"In hoc signo vinces" латын фразасы және Константиннің көруі

Кіріспе

Латынша "In hoc signo vinces" (, ) – латын тіліндегі сөз тіркесі, әдетте ағылшын тіліне "In this sign thou shalt conquer" деп аударылады, жиі "Осы белгімен жеңіске жетесің" деп те аударылады. Латынша сөз тіркесі грек тіліндегі "ἐν τούτῳ νίκα" фразасын шамамен береді, ол "en toútōi níka" (, ) деп транслитерацияланады және сөзбе-сөз "осыда жең" дегенді білдіреді.

Тарих

Люций Цецилий Фирмиан Лактанций – ерте христиандық автор (шамамен 240 – 320 жылдар аралығында) және бірінші христиан Рим императоры Константиннің кеңесшісі (және оның ұлына ұстаз), императордың діни саясатының қалыптасуына бағыт берді. Оның "De Mortibus Persecutorum" еңбегі апологетикалық сипатта, бірақ христиан жазушылары оны тарихи шығарма ретінде қарастырды. Осы еңбекте Лактанций Константиннің христиан дініне өтуден бұрын Chi Rho белгісін көрген оқиғасын сақтап қалды. Толық мәтін тек бір қолжазбада сақталған, оның тақырыбы: "Lucii Caecilii liber ad Donatum Confessorem de Mortibus Persecutorum". Кесария епископы, тарихшы Евсевий, Константиннің әскерімен жорықтап бара жатқанын айтады (Евсевий оқиғаның нақты орнын көрсетпейді, бірақ ол Римдегі лагерьде болмағаны анық), ол аспанға қарап, күннің үстінде жарықтан тұратын крестті көрді, ал оның қасында грекше "(ἐν) τούτῳ νίκα" ("Осымен жеңіңіз") деген сөздер болды, бұл фраза латын тілінде көбінесе "in hoc signo vinces" ("осы белгімен жеңіңіз") деп аударылады. Бастапқыда Константин осы көріністің мәнін түсінбеді, бірақ келесі түні оған түс көрінді, онда Мәсіх оған осы крест белгісін жауларына қарсы қолдану керектігін түсіндірді. Евсевий одан әрі Константиннің Лицинийге қарсы соғыстарында қолданған әскери туын – Лабарумды сипаттайды, онда Chi Rho белгісі бейнеленген. Лактанций мен Евсевийдің баяндамалары толық сәйкес болмаса да, Мильвий көпірі шайқасына (312 жыл) байланыстырылып, Константиннің шайқас алдында Chi Rho белгісін көргені туралы кең таралған түсінікке әкелді. Бұл фраза Ватиканның Scala Regia баспалдағының үстіндегі терезе астында, император Константиннің атты мүсініне жақын жердегі лентада, құмарлықпен жазылған кресттің сол жағында маңызды орын алған. Рим папасына құрмет көрсеткен императорлар мен монархтар Scala Regia баспалдағынан түсіп, Константиннің көрінісін еске түсіретін девизбен терезеден төмен түсетін жарықты көріп, Крестті ұстануға шақырылған. Португалия Корольдігі 1139 жылдан бері осы ұранды қолданып келеді, себебі Орике шайқасындағы кереметтен кейін, Португалияның бірінші королі Д. Афонсу Энрикес, мавр королі Али ибн Юсуфқа қарсы шайқасқа түсу алдында Константинге ұқсас кереметке ұшырады. Бұл керемет кейіннен "Лузиадалар" атты эпикалық поэмада кеңінен баяндалды.

Lucius Caecilius Firmianus Lactantius was an early Christian author (c. 240 – c. 320) who became an advisor to the first Christian Roman emperor, Constantine I (and tutor to his son), guiding the Emperor's religious policy as it developed during his reign. His work De Mortibus Persecutorum has an apologetic character, but has been treated as a work of history by Christian writers. Here Lactantius preserves the story of Constantine's vision of the Chi Rho before his conversion to Christianity. The full text is found in only one manuscript, which bears the title, Lucii Caecilii liber ad Donatum Confessorem de Mortibus Persecutorum. The bishop Eusebius of Caesaria, a historian, states that Constantine was marching with his army (Eusebius does not specify the actual location of the event, but it is clearly not in the camp at Rome), when he looked up to the sun and saw a cross of light above it, and with it the Greek words "(ἐν) τούτῳ νίκα" ("In this, conquer"), a phrase often rendered into Latin as in hoc signo vinces ("in this sign, you will conquer"). At first, Constantine did not know the meaning of the apparition, but on the following night, he had a dream in which Christ explained to him that he should use the sign of the cross against his enemies. Eusebius then continues to describe the Labarum, the military standard used by Constantine in his later wars against Licinius, showing the Chi Rho sign. The accounts by Lactantius and Eusebius, though not entirely consistent, have been connected to the Battle of the Milvian Bridge (312 AD), merging into a popular notion of Constantine seeing the Chi Rho sign on the evening before the battle. The phrase appears prominently placed as a motto on a ribbon unfurled with a passion cross to its left, beneath a window over the Scala Regia, adjacent to the equestrian statue of Emperor Constantine, in the Vatican. Emperors and other monarchs, having paid respects to the Pope, descended the Scala Regia, and would observe the light shining down through the window, with the motto, reminiscent of Constantine's vision, and be reminded to follow the Cross. The Kingdom of Portugal had used this motto since 1139, after the Miracle at the Battle of Ourique, when the first portuguese king D. Afonso Henriques, before his battle against the moorish King Ali ibn Yusuf, experienced a similar miracle to Constantine's. The miracle was later famously retold through the written epic poem the Lusíadas.

Жалпы және келтірілген дереккөздер

Интернет мұражайында.