялық Ислам" – Құраннан туындаған Ислам принциптеріне негізделген үкімет теориясы. Ол 1957 жылы Малайзияның тұңғыш премьер-министрі Тунку Абдул Рахман (алайда басқа атаумен) тарапынан қаланды және Малайзияның кезекті үкіметтері, әсіресе бұрынғы премьер-министр Абдулла Ахмад Бадави тарапынан қолдау көрсетілді.

Шолу

Ислам хадари – бұл ескі Ислам Мадани немесе Ислам хадари ұғымының жаңаруы ғана емес, оны ислам пайғамбары Мұхаммед (с.ғ.с.) және оның сахабалары ғасырлар бұрын қолданған тәжірибе деп қарастыруға болмайды. Бұл – қазіргі заманның қажеттіліктеріне сәйкес, Исламның негізгі қағидаларының қазіргі мұсылман үмметінің мәселелерін шешуге көмектесу мүмкіндігін жаңарту (Ибраһим ЖХ, 2007). «Ислам хадари» ұғымын 2004 жылы Малайзияның сол кездегі премьер-министрі Абдулла Ахмад Бадави (2004-2009) ресми түрде жариялады. Осыған қарамастан, оның негізгі принциптері – Аллаға иман келтіру және Оның алдында сақтану (тақуа), әділ және теңдікпен басқару жүйесі, халықтың рухани тәуелсіздігі, білім алу, тепе-тең және жан-жақты экономикалық даму, өмір сапасын жақсарту, әйелдер мен аз ұлт өкілдерінің құқықтарын қорғау, ізгілік пен әдептілік сақтау және тағы да басқалары – Құран мен Сүннеттің талаптарына сай келеді. Ислам хадари – кейбір қарсы пікірлерде айтылғандай, жаңа дін немесе жаңа ойлау мектебі емес. Ислам хадари – жаңа дін де емес. Ислам хадари – мұсылмандарды Құран мен Сүннетте (Хадис) қамтылған негіздерге қайтаруға жасалған күш-жігер. Ислам хадари дұрыс түсінілгенде ғана шындыққа жақын, оны бұрмалауға немесе қате түсінуге болмайды (Ибраһим ЖШ, 2007; Мохд Азизуддин, 2010). Ислам дінінің қасиеттілігін және мұсылмандардың мүддесін қорғауға жауапты үкімет ретінде, сенімнің қазіргі заманның сынақтарына төтеп бере алуын қамтамасыз ету үшін, іжтихад есігін ашу қажет, осылайша түсіндірулер уақытқа және жерге қарай дамыған мұрагерлік үлгілермен байланысты бола алады. Әр түрлі тәсілдер мен әдістемелерді қарастырып, оларды тиімдірек ету үшін тепе-тең және жан-жақты дамуды қамтитын инфрақұрылым мен экономикалық дамуды жетілдіру, жан-жақты білім беру бағдарламасы арқылы адам дамуын күшейту, рухани және ислами құндылықтарды өмірге енгізуге бағытталған бағдарламалармен толықтыру қажет (Мохд Азизуддин, 2010).