Кіріспе

Швейцариялық сәулетші (1925–2020)
Юстус Дахинден (18 мамыр 1925 – 11 сәуір 2020) – швейцариялық сәулетші, оқытушы және сәулет туралы жазбалар авторы.

Өмір

Дахинден Цюрих қаласында дүниеге келген. 1945 жылдан 1949 жылға дейін ол Цюрихтегі ЭТХ-да (ETHZ) сәулет өнері мамандығы бойынша білім алып, 1956 жылы докторлық диссертациясын қорғады. 1955 жылы Цюрихте жеке сәулет бюросын ашты. 1974 жылы Юстус Дахинден Вена Техникалық университетінің архитектура факультетінің профессоры болды. Ол 1974 жылдан 1995 жылға дейін Венадағы Кеңістік және интерьер дизайны институтының директоры қызметін атқарды. 1988 жылы Софиядағы Халықаралық сәулетшілер академиясының (IAA) өмірлік профессоры болып тағайындалды, оның жетекші сәулет мектептерінің бірі ретінде беделін арттыруға үлкен үлес қосты. Дахинден сәулет саласына көптеген ұсыныстар мен бастамалар тудырған идеяларымен әсер етті. Дахинденнің архитектураның толыққанды табиғаты туралы философиясының негізі – ол адамға қызмет етуі. Ол адам үшін физикалық және рухани жағдай ретінде бірдей маңызға ие. Архитектурада қажеттіліктерді рационалды түрде қанағаттандыру, адамның эмоционалдық әлемін ескергенмен толықтырылуы керек, өйткені оның санасы мен мінез-құлқы сәулеттік дизайнмен тікелей байланысты. Дахинден үшін архитектураның тілі ретіндегі маңызы, оның функциялық маңызымен тең. Осыдан бастап ол архитектурадағы контекстуализм туралы ерекше теорияны жасады. Дахинден сәулетті "үш заң" ("Das Gesetz der Drei") бойынша жаратылу және эволюция ретінде қарастырды, соның арқасында архитектураның сапасын жаңартуға негіз салды. Оның интеграцияланбаған демалыс архитектурасы, интеграцияланған демалыс архитектурасымен қарама-қарсы келеді. Бұл қарама-қайшылық қала құрылысының утопиялық жобаларына әкеледі. 1984 жылы Вена Техникалық университетінде өткен "Адам және кеңістік" атты халықаралық конференция, Бруно Зеви, Деннис Шарп, Пьер Ваго, Хорхе Глусберг, Отто Капфингер, Фрей Отто, Паоло Солери, Эрнст Жизель, Ионель Шейн және тағы басқалардың қатысуымен, архитектураға халықаралық деңгейде танымал болды. Дахинден бүкіл әлемде тұрғын үйлер, үйлер, қонақ үйлер (демалыс шатырлары, қонақ үйлер мен курорттар және көп мақсатты ғимараттар), сондай-ақ Еуропа мен Африкада салынған шіркеу орталықтары сияқты ғимараттар салған. Дахинденнің өзі жасаған жоспарлау және сәулет жүйелері Еуропа мен Таяу Шығыста қызықты шешімдерге жол ашты. Дахинден өз ғимараттары мен жобалары үшін көптеген халықаралық наградалар алды. Олардың ең беделдісі – 1981 жылы Парижде Швейцарияның әлеуметтік қоры салған Тваннберг демалыс шатыры үшін берілген "Гран-при д'Архитектура". Бұл жүлде бұрын, мысалы, Амстердам қаласына, Ле Корбюзьеге және Үндістанның Пенджаб үкіметіне Чандигархтағы ғимараттары үшін табысталған. 2003 жылы ол Словакиядан "Киелі Франциск Минориттер шіркеуі" (СТУДИО ФОР, Словакия) үшін Еуропалық архитектура бойынша Мис ван дер Рохе сыйлығына ұсынылды. Дахинден FAU / Буэнос-Айрес, Братислава Комениус университеті және CAYC / Буэнос-Айрес университеттерінің құрметті докторы атағын алды.