Кіріспе

Шаворнай (ʃavɔʁnɛ) – Швейцариядағы Вад кантонындағы Юра-Норд-Ваудо округінде орналасқан муниципалитет. 2017 жылы Эсерт-Питте және Корсель-сюр-Шаворней бұрынғы муниципалитеттері Шаворнай муниципалитетімен біріктірілді.

Тарих

Шаворнай алғаш рет 927 жылы Каворниякум деп еске алынған. 1228 жылы ол Шаворнай деп аталды. Бұл муниципалитет 2006 жылдың 31 тамызында таратылған Орбе округінің құрамында болды, содан кейін Шаворнай Юра-Норд-Ваудо округінің құрамына енді. Муниципалитет Орбе аңғарының шығыс жиегінде, Талант өзенінің оң жағында орналасқан.

Елтаңба

Қалалық гербтің суреттемесі: тік бөлінген, сол жағы күміс, оң жағы қызыл, үстінен алтын тәж, жасыл және көк түстермен әшекейленген.

Демография

Шаворнайда 2008 жылы халықтың 21,9% шетелдік азаматтарды құрады. Соңғы 10 жылда (1999–2009 жылдары) халық саны 28,5% өсті. Бұл өсімнің 21% көші-қон есебінен, ал 8,2% туу және өлім-жітім көрсеткіштеріне байланысты болды. Халықтың көп бөлігі (2000 жылғы мәлімет бойынша) француз тілінде сөйлейді (2468 адам немесе 88,6%), екінші ең көп таралған тіл – неміс тілі (104 адам немесе 3,7%), үшінші орында португал тілі (62 адам немесе 2,2%) тұр. 40 адам итальян тілінде сөйлейді. 2000 жылы муниципалитетте 1194 үйленбеген және бұрын үйленбеген адам болды. 1294 адам үйленген, 138-і жесір, ал 159-ы ажырасқан. 2000 жылы муниципалитетте 1159 жеке тұрғын үй тіркелді, орташа алғанда, әр үй шаңырағында 2,4 адам тұрды. 2000 жылы барлығы 1143 пәтер (жалпы санының 89,0%) тұрақты түрде пайдаланылды, 92 пәтер (7,2%) маусымдық пайдалануда болды, ал 49 пәтер (3,8%) бос тұрды.

Ұлттық маңызы бар мұра нысандары

Санкт-Маврикийдің швейцариялық реформаттық шіркеуі – Швейцарияның ұлттық маңызы бар мәдени мұрасының тізіміне енген нысан.

Саясат

2015 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған партия SVP болды, оларға дауыс берушілердің 28,2% қолдау көрсетті. Келесі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: FDP (25,9%), SP (20,1%) және GPS (9,3%). Федералды сайлауда барлығы 876 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 37,3% құрады. 2015 жылғы сайлау нәтижелері 2011 жылғы сайлаумен салыстырғанда айтарлықтай өзгерді. FDP партиясының дауыс жинау көрсеткіші 2011 жылы 17,2% болса, 2015 жылы 25,9% -ға өсті. 2007 жылғы федералды сайлауда ең көп дауыс жинаған SVP партиясы дауыс берушілердің 23,66% қолдауын алды. Одан кейінгі үш ең көп дауыс жинаған партиялар: SP (21,07%), FDP (17,78%) және LPS партиясы (10,86%). Федералды сайлауда барлығы 720 дауыс берілді, сайлауға қатысу көрсеткіші 36,4% болды.

Экономика

Шаворней – көптеген жаңа тұрғындары бар тұрғын алабы. Бұл муниципалитет Лозанна агломерациясының бір бөлігі болып табылады. 2014 жылы муниципалитетте барлығы 1498 адам жұмыс істеді. Олардың 86-сы 19 кәсіпорында біріншілік экономикалық секторда жұмыс істеді. Біріншілік сектордағы жұмыскерлердің көпшілігі (51,2%) өте кішкентай кәсіпорындарда (10-нан аз қызметкері бар) жұмыс істеді. Қалғандары 42 қызметкері бар 2 кішкентай кәсіпорында жұмыс істеді. Екіншілік секторда 37 жеке кәсіпорында 866 жұмысшы жұмыс істеді. 2014 жылы 36 кішкентай компанияда (50-ден аз қызметкері бар) 180 қызметкер жұмыс істеді. Сонымен қатар, 686 адамды жұмыспен қамтитын бір ірі кәсіпорын болды. Ақырында, үшіншілік сектор 151 кәсіпорында 546 жұмыс орнын ұсынды. 2014 жылы халықтың 9,8%-ы әлеуметтік жәрдем алды. 2000 жылы 528 жұмысшы муниципалитетке келді, ал 1038 жұмысшы муниципалитеттен кетті. Муниципалитет жұмысшыларды таза экспорттаушы болып табылады, әрбір кіретін жұмысшыға шаққанда шамамен 2,0 жұмысшы шығып кетеді. Шаворнайға келетін жұмыс күшінің 9,1%-ы Швейцариядан тыс жерлерден келеді. Жұмыс істейтін халықтың 13,8%-ы жұмысқа қоғамдық көлікпен, ал 68,3%-ы жеке көлікпен барады.

Білім

Шаворнайда шамамен 1,043 (37,5%) тұрғын міндетті емес жоғары орта білімді аяқтаған, ал 281 (10,1%) адам қосымша жоғары білім (университет немесе Fachhochschule) алған. Жоғары білім алған 281 адамның 53,7%-ы швейцариялық ерлер, 23,8%-ы швейцариялық әйелдер, 14,6%-ы швейцариялық емес ерлер және 7,8%-ы швейцариялық емес әйелдер. Оқу жылында аудандық әкімшілік 578 балаға мектепке дейінгі күтім қызметін ұсынды, оның ішінде 359 бала (62,1%) субсидияланған мектепке дейінгі күтім алды. Кантонның бастауыш мектеп бағдарламасы оқушыларды төрт жыл бойы оқуға міндеттейді. Муниципалдық бастауыш мектеп бағдарламасында 282 оқушы оқыды. Міндетті төменгі орта білім беру бағдарламасы алты жылға созылады және онда 229 оқушы білім алды. Сонымен қатар, үйде оқыған немесе басқа дәстүрлі емес мектепке барған 4 оқушы болды. 2000 жылғы мәліметтер бойынша, Шаворнайда 62 оқушы басқа муниципалитеттен келген, ал 228 тұрғын муниципалитеттен тыс мектептерде оқыды.