Британдық K кластың суасты қайығы: HMS K13 трагедиясы
HMS K13
Британдық K кластың суасты қайығы HMS K13 тарихы: 1917-дегі апат, құтқару, HMS K22 ретінде қайта қолданылу. Бірінші дүниежүзілік соғыс, тез суасты кемелері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Британдық К-классты суасты кемесі
British K Class submarine
HMS K13 – Корольдік теңіз күштерінің Бірінші дүниежүзілік соғыстағы К-классты, бумен жүретін суасты кемесі. 1917 жылдың басында теңіз сынақтары кезінде қаза тауып батып, кейін құтқарылып, HMS K22 ретінде қайта қолданысқа енгізілді.
HMS K13 was a steam propelled First World War K class submarine of the Royal Navy. She sank in a fatal accident during sea trials in early 1917 and was salvaged and recommissioned as HMS K22.
Дизайн және құрылыс
1915 жылдың басында Ұлы флотпен бірге жұмыс істей алатын, флоттың крейсерлерімен үйлесімде флоттың алдында жүріп, линкорлар шайқасқа түсер алдында жау күштеріне шабуыл жасайтын жаңа, жылдам су асты кемелеріне қажеттілік туындады. Су асты кемелері Солтүстік теңіздің құлпытас суларында кемінде 21 түйін жылдамдықпен жүре алуы керек болды, бұл дәстүрлі дизельдік су асты кемелерінің қабілетінен асып түсетін мәселе еді. Осы талапты қанағаттандыру үшін 1913 жылғы Адмиралтействоның Теңіз құрылысы директоры жасаған бумен жүретін су асты кемесінің жобасы егжей-тегжейлі жобалау үшін Vickers компаниясына жіберілді. Су асты кемелерінің жалпы ұзындығы 103 метр, перпендикуляр аралығы 100 метр, ені 8 метр, су бетіндегі сусыру тереңдігі 5 метр болатын. Жер бетіндегі және су астындағы сусыру мөлшері тиісінше болды. Бу машиналарының қысым корпусында үлкен тесіктер, екі түтік және төрт ауа түтікшесі болуын қажет етті, олар су асты кемесі суға батқанға дейін жабылып, су өткізбейтін болуы керек еді. Түтікшелер су асты кемесінің үстін құрайтын бөлігіне бекітілді, ал түтікшелер мен ауа түтікшелерінің тесіктері электрмен басқарылатын клапандармен жабылды. Су асты кемесінің дизельдік қозғалтқышпен жүргендегі қашықтығы болды, ал толық қуатпен жүргенде – болды. Су астындағы төзімділік күтілгеннен әлдеқайда төмен болды, – және – .
In early 1915, a requirement arose for a new type of fast submarines capable of operating with the Grand Fleet, which would operate ahead of the fleet in conjunction with the fleet's cruisers and attack an enemy force before the battleships would engage. The submarines would need a speed of at least 21 knots on the surface in the rough waters of the North Sea, with this being beyond the capability of conventional diesel powered submarines. To meet this requirement, a 1913 design for a steam powered submarine by the Admiralty's Director of Naval Construction was passed to Vickers for detailed design. The submarines were 339 feet (103 m) long overall and 328 feet (100 m) between perpendiculars, with a beam of 26 feet (8 m) and a surfaced draught of 17 feet (5 m). Displacement was on the surface and submerged. The steam engines required large openings in the pressure hull, with two funnels and four air intakes, which had to be closed off and made watertight before the submarine submerged. The funnels hinged into the submarine's superstructure and the openings by the funnels and air intakes sealed by electrically operated valves. The submarine had a range on the surface of at (powered by the diesel engine) or at full power. The submerged endurance was much less than expected, at and at .
Апат
1917 жылғы 29 қаңтарда K13 Шотландияның Данбартоншир графтығындағы Гарелох шығанағында соңғы қабылдауға дейінгі сынақтардан өтті. Таңертеңгі суға түсу кезінде қазандық бөлімшелерінде шағын ақау табылды, сондықтан екінші суға түсу түстен кейін жоспарланды. Қазандық бөлімшесіндегі барлық тежегіштер ашылып, қазандық бөлімшесін будан тазарту үшін қолданылды, содан кейін ақауды іздеуге көмектесу үшін. Сағат 15:00 шамасында су асты кемесі суға түсуге дайындалды. Оның бортында 80 адам болды – 53 экипаж мүшесі, 14 кеме құрылысшысының қызметкері, бес қосалқы мердігер, Әскери-теңіз министрлігінің бес шенеунігі, Клайд өзенінің лоциясы Джозеф Дункан, командир Фрэнсис Гудхарт және инженерлік офицер лейтенант Лесли Ридеал, олардың K14 әпке кемесінен келген еді, ол әлі құрылыс кезеңінде болды. Суға түскен кезде K13-тің машина бөлімшесіне теңіз суы кіргені байқалды, сондықтан су асты кемесінің командирі, лейтенант-командир Годфри Герберт су өткізбейтін есіктерді жабылуын және су асты кемесін су бетіне көтеру үшін балласттық бөлімшелерді толтыруды бұйырды, содан кейін түсетін қанаттарды босатуға бұйрық берді. Бұл шараларға қарамастан, суға түсуді тоқтату мүмкін болмады және су асты кемесі тез арада Гарелох шығанағының түбіне батып қалды. Гарелох шығанағында сынақтан өтіп жатқан басқа бір су асты кемесінің экипажы K13 суға түскенін көрді және суға түсуінің дұрыс болмағанына алаңдады, содан кейін дабыл қақты. Энни МакИнтайр, шамамен бір шақырымдай қашықтықтағы қонақүйдің қызметшісі екі адамды су бетінде көрді, бірақ оның хабарламасы ескерілмеді. Бірінші құтқару кемесі, торпедалық канонерлік қайық, сағат 23:00-ге дейін K13-ті іздеуді бастады. Госсамерде суға түсу костюмі болғанымен, суға түсуші болмағандықтан суға түсуге тырысу кешіктірілді, ал Фэрфилдстен суға түсуші келгенде, жылдар бойы қолданылмаған костюм жарылып, ол жартылай суға батып кетті. Герберт аман қалды, бірақ Гудхарттың денесі кейін рульдік бөлімшеде табылды. Апаттан 32 адам қаза тауып, 48 адам құтқарылды. Су асты кемеде 31 адамның денесі әлі де болуы мүмкін деп күтілді, бірақ тек 29 дене табылды, содан кейін қызметші әйелдің машина бөлімшесінен қашып бара жатқан екі адамды көргені анықталды. Кейіннен олар инженер-лейтенант Артур Лейн және Фэрфилд бригадирі Джон Стил екені анықталды. Лейннің денесі екі айдан кейін Клайдтан табылды, ал Стилдің денесі табылмады. 1918 жылғы 31 қаңтарда түнгі сағаттарда Ұлы Флоттың бөлімдері, соның ішінде 13-ші су асты флотилиясы (флотилия жетекшісі және K15, K16, K17 және K22 су асты кемелері) және 12-ші су асты флотилиясы (жеңіл крейсер және K18, K19, K20 және K21 су асты кемелері) жаттығуларға қатысу үшін Розиттен жолға шықты. Түн өте қараңғы болғанына қарамастан, кейде тұман түсіп, кемелер шамдарсыз жүзіп жатты. K14 алдындағы бірнеше мина сырғытқыштарынан аулақ болу үшін бағытын өзгерткенде, оның рулі істен шығып, K22 оны соқты. Екі мүгедек су асты кемесіне флоттың ауыр бөлімшелері шабуыл жасады, содан кейін K22-нің оң жағындағы сыртқы балласттық бөлімшелері жойылды. Зақымға қарамастан, екі су асты кеме де су бетінде қалды, ал K22 өз күшімен портқа қайтып келді. Екі су асты кемесінен алынған қиындық сигналын естігеннен кейін Ithuriel кемесіндегі командир Э. Лейр K14 және K22-ге көмек көрсету үшін флотилияны кері бұруға шешім қабылдады. Бұл флотилияны флоттың қалған бөлігімен, соның ішінде 12-ші су асты флотилиясымен соқтығысу бағытына қойды. Флотилиямен кездескенде Ithuriel флотилияны тікелей 12-ші флотилияның жолына алып кеткен крейсерден аулақ болу үшін бұрылуға мәжбүр болды. Fearless K17-ге соқтығысты, ол суға батты, содан кейін K4, Fearless-ті ұстанды, K17 және Fearless-ті соқтығысудан аулақ болу үшін жолдан шығып, тоқтады, ал өзін K6 соқтығысты, ол K4-ті екіге бөлді, содан кейін K7-ді. Екі су асты кемесі суға батып, 103 адам қаза тапты. K22 соғыс аяқталғаннан кейін 13-ші флотилияның құрамында болды, ал 1919 жылдың наурызына қарай 3-ші су асты флотилиясының құрамына енді. 1926 жылғы 16 желтоқсанда ол металл қалдықтарына сатылды.
On 29 January 1917, K13 was undergoing final pre acceptance trials in the Gareloch, Dunbartonshire, Scotland. During a dive in the morning, a small leak had been reported in the boiler rooms, so a second dive was programmed for the afternoon. All boiler room vents were opened to clear the boiler room of steam to aid searching for the leaks. At about 3:00 pm, the submarine went to diving stations, and after confirming that the engine room had been shut off, the submarine was dived. She had 80 people on board 53 crew, 14 employees of the shipbuilders, five sub contractors, five Admiralty officials, Joseph Duncan, a River Clyde pilot, Commander Francis Goodhart and engineering officer, Lieutenant Leslie Rideal, both from her sister ship K14, which was still under construction. As she dived, seawater was seen to be entering K13s engine room, and the submarine's commanding officer, Lieutenant Commander Godfrey Herbert ordered watertight doors to be shut and ballast tanks to be blown to bring the submarine to the surface, and then the drop keels released. Despite this, the dive could not be stopped and the submarine was soon stuck fast on the bottom of the Gareloch. The crew of , another submarine undergoing trials on the Gareloch, watched K13 dive and became concerned that the dive did not "look right" and raised the alarm. Two men were seen on the surface by Annie MacIntyre, a maid in a hotel a mile or so away, but her report was ignored. The first rescue vessel, the torpedo gunboat had started searching for K13 using grapples by 23:00. Attempts to send divers down were delayed since Gossamer had a diving suit but no diver, and when a diver arrived from Fairfields, he was nearly drowned when the suit, which had not been used for years, burst. Herbert reached the surface alive, but Goodhart's body was later found trapped in the wheelhouse. 32 people died in the accident and 48 were rescued. 31 bodies were expected to be still on the submarine, but only 29 were found, and it was concluded that the maid had indeed seen two people escaping from the engine room. They were later identified as Engineer Lieutenant Arthur Lane and Fairfield foreman John Steel. Lane's body was recovered from the Clyde two months later, Steel's body was never found. On the night of 31 January 1918, units of the Grand Fleet, including the 13th Submarine Flotilla (the flotilla leader and the submarines , , , and K22) and the 12th Submarine Flotilla (the light cruiser and the submarines , , and ) set out from Rosyth to take part in exercises. Despite the night being very dark, with occasional patches of fog, the ships were running without lights. When K14 altered course to avoid a number of minesweepers ahead of her, her rudder jammed and she was rammed by K22. The two disabled submarines were then overtaken by the heavier units of the fleet, and K22 was struck by the battlecruiser , destroying the external ballast tanks on K22s starboard side. Despite the damage, both submarines remained afloat, with K22 making her way back to port under her own power. On hearing distress signals from the two submarines, Commander E. Leir aboard Ithuriel decided to turn the Flotilla back to go to the assistance of K14 and K22. This put the flotilla on a collision course with the rest of the fleet, including the 12th Submarine Flotilla. On meeting the fleet, Ithuriel had to turn to avoid the battlecruiser , which took the flotilla directly into the path of the 12th Flotilla. Fearless collided with K17, which sank, then K4, following Fearless, pulled out of line and stopped to avoid hitting K17 and Fearless, and was herself hit by K6, which cut K4 in two, and K7. Two submarines had been sunk with 103 killed. K22 remained part of the 13th Flotilla at the end of the war, and by March 1919 was part of the 3rd Submarine Flotilla. She was sold for scrap on 16 December 1926.
Ескерткіштер
К13 суға батып қалу салдарынан қаза тапқандарға арналған әскери қабірлер мен ескерткішті Госпорттағы Форт Блокхаус су асты кемелері қоймасының экипажы орнатты. Ол Фаслан зиратының кіреберісінде, Гаре Лохтың басында орналасқан. Карлингфордта (Жаңа Оңтүстік Уэльс, Австралия) осы апат құрбандарына арналған ескерткіш орнатылды, оның құнын K13-тегі жетекші телеграфшы Чарльз Фристоунның әйелі төледі. Ол апаттан аман қалғаннан кейін Австралияға көшіп, өркендеген. Ескерткіш 1961 жылдың 10 қыркүйегінде ашылды және оған "Бұл ескерткіш бостандық жолындағы қызметтерінде су асты кемелерінде қаза болған Ұлт Достастығының офицерлері мен сарбаздарының құрметіне орнатылды" деген жазу жазылған. Таспен шеңберленген су тоғанының ішінде орналасқан, ол адамнан биік, үлкен ақ әріптермен "K13" деп жазылған. Гован қаласындағы Эльдер паркінде, Фэрфилд кеме құрылыс зауытының қарамағысында тағы бір ескерткіш бар.
The war graves and a monument to those who lost their lives in the K13 sinking was erected by the ship's company, of the submarine depot at Fort Blockhouse, Gosport. It is to be found at the entrance to Faslane Cemetery, at the head of the Gare Loch. A memorial to the disaster was erected in Carlingford, New South Wales, Australia, paid for by the widow of Charles Freestone, a leading telegraphist on K13 who survived the accident to later emigrate and prosper in Australia. The memorial was unveiled on 10 September 1961 and has the inscription "This memorial has been created in memory of those officers and men of the Commonwealth who gave their lives in submarines while serving the cause of freedom." Set inside a pool of water surrounded by stone, it is composed of large (taller than a man) white letters saying "K13". There is a further memorial in Elder Park, Govan, opposite the Fairfield shipyard.