Кіріспе

16-шы ғасырдың ойын-сауық музыкасының түрі.

Тафельмузик (немісше: Tafelmusik – сөзбе-сөз "үстел музыкасы") – 16 ғасырдың ортасынан бері кештер мен банкеттерде орындалатын музыканы белгілейтін термин. Үстел музыкасы аспаптық, вокалдық немесе екеуінің де үйлесімі болуы мүмкін. Көп жағдайда, бұл музыка басқа шараларға қарағанда жеңіл әуезді болып келген. Салтанатты банкеттерде, әсіресе той кешкі астарында, әншілер мен музыканттардың болуы дәстүрлі және көбінесе міндетті болып саналады.

Шығу тегі

Ежелгі египеттіктер, еврейлер, гректер және римдіктердің рим ғибадатханаларында банкеттер мен симпозиумдарды музыкамен сүйемелдеу әдеті куәландырылған. Бұл термин көбінесе музыка жинақтарына атау ретінде қолданылды, олардың кейбіреулері банкеттерде музыкалық фон ретінде немесе ашық ауадағы шараларда қолдануға арналған. Бұл дәстүр орта ғасырларда сақталды және 15 ғасырда жаңа күш алды. Сонымен қатар ас шебері ретінде де танымал болған композитор Джоаккино Россинидің "антипасто" және "десерт" атты шағын шығармалары "дастарқан музыкасына" жататындығы мойндалады.

Практика

Салтанатты дастарқандарда, әсіресе тойлық кеште бастап, әншілер мен музыканттардың болуы әдеттегі және міндетті нәрсе еді: сот пен қалалық басшылықтың ресми дастарқандарында да осылай болды. XVII және XVIII ғасырларда, әсіресе Германия мен Францияда, бұл стиль композиторларды қызықтырып, би сюитасы түрінде нағыз музыкалық жанр ретінде қалыптасты. Мысалы, Болоньядағы Палатин концертінің лютнист және арфашысы "таңғы ас пен кешкі ас кезінде көрнекті қонақтардың құлағын нәзік аспаптық билермен әсемдеу" міндетімен тағайындалған. 18 ғасырдың соңында үстел музыкасы дивертиментомен ығыстырылды және оның маңызы тез төмендеді, бірақ 1809 жылдан бастап Карл Фридрих Зельтер Лидертафельдің вокалдық жанрында оны қайта жаңғыртып, ішінара қалпына келтірді. Өздерін осылай атаған ерлер хор ұйымдары бұл дәстүрді 20 ғасырдың ортасына дейін сақтап келді.

Композиторлар

Кестелік музыканың ең маңызды композиторларының бірі – Иоганн Герман Шейн, оның 1617 жылғы "Banchetto musicale" шығармасы кең танылды, сондай-ақ Майкл Преториус, ол 1619 жылғы "Syntagma musicum" еңбегінде "Тафельмузик" құбылысы туралы жазған. Шейннің жинағынан музыка әлі күнге дейін ерте музыкалық ансамбльдермен тұрақты түрде орындалып келеді. Георг Филипп Телеманның "Тафельмузик" немесе "Музыка столы" – оның ең танымал музыкалық жинақтарының бірі.