Кіріспе
Бад Ненндорф (солтүстік төменгі саксон: Nenndörpe) – Германияның Төменгі Саксония жеріндегі Шаумбург ауданындағы шағын қала. 2005 жылғы мәлімет бойынша, халқы 10 210 адамды құрайды. Стадтаген қаласынан шамамен 12 км шығысқа қарай, ал Ганновер қаласынан 25 км батысқа қарай, Солтүстік Германия жазығының оңтүстік жиегінде және Дайстер тауларының солтүстік жиегінде орналасқан. Қаланың құрамына Рьепен, Хорстен және Вальтрингхаузен елді мекендері кіреді.
Bad Nenndorf (Northern Low Saxon: Nenndörpe) is a small town in the district of Schaumburg, Lower Saxony, Germany. Its population is 10,210 (2005). It is situated approximately 12 km east of Stadthagen, and 25 km west of Hanover, at the southern edge of the North German Plain and the northern edge of the Deister ridge. The area of the town includes the outlying villages of Riepen, Horsten and Waltringhausen.
Тарих
9 ғасырдың басына қарай құрылған ауыл 936 жылы Корвей аббаттығының жазбаларында алғаш рет Ньянторп деп тіркелген. Алғашқы шіркеу 1136 жылы салынды. 1311 жылдан бастап ауыл Шаумбург графының меншігіне көшті. Ауылдың оңтүстік-батысында жаңа шағын елді мекен пайда болғаннан кейін, Грос Ненндорф пен Кляйн Ненндорф арасында ерекшелік жасалды. Қазіргі қала аумағындағы Денсингхаузен атты елді мекен Оттыз жылдық соғыста қирады. 1647 жылы Шаумбург графтығы бөлінгеннен кейін Ненндорф Гессен-Кассельге (немесе Гессен Кассельге) қарасты. Грос Ненндорф пен Кляйн Ненндорф арасында орналасқан күкірт бұлақтарының емдік қасиеттері алғаш рет 1546 жылы жазылған, бірақ 18 ғасырдың ортасында ғана кеңінен мойындалды. Гессен-Кассель ландгравы Вильгельм IX бастамасымен 1787 жылы Ненндорф "мүлік округі" құрылды, онда ванналар мен шипажай паркі ашылды. Осы уақытқа дейін олардың иісі үшін "шайтанның нәжісі" деп есептелген күкірт бұлақтары Еуропадағы ең қуатты бұлақтардың бірі саналды және ревматизм, артрит және тері ауруларын емдеуде үлкен табысқа жетті. Ұзақ уақыттан кейін Ненндорф Германияның жетекші шипажайларының біріне айналды. 1866 жылы Бад-Ненндорф Корольдік Пруссия мемлекеттік шипажайы мәртебесін алды, Берлиннен түскен қаржылық көмек одан әрі дамуына мүмкіндік берді. Бад-Ненндорфтың географиялық орны оның дамуына маңызды әсер етті. Ол Mittelgebirge (орталық жоталардың) солтүстік жиегінде, Рейн мен Эльба арасындағы ғасырлар бойы қолданылып келген Hellweg жолында орналасқан. Осылайша қала 1847 жылы Хастеде және 1872 жылы Ненндорфта теміржол желісіне, 1916 жылы Хастеде Mittellandkanal каналына және 1939 жылы автокөлік жолына қосылды. Бад-Ненндорф қауымдастығы 1929 жылы Грос Ненндорф, Кляйн Ненндорф және Мүлік округінің бірігуі нәтижесінде құрылды. Екінші дүниежүзілік соғыстың соңында қала генерал-майор Александр Р. Боллинг басқаратын АҚШ-тың 84-ші жаяу әскер дивизиясының штабы болды. Кейін ол британдық оккупациялық аймақтың құрамына кірді және 1945-1947 жылдар аралығында британдық тергеу лагері орналасты. Ақын Агнес Миегель 1948-1964 жылдар аралығында Бад-Ненндорфта тұрды. Ол тұрған үй ("Агнес Миегель үйі") қазір оның өмірі мен шығармашылығына арналған мұражай болып табылады. Бад-Ненндорф сонымен қатар Ненндорф Samtgemeinde ("ұжымдық муниципалитет") орталығы болып табылады және Нормандиядағы Дудевиль қаласымен қалалық байланыс орнатқан.
Сұрау салу орталығы
1945 жылдың маусымы мен 1947 жылдың шілдесі аралығында Бад-Ненндорф британдық Біріккен әскерлердің егжей-тегжейлі сұрау орталығының (CSDIC) орналасқан жері болды, сол арқылы жүздей нацистік және коммунист деп күдіктенген тұтқындар өтті. Лагерь тұтқындарға қатысты зәбір-зоққылар туралы айыптаулар пайда болғаннан кейін даудың ортасына түсті. 1948 жылы әскери соттың шешімімен британдық әскердің бір офицері осы іске қатысқаны үшін кінәлі деп танылды. Бұл дау 2005 жылдың желтоқсан айында британдық "Гардиан" газетінде жарияланған мақаламен қайтадан жаңғырды. 2006 жылы ақпаратты ашық ету заңнамасы бойынша газет орталықтағы тұтқындарға жасалған зәбір-зоққылар туралы хабарлады. Фотосуреттер жойылды, бірақ бірнешесі жасырын қалды.
Тұлға
Жером Бонапарт (1784-1860), Вестфалия королі (1807-1813), өкіметтік кезеңінде жиі Бад-Ненндорф қаласына емделуге келген. Ол шипажай құрылыстарын кеңейтті (1809 жылы сазды ванна салынды). Шығыс Пруссия ақыны Агнес Миегель (1879-1964) 1948 жылдан 1964 жылға дейін Бад-Ненндорфта тұрды. Оның бұрынғы тұрғын үйі қазір Агнес Мигель қоғамына тиесілі. 1954 жылдан бері ол қаланың құрметті азаматы. Дитер Хеккинг (1964 жылы туған), бұрынғы кәсіби футболшы және «Боруссия Мёнхенгладбах» клубының жаттықтырушысы.
The East Prussian poet Agnes Miegel (1879 1964) lived from 1948 to 1964 in Bad Nenndorf. Her former residence is now home to the Agnes Miegel Society. Since 1954 she is an honorary citizen of the city. Dieter Hecking (born 1964), former professional football player and coach of Borussia Mönchengladbach.