Цин әулетінің үшінші ұлы – Хунши ханзаденінің тағдыры
Hongshi
Хонгши: Цин әулетінің үшінші ұлы, таққа таласқан туысының қолдауы үшін қуылған, кейін абыройы қайта қалпына келтірілген ханзада. Тарихы мен тегі туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хунши (маньчжурша: Хун ши; 18 наурыз 1704 – 20 қыркүйек 1727) – Цин әулетінің маньчжур ханзадасы. Ол билеуші Айсин Гиоро руында, Юнчжэн императорының үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. 1725 жылы әкесінің саяси қарсыласы Юнсиді қолдағандығы үшін императорлық рудан қуылды. 1727 жылы ар-намысын жоғалтып қайтыс болды, бірақ кейіннен оның кіші інісі Цяньлун императоры оны қайтыс болғаннан кейін императорлық руға қайта қабылдады.
Hongshi (Manchu: Hung ši; 18 March 1704 – 20 September 1727) was a Manchu prince of the Qing dynasty. Born to the ruling Aisin Gioro clan as the third son of the Yongzheng Emperor, he was banished from the imperial clan in 1725, ostensibly for supporting his uncle Yunsi, a political rival of his father. He died in disgrace in 1727 but was later posthumously restored to the imperial clan by his younger brother, the Qianlong Emperor.
Ерте өмір
Хонгши Айсин Гиоро кланында, Кангси императорының төртінші ұлы Ынчжэннің (Юн патшайым) үшінші ұлы ретінде дүниеге келді. Хонгшидің анасы, "Ли" тегі бар ханьқытай әйелі, Ынчжэннің екінші жұбайы болған. Ынчжэн 1722 жылдың желтоқсанында әкесі қайтыс болғаннан кейін таққа отырып, Ёнчжэн императоры ретінде танылды. Әкесінің билік басында Хонгши император сарайында елеулі рөл атқармады. Төртінші ағасы Хунлиден өзгеше, Хонгши ешқашан құрметті атаққа ие болған жоқ. 1722 мен 1726 жылдар аралығында Хонгши әкесімен саяси бәсекелес болған Юнси есімімен байланысты болды. 1725 жылы Ёнчжэн императоры Юнсиден патшайымдық атағын алып, оны Айсин Гиоро кланынан қуды. Император жарлығында Хонгшиге "Егер қаласа, Юнсидің ұлы бола берсін" деп жазды, бұл Хонгши Юнсимен тығыз қарым-қатынаста болғанын және император олардың арасындағы байланыстан қатты алаңдағанын көрсетеді.
Hongshi was born to the Aisin Gioro clan as the third son of Yinzhen (Prince Yong), who was the fourth son of the Kangxi Emperor. Hongshi's mother, a Han Chinese woman with the family name "Li", was a secondary consort of Yinzhen. Yinzhen ascended to the throne in December 1722 after the death of his father, and became known as the Yongzheng Emperor. In his father's early reign, Hongshi was not known to have played a major role in the imperial court. Unlike his fourth brother Hongli, who was awarded the title of a qinwang (first rank prince), Hongshi never received a noble rank. Between 1722 and 1726, Hongshi became associated with his uncle Yunsi, who was a political rival of his father. In 1725, the Yongzheng Emperor stripped Yunsi of his princely title and banished him from the Aisin Gioro clan on trumped up charges; by extension, the emperor also decreed that Hongshi would be expelled from the Forbidden City. In his imperial edict, the emperor wrote that Hongshi could "be Yunsi's son if he wishes to" – suggesting that Hongshi was especially close with Yunsi, and that the emperor was deeply troubled by their relationship.
Өлім және оңалту
Хонгши 1727 жылғы 20 қыркүйекте 23 жасында, әкесі билік құрған бесінші жылы қайтыс болды. Оның өлімінің себептері туралы нақты мәлімет жоқ. Кейбір тарихшылар Хонгшидің өзінің бауыры Хонглиге қарсы шығуын жою үшін, император Хонгшиге өзін-өзі өлтіруге бұйрық берді деп санайды. Цинь династиясын зерттеуші Тан Банчжи (唐邦治) 1923 жылы жазған «Цинь Хуанши Сипу» (清皇室四谱) кітабында Хонгшинің императорлық рудан қуылған күні қайтыс болғанын көрсететін бір үзінді бар, бірақ ол одан әрі түсіндірмеген. Бұл үзінді Цинь дәуірінің ресми тарихының жобасына сәйкес келмейді, сондықтан кейіннен тарихшылар Хонгшидің өліміне қатысты себептерді болжауға мәжбүр болды. Олар Yongzheng императорының өзінің ағаларына қарсы таққа отыру үшін күрескен қызыл күресін еске түсіріп, сондай-ақ ағаларының билік кезінде оның билігін саботажға тырысуын еске түсіріп, өзінің мұрагері үшін осындай жағдайдың қайталануын болдырмақшы болды деп санайды. Бұл теория кеңінен таралған, бірақ ешқашан толыққанды дәлелденген жоқ. Хонгши, өзінің інілерінен айырмашылығы, саяси тұрғыдан жеке қалыптаспаған еді – ол әскери жорықтарға қатыспады және әкесінің билігі кезінде маңызды тапсырмаларды атқармады. Көптеген тарихшылар Хонгшидің әкесі өлтіргеніне күмән келтіреді. Күмәнданғандар император Хонгшиді Кангси императорының билігі кезінде кең таралған тәжірибе бойынша үй қамауына алған болуы мүмкін деп болжайды немесе оны жер аударып, сол мақсатқа жеткен болуы мүмкін. Сонымен қатар, Хонгшидің өліміне дейін Юнси және оның жақтастары тұтқындалып, бейтараптандырылды. Егер Хонгшиді әкесі босатып жіберсе де, ол Хонглиге қарсы күресу үшін жеткілікті саяси күшке ие болмас еді. Хонгшидің өлімі Хонглиді Yongzheng императорының билігінің қалған бөлігіне талассыз мұрагер етті (олардың кіші інісі Хонгчжоу мұрагерлік үшін күреске қызығушылық танытпады). 1735 жылы Yongzheng императоры қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай император ханзадасы Юньлу (允禄) жаңадан таққа отырған Хонглиге, Qianlong императорына, Хонгшидің қайтыс болғаннан кейін оңалтылып, Aisin Gioro руына қайтаруын сұрап, үндеу жолдады. Qianlong императоры келісіп, Хонгшидің «жас және абайсыз» болғанын, өйткені «оның өлімінен бері көп жыл өтті» екенін ескеріп, мұндай қатал қарым-қатынас енді қажет емес екенін айтты. Император Хонгшиге деген «бауырлық сезімін» әлі де сақтап отырғанын жеткізді. Юньлу да, Qianlong императоры да Хонгшидің жасаған нақты қылмыстарын атаған жоқ, тек жалпы пікірлерді білдіріп, Хонгшидің Юнсимен байланысына сілтеме жасады. Сондықтан, Yongzheng императоры оны неліктен рудан қуу және елден шығарып жіберуге шешім қабылдағаны әлі де белгісіз болып қалуда.
Hongshi died on 20 September 1727, aged 23, in the fifth year of his father's reign. There is no authoritative account of the circumstances of his death. Some historians believe that the Yongzheng Emperor ordered Hongshi to commit suicide in order to eliminate him as a rival to his more favored brother, Hongli. Qing dynasty researcher Tang Bangzhi (唐邦治), in his 1923 book Qing Huangshi Sipu (清皇室四谱), includes a passage that seems to suggest Hongshi died on the same day he was expelled from the imperial clan, but did not elaborate further. This passage, which is not consistent with the official Draft History of Qing, led later historians to speculate about the reasons of Hongshi's death. They postulated that the Yongzheng Emperor, in recalling his own bitter struggle against his brothers over the succession to the throne, as well as his brothers' continued attempts to sabotage his rule during his reign, wanted to avoid a repeat of the same situation for his own successor. This theory, while widely circulated, was never conclusively proven. Hongshi, unlike his uncles, was never well established politically in his own right – he neither participated in military campaigns nor undertook any significant assignments during his father's reign. Many historians remain skeptical that Hongshi was put to death by his father. The skeptics suggest that the emperor could have placed Hongshi under house arrest – as was common practice during the reign of the Kangxi emperor – or exiled him and achieved the same ends. Moreover, Yunsi and his associates had been largely rounded up and neutralised by the time of Hongshi's death. Even if Hongshi was set free by his father, he would not have had nearly sufficient political clout to mount a challenge against Hongli. Hongshi's death made Hongli the undisputed heir apparent for the remainder of the Yongzheng Emperor's reign (their younger brother, Hongzhou, did not express interest in the struggle for succession). Shortly after the death of the Yongzheng Emperor in 1735, the imperial prince Yunlu (允禄) wrote a memorial to the newly enthroned Hongli, the Qianlong Emperor, asking for Hongshi to be posthumously rehabilitated and restored to the Aisin Gioro clan. The Qianlong Emperor obliged and remarked that while Hongshi was "young and reckless", because "many years have passed since his demise", such harsh treatment was no longer necessary. The emperor also said that he still felt "brotherly love" towards Hongshi. Apart from some generic comments and a reference to Hongshi's association with Yunsi, neither Yunlu nor the Qianlong Emperor mentioned any specific crimes committed by Hongshi. It is therefore still somewhat of a mystery under what circumstances the Yongzheng Emperor decided to disown and banish him.