Кіріспе
Заңдық ұғым – құқықтық ілімнің түрі.
the type of legal doctrine
«Қамал ілімі» деп, сондай-ақ «қамал заңы» немесе «тұрғын үйді қорғау заңы» деп аталатын құқықтық ілім, адамның тұратын жерін немесе заңды түрде иеленген кез келген орынды (мысалы, автомобиль немесе үй) белгілі бір жағдайларда өзін-өзі қорғау үшін күш қолдануға (қажет болған жағдайда, өлімге әкелетін күшке дейін) рұқсат беретін, сондай-ақ қолданған күштің салдары үшін заңдық қудалаудан босататын қорғаныс және иммунитеттерге ие орын ретінде қарастырады. Бұл термин көбінесе АҚШ-та қолданылады, бірақ көптеген басқа елдер де өз заңдарында осыған ұқсас принциптерді қолданады. Орналасқан жеріне байланысты, адам зорлық-зомбылықтан аулақ болу үшін мүмкіндігі болса, кері шегінуге міндетті болуы мүмкін. Қамал ілімі, егер адам өз үйінде шабуылға ұшыраса, кері шегіну міндетін азайтады. Өлімге әкелетін күш қолдану немесе оны ақтау, айыптау бойынша дәлелдерді ұсыну және оларды растау қиындығын арттыру, немесе қылмыстық кісі өлтіруден қорғану үшін қолданылуы мүмкін, егер адам өзіне немесе басқа біреуге өлім немесе ауыр дене жарақатының қаупі төнуін дұрыс сезсе. Өзін-өзі қорғау мақсатымен үй ішінде жасалған әрекет, заң бойынша қамал ілімінен өзгеше, себебі қамал ілімін қолдану үшін тек үйге заңсыз кірудің фактісі жеткілікті, ал кейде қорқыныш сезімі де қанағаттандырылады. Бұл жағдайда фактілерді дәлелдеу жүгі, өзін-өзі қорғау үшін жасалған кісі өлтіруді ақтауға қарағанда әлдеқайда жеңіл болады. Алайда, заң кодексінде мұндай ереженің болуы (өзін-өзі қорғауға қатысты кісі өлтіруді ақтау) мұраны қорғайтын және кері шегіну міндетін жойатын қамал ілімін құрады дегенді білдірмейді. АҚШ-та осы құқықтық принципті қолдану, оны қолдануға байланысты бірқатар даулы жағдайларға, соның ішінде жапондық алмасу студенті Йосихиро Хаттори мен шотландтық бизнесмен Эндрю де Вристің өліміне байланысты пікірталас тудырды.
Тарих
Үйдің заңдық ұғымы Батыс өркениетінде Рим республикасы дәуірінен бері белгілі. Ағылшын ортақ құқығында бұл термин "ағылшылдың үйі – оның қамалы" деген қағидадан туындаған (Сеймейн ісіне қараңыз). Бұл ұғымды 17 ғасырдың заңгері сэр Эдвард Коук өзінің 1628 жылғы «Англия заңдарының институттары» еңбегінде ағылшын құқығы ретінде бекітті: «Адамның үйі – оның қамалы, және әрбір адамның үйі – оның ең сенімді панасы». 18 ғасырдың пресвитериан дін қызметкері және Киелі кітапқа түсіндірме берушісі Мэтью Генридің сөзіне сәйкес, Ескі өсиеттегі кісі өлтіруге тыйым салу заңды түрде өзін-өзі қорғауға рұқсат береді. Түнде үйге ұрлық жасап кіріп жатқан ұрыны ұрып өлтірген үй иесі қан төгуге кінәлі емес. «Егер ұры үйге кіріп, соққыға ұшырап өлсе, онда ол үйді қорғаған адамға қан төлеуге міндетті емес. Ал егер ұры тірі қалса, онда ол үйді қорғаған адамға өтемақы төлеуге міндетті».
blockquote|For a man's house is his castle, et domus sua cuique est tutissimum refugium [and each man's home is his safest refuge]. According to 18th century Presbyterian minister and biblical commentator Matthew Henry, the prohibition of murder found in the Old Testament contains an exception for legitimate self defense. A home defender who struck and killed a thief caught in the act of breaking in at night was not guilty of bloodshed. "If a thief is caught breaking in and is struck so that he dies, the thief owes no blood debt to the home defender; but if the thief lives, he owes a blood debt to the home defender and must make restitution."
АҚШ-тың алғашқы жылдары
XVIII ғасырда АҚШ-тың көптеген штаттық құқықтық жүйелері ағылшын ортақ құқығын, мысалы, Парламент актілерін – 2 Ed. III (Нортгемптон статуты) және 5 Rich. II (1381 жылғы Күштеп кіру туралы заң) – 1381 жылдан бері қолдана бастады. Бұл заң өзін-өзі қорғауға жүгінуді ұстап тұру үшін қылмыстық санкциялар енгізді. Осыған сәйкес, мүлікке қатысты мәселе туғанда, қауіп төндірілген тарап кері шегіп, дауды азаматтық тәртіппен шешуге тиіс болды. Сол кезде де, қазір де ағылшын саясаткерлері мемлекеттік көмекке қарағанда өзін-өзі қорғауды қолдаған немесе оған қарсы болған. Уильям Блэкстоун «Англия заңдарына түсіндірмелер» кітабының 4-ші кітабының 16-шы тарауында заңдар «тұрғынға агрессорды (қарақшыны) өлтірудің табиғи құқығын қалдырады» деп жариялап, одан әрі былай жалғастырады: text=Англия заңы адамның үйіне ерекше құрметпен қарап, оны оның қамалы деп атайды және оның бұзылуына ешқашан кешірім жасамауға тырысады. Бұл тұрғыда ежелгі Римнің Тулли еңбектерінде айтылған пікірмен келіседі: «quid enim sanctius, quid omni religione munitius, quam domus uniuscuiusque civium?» Осы себепті, азаматтық процестерді орындау үшін есіктерді күштеп ашуға болмайды. Бірақ қылмыстық істерде қоғамдық қауіпсіздік жеке қауіпсіздіктен басымдық алады. Сондай-ақ, заңның құлақтан естіптілерге, зиян келтірушілерге және өрт сөндірушілерге қарсы шаралары да осы қағидаға негізделген. Осыған байланысты, адам үйін қорғау және қорғау мақсатында, бүлікке, дүрлікке немесе заңсыз жиынға себепкер болмай, заңды түрде адамдарды жинауы мүмкін. Басқа жағдайларда мұндайға рұқсат етілмейді. Бұл доктрина көршілер мен қылмыскерлерге қарсы қорғанысқа ғана емес, сондай-ақ, тиісті жарлықсыз кіруге тырысқан патшаның өкілдеріне де қатысты. АҚШ Конституциясының Төртінші түзетуінің шектеулері мен қазіргі қамал доктринасының заңдары ортақ тамырға ие. 1841 жылы «Преемпция туралы» заң қабылданды, ол «мемлекеттік жерлерді сатудан түскен кірістерді иеленуге және федералды жерлерде (көбінесе «сквоттерлер» деп аталады) тұратын адамдарға «преемпция құқығын» беруге» бағытталған. Осы кезеңде АҚШ-тың барлық аймақтарында сақтық пен қамал доктринасын қолдайтын «Claim Clubs» пайда болды. Бұл батысқа қарай кеңеюге және Америка үндістерімен соғыстарға әкелген тағдыр идеологиясымен үйлесімді болды, соңғысы 1920 жылдары аяқталды.
text=And the law of England has so particular and tender a regard to the immunity of a man's house, that it stiles it his castle, and will never suffer it to be violated with immunity: agreeing herein with the sentiments of ancient Rome, as expressed in the works of Tully; quid enim sanctius, quid omni religione munitius, quam domus uniuscuiusque civium? For this reason no doors can in general be broken open to execute any civil process; though, in criminal causes, the public safety supersedes the private. Hence also in part arises the animadversion of the law upon eaves droppers, nuisancers, and incendiaries: and to this principle it must be assigned, that a man may assemble people together lawfully without danger of raising a riot, rout, or unlawful assembly, in order to protect and defend his house; which he is not permitted to do in any other case. |sign=William Blackstone |source=Commentaries on the Laws of England
Not only was the doctrine considered to justify defense against neighbors and criminals, but any of the Crown's agents who attempted to enter without a proper warrant as well. Prohibitions of the Fourth Amendment to the United States Constitution share a common background with current castle doctrine laws. In 1841, The Preemption Act was passed to "appropriate the proceeds of the sales of public lands and to grant 'pre emption rights' to individuals" who were already living on federal lands (commonly referred to as "squatters"). During this same period, claim clubs sprung up all over the US advocating vigilance and the castle doctrine. This was in concurrence with the culture of manifest destiny which led to westward expansion and the American Indian Wars, the last of which ended by the 1920s.
Америка шекарасында
Америка шекарасында шегіну міндеті жоқ деген қағида тұрғын үйден тыс жерлерге де қатысты. Бұл қағида бойынша, өзіне шабуыл жасалған адам, егер ол шабуылды бастамаған болса, қашуға міндетті емес, өз орнында тұрып, өзін қорғауға құқылы. 1877 жылы штаттық Жоғарғы Сот судьясы былай деп жазған: «Шын мәнінде, американдықтардың санасы адамды шабуылдан қашуға мәжбүрлейтін ережелерді қолдануға өте қарсы келеді». Америка батысын зерттеуші Ричард Браун, Америка батысындағы адамның мұндай жағдайда қашуы – батылдықсыздық және американдық емес екенін жазды. Аңызға айналған тіс дәрігері және құмар ойыншы Док Холлидей осы қорғаныс құқығын сәтті пайдаланып, Билли Алленді салонға кіргенде атып өлтірді. Холлидей Алленге 5 доллар қарыз болды (1884 жылғы 5 доллар қазіргі шақта шамамен <есептелген сомаға> тең), Аллен оны төлеуді талап етіп, Холлидейді қорқытқан. Аллен сол кезде қарусыз болғанымен, Холлидей Алленнің күні бойы қарулы болып, оны іздегені туралы хабар алған. Келесі сот процесінде Холлидей өзінің құқықтарын қорғап, алқабилер онымен келісті. 1885 жылдың 28 наурызында ол ақталды. Кейінгі Тан, Мин және Цин династиялары да осы қағиданы сақтап келді, бірақ тек түнде және тек тұрғын үй иесі үшін ғана. Бұл үй иесіне түнде үйге заңсыз кіргендерге шабуыл жасап, өлтіруге құқық берді, бұл қылмыс емес деп есептелді, және оны сотқа шақырудың немесе өзін қорғаудың қажеті болмады. Мысалы, Тан кодексінде былай делінген: «Егер біреу түнде себепсіз біреудің үйіне кірсе, онда ол қырық соққыға ұшырайды. Егер үй иесі кірген адамды дереу өлтірсе, ешқандай жаза қарастырылмайды (諸夜無故入人家者，笞四十。主人登時殺者，勿論)». Ұлы Мин кодексінде (大明律) былай делінген: «Түнде себепсіз біреудің үйіне кірген әркім сексен таяқпен жазаланады. Егер үй иесі кірген адамды бірден өлтірсе, ешқандай жаза қарастырылмайды» (凡夜無故入人家內者，杖八十。主家登時殺死者，勿論). Қытайдағы «үйді қорғау» қағидасының нұсқасы, көптеген тарихи өлеңдер мен әдебиеттерде айтылған заманауи халықтың көзқарасын көрсетеді: түнде үйге кіретін әркім зорлаушы немесе ұры/тоналған болып саналады (夜入民宅，非奸即盜). Ең көп жағдайда, «үйді қорғау» қағидасы – қылмыстық кісі өлтірумен айыпталған адамдар үшін оң қорғаныс болып табылады, кісі өлтіруді жасауға рұқсат немесе сылтау емес, бұл әдетте заңсыз. Аз ғана штаттар жерді дереу иелену құқығы бар адамдарға сол жерді қайта иелену үшін ақылға қонымды күш қолдануға рұқсат береді, ал Техас штаты жерді немесе мүлікті қайта иелену үшін өлімге әкелетін күш қолдануға рұқсат беретін жалғыз штат. «Менің күнімді жаса» термині 1985 жылы Колорадо штаты үйге шабуыл жасаған адамға қарсы күш қолданған адамдарды қылмыстық немесе азаматтық жауапкершіліктен қорғайтын заң қабылдаған кезде АҚШ-та пайда болды. (Заңның лақап аты – «Бар, менің күнімді жаса» (мәнісі «бір нәрсе жаса, мен сені өлтіруге себеп табамын») деген сөзді 1983 жылғы полиция фильміндегі актер Клинт Иствудтің кейіпкері «Қылай Гарри» Каллахан айтқан.)
Indeed, the tendency of the American mind seems to be very strongly against the enforcement of any rule which requires a person to flee when assailed. American West historian Richard M. Brown wrote that under the circumstances, for a man in the American West to flee under such circumstances would be cowardly and un American. Legendary dentist and gambler Doc Holliday successfully used this defense when he shot Billy Allen as he entered a saloon. Holliday owed Allen $5 (5.0 in 1884 is equivalent to about <calculated amount> in recent years) which Allen wanted paid and had threatened Holliday. Although Allen was unarmed at the time, Holliday had received reports that Allen had been armed and looking for him earlier in the day. During the subsequent trial, Holliday asserted he was within his rights and the jury agreed. He was acquitted on March 28, 1885. Later dynasties such as the Tang, Ming, and Qing retained the doctrine but only during the night, and extending protection only for the owner of the dwelling: making it legal for the owner a house to assault and kill trespassers at night without being guilty of crime, and without being charged or the need to argue one's case before a court. For example the Tang Code states that "If someone enters someone else's house without reason at night, they will be lashed with forty strokes. If the homeowner kills the intruder immediately, there will be no charges (諸夜無故入人家者，笞四十。主人登時殺者，勿論). The Great Ming Code (大明律) states "Anyone who enters someone else's house at night without reason will be punished with eighty strokes of the cane. If the homeowner kills the intruder immediately, there will be no charges" (凡夜無故入人家內者，杖八十。主家登時殺死者，勿論). The Chinese version of the castle doctrine is most likely a reflection of contemporary popular attitude, articulated in numerous historical poems and literature, that anyone who enters a civil dwelling at night is presumed to be either a rapist or a thief/robber (夜入民宅，非奸即盜). At most the Castle Doctrine is an affirmative defense for individuals inevitably charged with criminal homicide, not a permission or pretext to commit homicide—which is generally unlawful. A minority of states permit individuals who have the right of immediate possession of land to use reasonable force to regain possession of that land, with Texas being the only state to allow the use of deadly force to regain possession of land or property. The term "make my day law" came to be used in the United States in 1985 when Colorado passed a law that shielded people from any criminal or civil liability for using force against a home invader, including deadly force. (The law's nickname is a reference to the line "Go ahead, make my day" (meaning 'do something so I have an excuse to kill you') uttered by actor Clint Eastwood's character "Dirty Harry" Callahan in the 1983 police film Sudden Impact.)
Пайдалану шарттары
Әр юрисдикция қамал ілімін өз заңдарына әртүрлі жолдармен енгізеді. Оны қолдануға болатын жағдайларға қамтылған үй-жайлар (тек тұрғын үйлер немесе басқа да орындар), өлімге әкелетін күш қолданудан бұрын қажетті шегіну дәрежесі немесе өлімге әкелмейтін қарсылықтың қажеттігі сияқты мәселелер жатады. Кейбір қамал ілімінің заңдарына қолданылатын ерекше шарттарға мыналар жатады: Бір адам заңсыз немесе күштеп тұрғын үйге, бизнеске немесе көлік құралына кіруге тырысуы керек (немесе тырысқан болуы керек). Бұл адамның әрекеті заңсыз болуы тиіс (қамал ілімі заңды міндеттерін орындап жатқан заң қызметкерлеріне қарсы күш қолдану құқығын бермейді). Үйдің иесі немесе тұрғындары кірген адамның үйдің иесіне немесе тұрғындарына ауыр дене жарақатын келтіру немесе өлтіру ниеті бар деп негізді түрде сенуі керек. Кейбір штаттарда егер үйдің иесі кірген адам өрт сөндіру немесе ұрлық сияқты ауыр емес қылмыс жасауға ниетті деп санайтын болса, қамал ілімі қолданылады. Коннектикут штатында үйдің иесі кірген адамның кіруін қасақана тудырмауы керек; немесе кірген адамның күш қолдануын немесе өлімге әкелетін күш қолдануын қасақана тудырмауы керек. Барлық жағдайларда үйдің иесі немесе тұрғындары: заңды түрде онда болуы керек; заңнан қашпауы керек немесе басқа қашқан адамдарға көмектеспеуі керек; және заңды міндетін орындап жатқан заң қызметкеріне күш қолданбауы керек. Колорадо штатында «Менің күнімді жаса» заңы бойынша, тұрғынға заңсыз кірген адамға қарсы қолданған күші үшін қудалаудан иммунитет беріледі, бірақ заңсыз түрде онда қалып қойған адамға қарсы емес.
An intruder must be making (or have made) an attempt to unlawfully or forcibly enter an occupied residence, business, or vehicle. The intruder must be acting unlawfully (the castle doctrine does not allow a right to use force against officers of the law, acting in the course of their legal duties). The occupant(s) of the home must reasonably believe the intruder intends to inflict serious bodily harm or death upon an occupant of the home. Some states apply the Castle Doctrine if the occupant(s) of the home reasonably believe the intruder intends to commit a lesser felony such as arson or burglary. In Connecticut, the occupant(s) of the home must not have provoked or instigated an intrusion; or, provoked/instigated an intruder's threat or use of deadly force. In all cases, the occupant(s) of the home: must be there legally; must not be fugitives from the law themselves, or aiding/abetting other fugitives; and must not use force upon an officer of the law performing a legal duty. In Colorado, the make my day statute provides the occupant with immunity from prosecution only for force used against a person who has made an unlawful entry into the dwelling, but not against a person who remains unlawfully in the dwelling.
Азаматтық сот ісі бойынша иммунитет
Қылмыстық құқық бойынша қолданылуға жарамды қорғаныспен қатар, көптеген заңдар, әсіресе "өз орныңда тұру" ережесі бар заңдар, сондай-ақ шабуыл жасаушының атынан (шабуылды тоқтату үшін қолданылған күштің нәтижесінде туындаған зиян/жарақаттар үшін) азаматтық сотқа шағымданудан иммунитет беретін тармаққа ие. Осы тармақ болмаса, шабуыл жасаушы қорғаушының салдарынан туындаған медициналық шығындар, мүлікке келтірілген зиян, мүгедектік, ауыру мен азап үшін сотқа талап қоюы мүмкін; немесе, егер қолданылған күш шабуыл жасаушының өліміне әкелсе, оның жақындары немесе мұрагерлері заңсыз өлім туралы сот ісін қозғауы мүмкін. Бұл сот ісі сәтсіз аяқтап жатса да, жауапкер (үй иесі/қорғаушы) сот ісі тоқтатылғанға дейін жоғары заңдық шығындарды төлеуге мәжбүр болады. Қылмыстық/азаматтық иммунитетсіз, мұндай азаматтық іс заңмен әрекет еткен қорғаушыға (бастапқыда шабуыл жасаушының құрбаны болған) кек алу құралы ретінде пайдаланылуы мүмкін. Дегенмен, өзін-өзі қорғау мақсатында күш қолдану және оның нәтижесінде қылмыстық әрекет жасалмаған басқа тараптарға зиян келтіру немесе жарақаттар тигізу қылмыстық немесе азаматтық қудалаудан қорғалмауы мүмкін.
Қайта шегіну міндеті
АҚШ-тағы Касл доктринасы қолданылатын заңнамалық аумақтарда, үй иесі өз үйінде немесе кейбір аумақтарда заңды түрде бола алатын жерде, басып кірген адамға қарсы қақтығыс кезінде өлімге әкелетін күш қолданғанға дейін шегініп тұру міндеті жоқ.
Австралия
Австралия штаттарының өзін-өзі қорғау заңдары әртүрлі. Оңтүстік Австралия заңына сәйкес, адамның өмірін қорғауға қатысты жалпы қорғаныс 1935 жылғы Қылмыстық заңдарды біріктіру туралы заңның 15(1) бабында, ал мүлікті қорғауға қатысты 15А(1) бабында қарастырылған, бұл гибридтік сынаққа бағынады, яғни айыпталушы қауіптің дереу болатынына шын ниетпен сенген және оны субъективті түрде қабылдаған жағдайға объективті түрде орынды және пропорционалды жауап берген. 2003 жылдың шілдесінде Оңтүстік Австралияның Ранн үкіметі үй иелеріне үйге бұзып кіргендерге қарсы "қажет деп есептеген күшті қолдануға" рұқсат беретін заңды қабылдады. Егер үй иесі үйге бұзып кірген адамды өлтірген немесе жарақаттаған жағдайда, өзін немесе отбасын қорғау үшін мұны жасау қажет деп шын ниетпен сенгенін дәлелдей алса, қудаланбайды. Бұл заңға сол кездегі Бас прокурор Пол Роф, QC, және қазір аудандық сот судьясы Мари Шоу қарсы шықты. 2019 жылдың ақпан айында Сидней тұрғыны Брэдли Сопер Франсуа Шварцтың үйіне бұзып кірген кезде қаза тапты. Тергеуден кейін, NSW полициясының детективтері Шварцты қудаламауды ұсынды.
Бразилия
1917 жылдан бастап, Бразилияның алғашқы Азаматтық кодексі қабылданғаннан кейін, жылжымалы немесе жылжымайтын мүліктің иесіне, егер оның иелігі бұзылса ("turbação") немесе одан қуылса ("esbulho"), "өз күшімен иелігін сақтап қалуға немесе қайта иеленуге құқық беріледі, және ол мұны дереу істеуге тиіс". Иеленуші қолданатын күш, бұзушылықты жою немесе иелікті қайта иелену үшін қажетті деңгейден аспауы керек (бұрынғы Азаматтық кодекстің 502-бабы; 3.071/1917 Федералды заң). Бұл мүмкіндік Бразилияның 2002 жылғы Азаматтық кодексінде (Федералды заң 10.406/2002), оның 1.210-бабында сақталды. Иеленуді қорғау қауіп болған жағдайда ("ameaça") рұқсат етілмейді. Иеленушінің иелігіне тиімді және физикалық түрде кедергі келтірілуі ("turbação") немесе одан толығымен айырылуы ("esbulho") қажет. Азаматтық кодекстің 1.210-бабының талаптарына сәйкес әрекет ететін иеленуші азаматтық немесе қылмыстық жауапкершіліктен босатылады. Зардап ақысы заңнамасына сәйкес, Азаматтық кодекстің 188-бабы, 1-тармағында "заңмен танылған құқықтың дұрыс пайдаланылуы" заңсыз әрекет болып табылмайды делінген.
Канада
Канаданың Қылмыстық кодексінің 34 және 35-баптарына сәйкес (2012 жылы C 26 заң жобасы қабылданған кезде жаңартылған), өз өмірін немесе "бейбіт" иеленудегі мүлікті қорғау үшін, сондай-ақ басқа адамның өмірін немесе "бейбіт" иеленудегі мүлікті қорғау үшін күш, оның ішінде өлімге әкелетін күш қолдануға болады. Егер адам өзін-өзі қорғау кезінде өзіне қарсы күш қолданылып жатыр деп сенсе, мүлікті қорғау кезінде біреу мүлікті бұзуға немесе зақымдауға тырысып жатыр немесе бұзған болса, немесе өздерін, басқа біреуді немесе "бейбіт" иеленудегі мүлікті қорғау үшін әрекет етсе, онда бұл қылмыс болып есептелмейді. Күш қолданудың амалы мен дәрежесі аталған жағдайға сәйкес келуі тиіс. Қылмыстық кодекс сондай-ақ, "орынды" деп саналатынды анықтау үшін қолданылатын факторларды да көрсетеді. Канададағы сот шешімдері мүлкі үшін ғана өлімге әкелетін күш қолданудың орынды еместігін анық көрсеткен. Үкімет жасаған өзгерістер өзін-өзі қорғау және мүлікті қорғау саласындағы заңдарды нақтылауға, сондай-ақ заңгерлерге заңды канадалықтардың құндылықтарына сай қолдануға көмектесуге бағытталған.
Англия мен Уэльс
Ағылшын ортақ құқығында күдікті, өзін-өзі қорғау мақсатымен әрекет еткенін дәлелдеу арқылы қылмыстық немесе азаматтық жауапкершіліктен жалтартылуға мүмкіндік алады. Бұл үшін қазылар алдында күдіктінің өзін, мүлкін қорғау үшін немесе қылмыстың алдын алу үшін күш қолдану қажет деп сенгені және қолданылған күштің орынды болғаны анықталуы керек. Шабуылшыдан қашқанға дейін міндеттеме болмаса да, қашпауы өзін-өзі қорғауға әрекет етпегенін көрсете бермейді, бірақ қазылар өзін-өзі қорғау туралы талаптың негізділігін бағалау кезінде бұл факторды ескере алады. Соттар бұл заңды үйге заңсыз кіру жағдайларына, соның ішінде үй иесі кіріп келгендерді өміріне қатерлі шабуыл деп жаңылысқан жағдайда құқық қорғау органдарына қарсы қару қолдануға дейін түсіндіреді.
Ирландия
Қылмыстық заң (қорғану және тұрғын үй) 2011 жылғы заңның талаптарына сәйкес, мүлік иелері немесе тұрғындар өзін-өзі күшпен қорғауға құқылы, соның ішінде қақтығысқа дейін баратын күшпен. Егер адам еншісін бұзушының қылмыс жасау ниетімен келгенін және өміріне қауіп төндіргенін шын жүректен сенсе, күш қолданғаны үшін кінәлі емес деп есептеледі. Дегенмен, тағы бір шарт бар: бұл жағдайдағы басқа да ақылға қонымды адам да сол сияқты әрекет етуі мүмкін болу керек. Бұл шарт күштің пропорционалды емеуіне жол бермейді, бірақ көп жағдайда күш қолдануға рұқсат береді. Заң DPP v. Pádraig Nally ісіне байланысты қабылданды. Бұл заң негізінен өзін-өзі қорғауға қатысты бұрынғы ирландтық ортақ құқықтық қағидаларды заңдық деңгейге көтереді.
Израиль
Израиль заңдары мүлік иелеріне қатерлі емес күш қолданып өзін қорғауға, сондай-ақ қашықтап шегінуге мүмкіндік береді. Бұл заң 2007 жылы түннің бел ортасында фермасына араб шабуылдамашылары кірген кезде оларды атқан израильдік шаруа Шай Дроми ісіне жауап ретінде қабылданды.
Италия
Италия 2005 жылы заң қабылдады, ол мүлік иелеріне күш қолданып өздерін қорғауға рұқсат берді, бірақ басқыншының дереу физикалық қауіп төндіретінін дәлелдеуді талап етті. 2019 жылы заңға толықтыру енгізіліп, мүлік иесі өзінің мүлкін қабылданған қауіптерге қарсы оттық қарумен қорғауға құқық алады, қылмыстық қудалаудан қорқып отырмайды. Заң сондай-ақ, басқыншыны өлтірген немесе жарақаттандырған адамдарға тегін заңдық көмек және қорғаушы адвокаттың шығындарын өтеуді ұсынады.
Швеция
Швеция заңдары бойынша, адамның өзін және оның мүлкін (тек үйін емес) қорғауға рұқсат етіледі. Қорғану үшін қолданылатын күш, төнген қауіптен әлдеқайда артық болмауы керек. Яғни, өлімге алып келуі мүмкін күшті, мысалы, қарапайым ұрлыққа қарсы қолдануға болмайды. Сондай-ақ, Швецияда азаматтарды ұстауға қатысты заң бар, ол полиция келгенге дейін, мысалы, үйге заңсыз кіргендерді ұстауға мүмкіндік береді.