Кіріспе

Деянг – Қытайдың Сычуань провинциясындағы префектуралық деңгейдегі қала. Деянг көбінесе өнеркәсіптік қала болып табылады, онда China National Erzhong Group және Dongfang Electric сияқты компаниялардың ірі өндіріс орындары орналасқан. Қаланың тарихы өте бай, Гуанхан қаласындағы Сансиндуй археологиялық қазбалары қола мен алтыннан жасалған маскалардың көптеген құнды заттарын ашты. Соңғы кезде, Деянг 2008 жылғы Сычуань жер сілкінісінен ауыр зардап шекті, бұл Деяңның солтүстік-батысында орналасқан Мианчжу және Шифанг қалаларына ерекше әсер етті. Деяңның аумағы – .

Тарих

Көне Шү өркениетінің құрамына қазіргі Деяң кірді, онда Сансиндуи ескерткіштері сақталған. Деяң 1983 жылы облыстық деңгейдегі қалаға айналды. Мианчжу мен Шифандағы мектептер қирады. Деяң ауданы 2008 жылғы жер сілкінісінің салдарынан көп бөлігі қалпына келді, көптеген адамдар қажет болған жағдайда (жарақаттар және т.б.) өтемақы алып, жаңа үйлерге орналасты. Кейбір жағдайларда олар жаңа аумақтарға көшірілді, сондай-ақ зауыттар мен жұмыс орындары қайта құрылды. Жаңа үйлер үшін, көбінесе, үй иелері құнының 30% өтемелейді, ал қалғанын мемлекет жабады. Үкімет барлық зардап шеккендерді қайта орналастыру бойынша бастапқы (және амбициялы) бір жылдық жоспарын толық орындамаса да, екі жылдың ішінде көбінесе сәттілікке жетті. Осы уақыт аралығында тұрғындар мемлекет тарапынан ұсынылған жылжымалы үйлерге орналастырылды және барлық зардап шеккендерге азық-түлік пен киім-кешек алу үшін апта сайын ақшалай төлемдер берілді.

География

Деянг Чэнду жазығының солтүстік-шығыс бөлігінде орналасқан, ал шығысында Лонгкуан таулары қала мен ірі Сычуань алабының арасында жатыр. Деянның қалалық ядросы Цзиньянь (Jingyang) Мианьюань өзенінде орналасқан, ол солтүстіктен оңтүстікке қарай ағатын жеті көпірдің астынан өтеді. Өзен кеңейтіліп, бес көпірі бөгеттерге айналдырылған және қазір Жин көлі деп аталады. Деянг Чэндудың солтүстігінде, бір сағаттан да аз уақыттық жүру қашықтығында орналасқан. Деянның қалалық ядросы Цинбайцзян теміржол стансасынан [zh] және Чэнду Шуанлиу халықаралық әуежайынан белгілі бір қашықтықта.

Демография

2020 жылғы Қытай санағына сәйкес, Деян қаласының халқы 3 456 161 адамды құрайды. 2000 жылғы Қытай халық санағында Деян халқының саны 3 615 758 адамды, ал 1990 жылғы санақта – 3 788 056 адамды көрсеткен. Деян қаласындағы ірі этникалық азшылықтарға хуэй, тибет, и және цяң кіреді.

Хуй халқы

Хуэйлер – Деяңдағы ең ірі этникалық азшылық. Деяңдағы хуэй халқы түрлі аймақтарда қоныстанған, оның ішінде Солтүстік көшесі бойында, Цзиньян ауданындағы Сяокуань қаласында, Шифандағы Луошуй қаласында және Гуанханның бір бөлігінде тұрады.

Экономика

2019 жылдың қорытындысы бойынша, Деянның жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) 233,591 млрд. юаньды құрады, оның ішінде 23,460 млрд. юань бастапқы сектордан, 118,439 млрд. юань екінші сектордан және 91,692 млрд. юань үшінші сектордан түсті. Сычуань облысымен салыстырғанда, Деян екінші секторға көбірек тәуелді, ол Деянның ЖІӨ-нің 50,70%-ын құрайды, ал Сычуань облысының ЖІӨ-нің 37,25%-ын ғана құрайды. 2019 жылы Деянның ЖІӨ-нің жылдық өсімі 7,2%-ды көрсетті, бұл Сычуань облысының 7,5%-дық өсімінен сәл төмен. Сол жылы Деянның жан басына шаққандағы ЖІӨ өсімі 6,7%-ды құрады, бұл Сычуань облысының 7,0%-дық көрсеткішінен де сәл төмен. 2019 жылдың соңында Деянның жан басына шаққандағы ЖІӨ 65 745 юаньды құрады, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткіші 55 774 юаньдан жоғары. Алайда, Деянның орташа жылдық жалақысы жылына 63 585 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа жылдық жалақысынан (69 267 юань) сәл төмен. Деян қалаларындағы жұмысшылардың орташа жылдық табысы 37 222 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (45 878 юань) төмен. Деян ауылдық аймақтарындағы жұмысшылардың орташа жылдық табысы 18 249 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (24 357 юань) төмен. Деянда ең жоғары жалақы төленетін сала – денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету саласы, ондағы орташа жылдық жалақы 101 293 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (192 904 юань) сәл төмен. Деянда ең төменгі жалақы төленетін сала – ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық шаруашылығы саласы, ондағы орташа жылдық жалақы 28 812 юаньды құрайды, бұл Сычуань облысының орташа көрсеткішінен (51 754 юань) едәуір төмен. Деян жұмыс күшінің 32,1%-ы бастапқы секторда, 27,7%-ы екінші секторда және 40,2%-ы үшінші секторда жұмыс істейді. Деянның 2,17 миллион жұмысшысының шамамен 697,5 мыңы ауыл шаруашылығы, орман шаруашылығы және балық шаруашылығы салаларында жұмыс істейді.

Өнеркәсіп

Деянг – Сычуань провинциясының Чэн (Чэнду) Дэ (Деянг) Миань (Мианьян) экономикалық аймағының маңызды бөлігі, Қытайдағы ауыр машина жасау өндірісінің базасы. Деянг қаласында China National Erzhong Group, Dongfang Electric және Honghua Group Limited сияқты компаниялар қызмет етеді. Деянг электр жабдықтарын, оның ішінде атом электр станцияларының, су электр станцияларының, бу турбиналарының және түрлі қорытпаларды көптеп өндіреді. Сонымен қатар, Деянгта жеңіл өнеркәсіп те дамыған, әсіресе тамақ өнеркәсібі. Цзяньнан Чунцзяу, Ұлы Қабырға Сигары және Бинчуань Шидай минералды суі сияқты бірнеше брендтер бар. Лань Цзянь сыра зауыты мен Шифан темекі компаниясы да ірі өндірушілердің қатарында. Деянг қалалық әкімдігінің мәліметінше, Деянгтағы Great Wall Cigar зауыты Азиядағы ең ірі сигар фабрикасы болып табылады. Деянгтың өнеркәсіптік қуаты зор болғанымен, қала таза күйінде сақталған. Шығыстағы таулардан және кең даладан соғатын желдің арқасында ауа сапасы өте жоғары.

Мәдениет

Мианьчжу округтік деңгейіндегі қаланың өзіне тән, ерекше Жаңа жыл суреттерінің стилі бар, ол Мианьчжу Жаңа жыл суреті [zh] деп белгілі.

Көлік

Чэнду екінші айналма автожолы [zh] және Чэнду үшінші айналма автожолы [zh] Деяң қаласынан өтеді. Деяңдағы басқа да маңызды магистральдарға Чэньван магистралі, G42 Шанхай-Чэнду магистралі және Қытайдың 108 ұлттық автожолы жатады. Қала арқылы көптеген теміржолдар өтеді, оның ішінде Чэнду-Мияньян-Лешан қалааралық теміржолы, Баоджи-Чэнду теміржолы және Дачжоу-Чэнду теміржолы бар. Сонымен қатар, Деяңда автобус және такси қызметтері кең түрде дамыған.

Туризм

Деяңда Сансиндуи ескерткіші, Баймагуан Пангтонг ғибадатханасы және Деяң конфуций ғибадатханасы сияқты маңызды тарихи орындар көп. Басқа орындардың ішінде, қытай сарбазы Хуан Цзигуанды құрметтейтін Хуан Цзигуан еске алу залы да бар. Лонгменшань ұлттық паркі де Деяңда орналасқан.