Күн жырлары: Ассизилік Франциск әні

Кіріспе

Діни ән. Ассизидің әулие Франциск жазған ән.

Күн әні, сондай-ақ Жаратılıстар әні және Laudes Creaturarum (Жаратылыстарды мақтау) деп те белгілі, Ассизидің әулие Франциск жазған діни ән. Ол итальян тілінің Умбрия диалектісінде жазылған, бірақ содан бері көптеген тілдерге аударылған. Бұл итальян тілінде белгілі автормен жазылған алғашқы әдеби шығарма деп саналады. Күн әні, Құдайға "Бауыр От" және "Апа Су" сияқты жаратылыстары үшін алғыс айтады. Бұл Францисктің жеке теологиясының куәсі, өйткені ол жануарларды адамзаттың бауырлары мен әпкелері деп жиі атады, материалдық жинақтау мен сезімдік жайлылықты "Кедейлік әйеліне" бағындырды. Әулие Франциск әннің көп бөлігін 1224 жылдың соңында Сан-Дамианода, аурудан жазылған кезде, оған Сент-Клэр және оның Кедей әйелдер орденінің басқа әйелдері салған шағын коттеджде жазған. Дәстүрге сәйкес, оны тұңғыш рет толығымен Франциск пен оның екі серігі, Анджело мен Лео, Францисктің өлім төсегінде орындады, соңғы шумақ, "Қарындас Өлімді" мақтайтын өлең, бірнеше минут бұрын қосылды. "Нұрлылық" тақырыбын баса көрсететін аңыз бойынша, ол көз ауруынан соқыр болғандықтан, әнді физикалық жазбаған, бірақ диктанттаған және ақыл көзімен Табиғатқа қарап жазған. Әке Эрик Дойл былай деп жазды: "Физикалық соқыр болса да, ол ақыл-ойының ішкі көзімен бұрынғыдан да анық көре алды. Ол барлық жаратылыстың негізгі бірлігін және Құдайдың жаратылыстары арасындағы өзінің орнын теңдесіз айқындықпен сезінді. Оның барлық жаратылыстарға, үлкен-кішіге деген шексіз махаббаты жүрегінде бірікті. Ол шындыққа соншалықты ашық болды, ол жүрегінде орын тапты және ол барлық жерде және кез келген жерде өз үйінде болды. Ол барлық жаратылыстармен рухани байланыс орнату орталығы болды". Күн әні алғаш рет 1228 жылы Томастың Vita Prima еңбегінде еске алынған.

The Canticle of the Sun, also known as Canticle of the Creatures and Laudes Creaturarum (Praise of the Creatures), is a religious song composed by Saint Francis of Assisi. It was written in an Umbrian dialect of Italian but has since been translated into many languages. It is believed to be the first work of literature written in the Italian language with a known author. The Canticle of the Sun in its praise of God thanks Him for such creations as "Brother Fire" and "Sister Water". It is an affirmation of Francis' personal theology as he often referred to animals as brothers and sisters to Mankind, rejected material accumulation and sensual comforts in favor of "Lady Poverty". Saint Francis is said to have composed most of the canticle in late 1224 while recovering from an illness at San Damiano, in a small cottage that had been built for him by Saint Clare and other women of her Order of Poor Ladies. According to tradition, the first time it was sung in its entirety was by Francis and Brothers Angelo and Leo, two of his original companions, on Francis' deathbed, the final verse praising "Sister Death" having been added only a few minutes before. A legend which emphasizes the topos of "brightness" says he did not physically write the Canticle, because of his blindness from an eye disease; but he dictated it and he did it looking at Nature through the eye of the mind. Father Eric Doyle wrote: "Though physically blind, he was able to see more clearly than ever with the inner eye of his mind. With unparalleled clarity he perceived the basic unity of all creation and his own place as a friar in the midst of God's creatures. His unqualified love of all creatures, great and small, had grown into unity in his own heart. He was so open to reality that it found a place to be at home in his heart and he was at home everywhere and anywhere. He was a centre of communion with all creatures". The Canticle of the Sun is first mentioned in the Vita Prima of Thomas of Celano in 1228.

Тәуекелдер мен баламалы нұсқалар

Франц Лист (1811–1886) «Франциск Ассизскийдің Күн әні» («Cantico del sol di Francesco d'Assisi») атты бірнеше шығарма жазды, олардың соло фортепиано, орган және оркестрге арналған нұсқалары бар, 1862 және 1882 жылдар аралығында жазылған немесе ұйымдастырылған. Ағылшын тіліндегі ең танымал нұсқасы – Уильям Х. Дрейпердің (1855–1933) Сент-Франциск әнінің парафразы бар «Біздің Құдай мен Патшамыздың барлық жаратылыстары» әнұраны. Дрейпер сөздерді 17 ғасырғы неміс әнұранының «Lasst uns erfreuen» күйіне 1899–1919 жылдар аралығында балалар хоры фестивалінде пайдалану үшін қойды. Герман Сутер итальян тіліндегі сөздерге арнап «Лауди» ораториясын жазды, оның тұсаукесері 1924 жылы өтті. Америка композиторы Эми Бич (1867–1944) 1924 жылы «Кантильді» орган немесе оркестр, хор және жеке вокалдық квартет үшін музыкаға енгізді. Бұл шығарма 1928 жылы Нью-Йорктегі Сент-Бартоломей шіркеуінде алғаш рет органмен орындалды. Оркестрлік нұсқаны алғаш рет 1930 жылы Чикаго симфониясы мен Толедо хор қоғамы орындады. Пол Хиндеммиттың (1938) «Nobilissima Visione» балеті, Франциск туралы, соңғы бөлімінде «Canticle» әнін келтіреді. Лео Соверби (1895–1968) 1945 жылы Мэтью Арнольдтың ағылшын тіліндегі «Кантиль» әнін хор мен оркестрге аударды («Күннің әні»); келесі жылы бұл шығармаға Музыка бойынша Пулитцер сыйлығы берілді. Ағылшын романисі Элизабет Гудж Францискан монахтары туралы қысқа әңгімесіне әннің бір нұсқасын енгізді, «Біздің бауыр Күн», 1946 жылғы қаңтарда «Woman's Journal» журналында жарияланды: және 1950 жылы «The Reward of Faith» (Duckworth) кітабына енгізілді, «Күннің әні» деп аталды; ал кейін 1946 жылғы балалар романында «Кішкентай ақ жылқы» (Лондон университеті баспасы), Гудж жазғы әнін ұсынады, бұл әнді өлең парафразы ретінде жазған, деп болжанады, қаһарман, Ескі пастор: 9-тарау, 3-бөлім. Карл Орф (1954) неміс композиторы «Laudes Creaturarum» әніне де музыка қойды. Америкалық ақын Роберт Лакс 1959 жылғы өлеңін «Күн циркі» деп атады. Рой Харрис (1898–1979) 1961 жылы солистер мен үлкен ансамбль үшін композиция жазды. 1961 жылы түсірілген «Франциск Ассизский» фильмінде Лео бауырласты ойнайтын актер әнді жырлай бастайды, бірақ жылап көңілі толады. Францис (Брэдфорд Диллман) ән айтпай, қалғандарын жариялауды жалғастырады. Сет Бингем (1882–1972) 1962 жылы шығарма жасады. Грейс соборында жетекшілік еткен Сан-Францискодағы органшы композитор Ричард Пурвис 1964 жылы «Күннің әнін» қорытынды бөлігі ретінде көрсеткен «Иерусалимдік Франциск» сюитын жазды. Майкл Гарретттің төрт дауысқа арналған нұсқасы, Линдси Кемптің орындау бөлігі, 1969 жылғы Пурселл бөлмесі. Поп әншісі / композиторы Донован жазған қазіргі заманғы аударма 1972 жылы «Сент-Франциск, Бауырлас Күн, Апа Ай» музыкалық биографиясында қолданылды. «Cantico del sole» деп аталатын «Күннің әнін» басқа бір орнатуын Уильям Уолтон (1902–1983) 1974 жылы Корк халықаралық хор фестивалі үшін жазды. Британ композиторы Говард Блейк 1977 жылы «The Song of St Francis» («Иерусалимдегі әні») деп аталатын композиция жазды. Америка композиторы Марти Хоуген 1980 жылы GIA Publications басылымы шығарған «Күннің әндері» атты жинақты жазды. Испан композиторы Хоакин Родриго 1982 жылы хор мен оркестр үшін «Песня о Сан-Франциско де Асисе» әнінің испан тіліндегі сөздеріне шығарма жазды. Ресей композиторы София Губайдуллина 1997 жылы виолончелист Мстислав Ростроповичтің 70 жасқа толуына арналған шығарма жазды. Италиялық халық әншісі Анджело Брандуарди 2000 жылы «Песня о суретах» атты баллада жазды. «Братан Күн» және «Сеңлі Ай» жолдары 2006 жылы «Brother, Sister» альбомына әсер етті. Швед композиторы Фредерик Сикстен 2 сопрано солистері мен орган үшін композиция жазды, оның премьерасы Принстон университетінің капелласында 2010 жылы өтті. 2011 жылы шыққан «Ghosts Upon the Earth» альбомындағы Gungor тобының «Brother Moon» әні «Кантильден» шықты. Эстон композиторы Tõnu Kõrvits (туған. 1969) 2014 жылы Оңтүстік Хор Хоры үшін аралас хор (SSAATTBB) үшін 12 бөлімді A капелла әні «The Canticle of the Sun» құрастырды. Италиялық поп-күйші Джованотти 2014 жылы Ассизиде арнайы концерт аясында әнді орындады. Бұл жай ғана ол және басқа гитарист «тұнбаған» стильде орындады. Рим папасы Франциск 2015 жылдың 18 маусымында «Laudato si'» атты екінші энцикликасын жариялады. Бұл ән энциклопедияның «Сен даңқталдың» деген атауына себеп болды. Алғашқы абзацта: «Сен даңқталдың, Иеміз, бізді қолдап, басқаратын және түрлі түсті гүлдер мен шөптермен түрлі жемістерді беретін біздің қарындасымыз, Жер анамыз арқылы» деп келтірілген.

Franz Liszt (1811–1886) composed several pieces titled "Cantico del sol di Francesco d'Assisi", with versions for solo piano, organ, and orchestra, composed or arranged between 1862 and 1882. Perhaps the best known version in English is the hymn "All Creatures of Our God and King", which contains a paraphrase of Saint Francis' song by William H. Draper (1855–1933). Draper set the words to the 17th century German hymn tune "Lasst uns erfreuen", for use at a children's choir festival sometime between 1899 and 1919. Hermann Suter composed an oratorio Le Laudi on the Italian words, premiered in 1924. The American composer Amy Beach (1867–1944) set the Canticle to music for organ or orchestra, choir, and solo vocal quartet, in 1924. The piece was first performed with organ in 1928 at St. Bartholomew's in New York. The orchestral version was first performed by the Chicago Symphony and the Toledo Choral Society in 1930. Nobilissima Visione (1938), a ballet by Paul Hindemith about Francis, references the Canticle in the final section. Leo Sowerby (1895–1968) set Matthew Arnold's English translation of the Canticle for chorus and orchestra in 1945 (The Canticle of the Sun); the work was awarded the Pulitzer Prize for Music the following year. Elizabeth Goudge, English novelist, included parts of a version of the canticle in her short story about a Franciscan friar, Our Brother the Sun, published in Woman's Journal in January 1946: and included in The Reward of Faith (Duckworth) in 1950, retitled "The Canticle of the Sun"; and later, in her 1946 children's novel The Little White Horse (University of London Press), Goudge provides Spring Song, a hymn written as a verse paraphrase, supposedly by the character, Old Parson: Chapter 9, Part 3. Laudes Creaturarum was also set to music, in 1954, by German composer Carl Orff. American poet Robert Lax titled his 1959 poem "The Circus of the Sun" in tribute to The Canticle. Roy Harris (1898–1979) composed a setting for soloists and a large ensemble in 1961. In the 1961 film, Francis of Assisi, the actor playing Brother Leo begins to sing the canticle but is overwhelmed by tears. Francis (Bradford Dillman) continues proclaiming, not singing, the rest. Seth Bingham (1882–1972) made a setting in 1962. San Francisco organist composer Richard Purvis, who presided at Grace Cathedral, wrote a St. Francis Suite in 1964 which featured Canticle of the Sun as its concluding movement. Version by Michael Garrett for four voices, part of performance by Lindsay Kemp, Purcell Room 1969. A modern rendition, composed by pop singer/composer Donovan, was used in the 1972 musical biography of Saint Francis, Brother Sun, Sister Moon. Another setting of the Canticle of the Sun, titled Cantico del sole was composed by William Walton (1902–1983) in 1974 for the Cork International Choral Festival. British composer Howard Blake composed a setting (as "The Song of St Francis") in 1977. American composer Marty Haugen wrote a setting in 1980, published by GIA Publications entitled "Canticle of the Sun." The Spanish composer Joaquín Rodrigo composed a piece to the words in Spanish of the Canticle, for choir and orchestra in 1982: Cantico de San Francisco de Asis. Russian composer Sofia Gubaidulina wrote a piece dedicated to cellist Mstislav Rostropovich in 1997 for his 70th birthday. The Italian folk singer Angelo Branduardi composed a ballad entitled "Il cantico delle creature" in year 2000 based on the original lyrics of the Canticle. The lines "Brother Sun" and "Sister Moon" inspired the 2006 album Brother, Sister by indie rock band mewithoutYou. Swedish composer Fredrik Sixten composed a setting for 2 soprano soloists and organ, premiered at Princeton University Chapel 2010. The song "Brother Moon" by Gungor on their 2011 album Ghosts Upon the Earth was inspired by the Canticle. Estonian composer Tõnu Kõrvits (b. 1969) composed a 12 part A cappella piece for mixed choir (SSAATTBB) "The Canticle of the Sun" for Southern Chorale choir in 2014. Italian pop singer Jovanotti performed the song as part of a special concert in Assisi in 2014. It was simply him and another guitarist performing "unplugged" style. Pope Francis published his second encyclical Laudato si' on June 18, 2015. The Canticle inspired the encyclical's title, "Praise be to you," and was quoted in the first paragraph, "Praise be to you, Our Lord, through our Sister, Mother Earth, who sustains and governs us, and who produces various fruits, with colored flowers and herbs."