Органикалық ұйымдар: икемділік және сыртқы білімнің маңызы
Organic organisation
Органикалық ұйымдар: басқару теориясы, икемділік, сыртқы білімге басымдық. Механистік ұйымдардан айырмашылығы, құрылым ерекшеліктері. Burns & Stalker зерттеуі.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Том Бернс пен Г. М. Сталкер 1950 жылдардың соңында жасаған термин, органикалық ұйымдар (органикалық жүйелер теориясы), механикалық ұйымдардан (Бернс пен Сталкердің де жасаған термині) өзгеше, икемді және сыртқы білімді бағалайды. Бернс пен Сталкердің теориясы шотландтық электроника фирмаларының басқару және құрылымдарын зерттеу арқылы ұйым теориясы саласына әсер етті. Механикалық және организмдік құрылымдарды салыстырып, олар осы екі типтің арасындағы айырмашылықтарды көрсете білді. Органикалық ұйым деп те аталатын бұл ұйымдық құрылым кеңінен ізделіп, ұсынылды, бірақ оның бар екенін дәлелдеу қиын болды. Механикалық ұйымнан айырмашылығы, оның иерархиясы ең төменгі деңгейде болады және функциялардың мамандануы азырақ. Ұйымның органикалық болуы үшін қатысушылардың немесе жұмыскерлердің деңгейлері тең болуы керек, лауазымдық нұсқаулықтар мен жіктемелер болмауы керек, ал коммуникация орталық желі тәрізді құрылымға ие болуы керек. Органикалық ұйым жеке тұлғалар мен қарым-қатынастардың күшімен, қатаң ережелер мен формалды коммуникацияның болмауымен дамиды және қоршаған ортаның өзгеруіне жылдам және оңай бейімделе алады, сондықтан ол ұйымның ең бейімделгіш түрі деп есептеледі. Шешімдер топ мүшелерінің сезімінен туындайды, олар өзгерістерді талқылау арқылы немесе талқылаусыз мінез-құлықты немесе операцияларды өзгерту арқылы ұсынады. Топтың қалған мүшелері қажеттілікке қарай осы өзгерістерге бейімделеді. Модельдің кемшілігі – оның барлық мүшелердің ынтымақтастығы мен үнемі түзетуді қажет етуі. Д. А. Моранның анықтамасына сәйкес, органикалық ұйым – әр түрлі міндеттерді орындайтын, көп дағдылы адамдардың сұйық және икемді желісі.
A term created by Tom Burns and G. M. Stalker in the late 1950s, organic organizations (Organic system theory), unlike mechanistic organizations (also coined by Burns and Stalker), are flexible and value external knowledge. The theories of Burns and Stalker impacted the field of organization theory, with their study of management and structure of Scottish electronics firms. In their writing contrasting mechanistic and organismic structures, they outlined the differences between the two types. Also called organismic organization, this form of organizational structure was widely sought and proposed, but difficult to prove it exists. As opposed to the mechanistic organization, it has the least hierarchy and specialization of functions. For an organization to be organic, the participants or workers should have equal levels, with no job descriptions or classifications, and communication should have a hub network like form. Organic organisation thrives on the power of personalities and relationships, lack of rigid procedures and communication, and can react quickly and easily to changes in the environment, thus it is said to be the most adaptive form of organization. Decisions arise from the needs felt by individuals in the group, who propose changes to the group, either by discussion or by changing behavior or operations without discussion. The rest of the individuals in the group adapt to the changes as they need to. The weakness of the model is that it requires co operation and constant adjustment from all the members. An organic organization is a fluid and flexible network of multi talented individuals who perform a variety of tasks, as per the definition of D. A. Morand.
Ұйымдастырушылық - топтық жұмыстың нәтижесі
Органикалық ұйым тәуелді түрде қалыптасады, яғни ұйым өз қызметкерлерінің қажеттіліктерін ескереді, нәтижесінде топтық басшылық пен командалық жұмысқа келеді. Топтық басшылықтың артықшылығы – ортаны басқару бірнеше адамға жүктеледі, бір адамның бәріне не істеу керектігін айтуының орнына. Органикалық ұйымдар қызметкерлердің идеяларын ескереді, бәсекелестік немесе әлсіздік сезімі орнына қызметкерлер арасындағы командалық жұмыстың есігін ашады. Органикалық ұйымдарды қолдану қызметкерлерді өзінің барлық қабілеттерін пайдаланып, жақсырақ жұмыс істеуге ынталандырады деп саналады. Бернс пен Сталкер өзгеріп отыратын ортамен бетпе-бет келген компаниялар өзгерістерге жылдам бейімделу үшін органикалық ұйымдық құрылымды қолдануға тиіс деп болжады. Мұндай компанияларда шешім қабылдау децентрализацияланған, бұл нарықтағы өзгерістерге жылдам бейімделуге мүмкіндік береді. Тұрақты ортада жұмыс істейтін компаниялар механикалық ұйымдық құрылымды сақтаудан пайда көреді, онда саясаттар ұзақ мерзімге өзгермейді, шешім қабылдау бірнеше адамға шоғырланған және міндеттер өзгеріссіз қалады. Христиан діні органикалық ұйым қозғалысының ықпалымен иерархияны, рәсімдерді және тіпті шіркеуге тиесілі жылжымайтын мүлікті де қабылдамайды. Нил Коул, Фрэнк Виола және Джордж Барнаның ықпалымен үй шіркеулері мен қарапайым шіркеулер пайда болды.
An organic organization exists dependently, meaning that the organization takes into consideration the needs of their employees, leading to group leadership and teamwork. The advantage of group leadership is that controlling the environment is shared by several people, instead of one person telling everyone what is expected. Organic organizations take into consideration the ideas of the employees, opening the doors to teamwork among employees, instead of competition or a feeling of powerlessness. The use of Organic Organizations is thought to provide incentive to employees to co operate and perform to the best of their abilities. Burns and Stalker theorized that companies facing a changing environment may have to use an organic organizational structure in order to quickly adapt to changes. These companies have a de centralized decision making structure to facilitate quickly adapting to changes in the market place. Companies operating in a stable environment would benefit from maintaining a mechanistic organizational structure, where policies are made that stay the same for a long period of time, decision making is centralized around a few people and tasks remain the same. Christianity has been influenced by the organic organisation movement, rejecting hierarchy, ritual and even church owned real estate. House churches and simple churches have sprung up often influenced by Neil Cole, Frank Viola and George Barna.