Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1716 жылғы 8 шілдедегі теңіз шайқасы – Грекия материгінің батыс жағалауындағы Корфу (Керкира) аралын түріктер басып алуға тырысқан кезінде 1716 жылғы 8 шілдеде болған, нәтижесі шешілмеген шайқас.
The Action of 8 July 1716 was an indecisive naval battle that took place on 8 July 1716 during a Turkish attempt to capture the island of Corfu (Kerkyra), off the west coast of mainland Greece.
Өмірбаян
1714 жылғы 9 желтоқсанда Осман империясы мен Венеция арасында соғыс жарияланды, бірақ түрік флоты 1715 жылғы маусымда ғана Дарданелл бұғазынан шықты. Көп ұзамай Венеция Мореяның көбісінен ығыстырылды. 1716 жылы түріктердің мақсаты Грекияның батысындағы Корфу аралын басып алу болды. Бұл арал екі ұшы Грекия материгіне жақын, екі тар шығару жолы бар жартылай ай тәрізді пішіндес. Аралдың екі шығару жолының арасында, сондай-ақ Корфу деп аталатын қала орналасқан. Басым жел бағытының салдарынан оңтүстіктен осы шығару жолына кемелер кіру қиын. Капудан-паша Канум Хока басқаратын түрік флоты 1716 жылғы мамыр айында Дарданелл бұғазынан шығып, Мореяны айналып өтті. Корфуда жүзуге арналған кемелерін сақтап, Венецияның Теңіз генерал-капитаны Андреа Пизани өзінің маневрлі кемелерін алға жіберді, Капитано Страординарио делле Нави Андреа Корнер басқаруымен, Морея мен Крит арасындағы бұғаздарды бақылап, Османдықтардың жақындауын күту үшін. Түріктер жақындағанда ол солтүстікке қарай Зантеге (Закинф) шегінді. 22 маусымда Пизани Корнерді түрік флотын тоқтатуға жіберді, бірақ Османдықтар Ион аралдары мен материк арасындағы бұғаздарды айналып өтіп, ашық теңізге шығып, Корфуға солтүстік-батыстан жақындады. Османдықтар 5 шілдеде Корфу каналының солтүстік жағына жетіп, Бутринтте материк жағалауында жиналған 30 000 жаяу әскер мен 3 000 атты әскерден тұратын Осман әскерін тасымалдауға дайындық жасады. Пизани 62 кемеден тұратын Осман флотына қарсы тек жүзуге арналған кемелерімен ғана қанағаттандырылып, шайқасқа түсуге батыл болмады. Ол кемелерін Корфу бекіністерінің астына алып, кейіннен 5 шілдеде Корфу каналындағы өзінің позициясын тастап, ашық теңізге шықты, Корнердің эскадрильясын табуға үміттенеді, ол бірнеше күннен бері жаңалық жоқ еді. Түріктерді іздегеннен кейін 27 маусымда Корнер олардың өзінен де алыс теңізде өтіп кеткенін түсінді және Осман флотын бірнеше күн қашықтықта ұстап, Корфуға қайта оралды. Осының салдарынан, ол Корфу каналына оңтүстіктен кірудің орнына, аралдың батыс жағымен және содан кейін Отрантоға жүзіп барды, онда 7 шілде күні таңертең Османдықтардың екі күн бұрын Корфуға келгенін білді. 8 шілдеде түріктер материктен аралдың солтүстігіне әскер тасымалдауды бастады. Осы уақытта Корнер 27 кемесімен Албания жағалауына өтіп, оңтүстікке қарай жүзіп, солтүстік канал арқылы өтіп, 8 шілде күні сағат 13:00-де қаланың жанында тоқтаған түрік флотына шабуыл жасады.
War had been declared between the Ottoman Empire and Venice on 9 December 1714, although it wasn't until June 1715 that a Turkish fleet left the Dardanelles Strait. Soon Venice had been forced out of almost all of the Morea. In 1716, the Turks goal was the capture of the western Greek island of Corfu. This island forms a horseshoe shape, with the two ends close to the Greek mainland, and forms a bay with two narrow entrances. On the island, midway between the two entrances, is the town also called Corfu. Because of the prevailing winds it is difficult for sailing fleets to sail into this bay from the south. The Turkish fleet, under Kapudan Pasha Canum Hoca left the Dardanelles Strait in May 1716 and made its way around the Morea. While keeping his rowed warships in Corfu, the Venetian Captain General of the Sea, Andrea Pisani, sent his more manoeuvreable ships of the line ahead, under the Capitano Straordinario delle Navi Andrea Corner, to observe the straits between the Morea and Crete for the Ottomans' approach. As the Turks approached he withdrew northward to Zante (Zakynthos). On 22 June, Pisani sent Corner to intercept the Ottoman fleet, but the Ottomans chose to bypass the straits between the Ionian Islands and the mainland and sail out into the open sea, rounding on Corfu from the northwest. The Ottomans arrived in the northern exit of the Corfu Channel on 5 July, and readied themselves to ferry across an Ottoman army of 30,000 infantry and 3,000 cavalry, that had gathered on the mainland shore at Butrint. Pisani, having to confront the far superior Ottoman fleet of 62 ships with only his rowed vessels, decided not to risk a battle. He withdrew his vessels under the guns of Corfu's fortresses, and later, on 5 July, he and abandoned his station in the Corfu Channel for the open sea, hoping to find Corner's squadron, which he had not heard from for several days. After a search for the Turks, Corner realised on 27 June that they had sailed past him further out to sea, and he proceeded back to Corfu, following the Ottoman fleet at a few days distance. As a result, instead of entering the Corfu Channel from the south, he sailed up the western side of the island and thence to Otranto, where he learned, on the morning of 7 July, of the Ottomans' arrival at Corfu two days earlier. On 8 July the Turks began landing troops from the mainland across to the north of the island. Meanwhile, Corner crossed to the Albanian coast with his 27 ships and sailed south, sailing through the northern channel and attacking the Turkish fleet, which was anchored off the town, at 1pm on 8 July.
Шайқас
Венецияның алғашқы от ашқан кемесі Маркантонио Диедоның "Аквила" кемесі болды. Барбариялық әскери кемелер өз орнында, құрлық жағалауына жақын тұрды, бірақ түріктер зәкір көтеріп, солтүстікке қарай бет алды. Канум Хожа венециялық алдыңғы қатарға шабуыл жасады, Корнер басқарып тұрғанда, содан кейін Флангини басқарып тұрған артқа шабуылдады. Корнер көмекке бұрылды, сосын венециялықтар желге қарсы жүріп, сегіз османдық әскери кемесінің тығыз тобына қарсы өрт шабуылы жасауға тырысты. Бірақ османдық галереялары өздерінің желкенді кемелерін шайқастан шығарып алып, бұл әрекет сәтсіз аяқталды. Шайқас шамамен 14:30 мен 19:00 аралығында болды, қараңғылық пен желдің болмауы салдарынан шайқас тоқтатылды. Венеция флоты оңтүстікке қарай жүзіп, қаланың солтүстігінде, солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай бағытталған тізімде орналасты, ал түріктер Бутринтке жақын солтүстікке қарай орналасты. Венециялықтардың жоғалғандары 70 қаза тапқан және 130 жараланған адамды құрады, Андерсон 116 қаза тапқан және 250 жараланған деп хабарлайды. Османдықтардың жоғалғандары одан да көп болды, кейбір тұтқындар оларды 1300 адамға дейін бағалады. Корнер екі кеме – галеон және екі галлиотты батырғанын мәлімдеді, бірақ шындығында шайқаста ешбір кеме батқан жоқ. Бұл шайқас, өзі шешімсіз болғанымен, түріктердің желкенді флотына қарсы тұруға болатынын көрсетті, тіпті олар сандар жағынан басым болған жағдайда да, міндетті түрде жеңіліске ұшырамаса да.
The first Venetian ship to open fire was Marcantonio Diedo's Aquila. The Barbary warships stayed where they were, close to the mainland coast, but the Turks weighed anchor and sailed north, Canum Hoca in the van attacking the Venetian van, under Corner, then the rear, under Flangini. Corner turned to assist, then the Venetians turned to stay ahead of the wind, and attempted to launch a fireship attack against a compact group of eight Ottoman warships, which failed when the Ottoman galleys towed their sailing ships out of action. The action lasted between about 14:30 and 19:00, when approaching darkness and lack of wind stopped the battle. The Venetian fleet sailed south and anchored in a line just north of the town, with direction from northwest to southeast, with the Turks slightly to the north near Butrint. Venetian casualties were 70 killed and 130 wounded—Anderson gives 116 killed and 250 wounded—while Ottoman casualties were much heavier, with some prisoners putting them as high a 1,300 men. Corner also claimed to have sunk two ships of the line, a galleon and two galliots, but in reality no ship was sunk during the battle. This battle, although itself indecisive, showed that the Turkish sailing fleet could be faced, if not necessarily beaten, even if in superior numbers.
Салдары
10 шілдеде түрік әскерлері аралға қайтадан өтіп, келесі 6 апта бойы флоттар көбінесе әрекетсіз қалды, тіпті түріктер мен қаланы қорғаған әскерлер арасында құрлықта шайқас үздірілмей жалғасты. Пизани аралдың батыс жағалауымен жүзіп қайтып, жаңа 80 зеңбірекке ие Leone Trionfante, 1500 сарбаз тасыған екі әскери кеме және азық-түлік жүкке арналған кемемен келді. 21 шілдеде Мальтадан келген күштер төрт желілік кеме, бес галера және екі шағын кемеден тұрады, ал 31 шілдеде төрт Папалық, бес испандық, үш Тосканалық және екі Генуялық галера, сондай-ақ төрт жалдамалы Папалық желілік кеме келді. Шабуылға әрекет жасалды, бірақ желдің жетіспеуіне байланысты ол сәтті болмады, және 18/19 тамызда қаладан шабуылды қолдау үшін галералар ғана пайдаланылды. Бұл әрекет сәтсіз аяқталып, түріктер қарсы шабуылға шықты. 21 тамызда Маркиз де Мари басқаратын алты испандық соғыс кемесі келді, сонымен бірге түрік атты әскері қайтадан кемеге мінді. 25 тамызда түріктер солтүстік арнаға қарай жүзіп, 26 тамызда аралдан кетіп қалды.
On 10 July, the Turks resumed crossing troops to the island, and for the next 6 weeks the fleets largely sat idle even while battle raged continuously on land between the Turks and the troops protecting the town. Pisani sailed up the west coast of the island, returning with the new 80 gun battleship Leone Trionfante, two troopships containing 1,500 troops and a cargo ship containing food. On 21 July the Maltese reinforcements of four ships of the line, five galleys and two small craft arrived, followed on 31 July by four Papal, five Spanish, three Tuscan and two Genoese galleys and four hired Papal ships of the line. There was some attempt to attack, but this was not carried out largely due to lack of wind, and all that was done was to use galleys to support an assault from the town on 18/19 August. This failed, and there was a Turkish counter assault. On 21 August, six Spanish battleships, under the Marquis de Mari, arrived, and on the same day the Turkish cavalry re embarked. On 25 August the Turks sailed to the northern channel, leaving on 26 August.