Кіріспе

Латын католик шіркеуінің жоғары билігі ретінде Рим Папасының ресми атақтарының бірі – Батыс патриархы (Patriarcha Occidentis). Бұл атақ Рим епискобына, патриарх ретінде және Латын шіркеуінің жоғары билігі ретінде берілген ресми атаудың бірі.

Тарих

Батыс патриархының анықтамасы Рим, Антиохия (екеуі де Әулие Петрдің негізін қалады) және Александрия (Петрдің шәкірті Әулие Марк негізін қалады) үш апостолдық орталыққа негізделген ежелгі жүйенің күшін жоюмен және папаның қарсылығына қарамастан, 381 жылғы Константинополдің бірінші соборы мен 451 жылғы Халкидон соборы арқылы жаңа Пентархия құрылуымен байланысты. Бұл Константинопол және Иерусалим патриархаттарының мәртебесінің көтерілуіне әкелді. Осы жүйеде Римнен басқа төрт патриархат Византия империясының билігіне бағынышты болды және аумақтық тұрғыдан анықталған бірліктерге сәйкес келді. Ал Рим Батыс Рим империясының аумақтарында билікке ие болған орынға айналды. 450 жылы Византия императоры Феодосий II Рим папасы I Леоға хат жолдады, онда оны Батыс үшін патриарх деп атады (осы лауазымдағы папаның алғашқы ресми аталуы). 476 жылы Батыс Рим империясы құлағаннан кейін және I Юстиниан 554 жылғы Прагматикалық санкция арқылы Римге шығыс заңнамасын кеңейткеннен кейін, Пентархияның императорлық шіркеу жүйесі толық күшіне енді. 642 жылы Византия императорлары папаларға моновифизитшілдік көзқарасты қабылдауды талап еткен кезде, I Феодор папа алғаш рет Батыс патриархы атағын ресми түрде қабылдады. 2006 жылғы 22 наурызда Ватикан «тарихи және теологиялық шындықты» көрсету және «экуменикалық диалогқа пайдалы» болу мақсатында Annuario Pontificio-дан осы атаудың алынып тасталуын түсіндіретін мәлімдеме жасады. Ватикан Батыс патриархы атағы папаның Латын шіркеуімен ерекше байланысын және оған билігін көрсететінін мәлімдеді, сондай-ақ атаудың алынып тасталуы бұл байланыстың өзгеруін білдірмейді және Екінші Ватикан соборының салтанатты түрде жариялағандай, Киелі Тақ пен Шығыс шіркеулері арасындағы қарым-қатынасты бұрмаламайды. 2024 жылы Папа Франциск осы атауды қайта орнатып, Папа Бенедикт XVI-ның 2006 жылғы бас тартуын кері қайтарды.