Кіріспе
Жоқ, 1945 жылғы 30 тамызда Бао Дайдың тақтан басқанынан кейін, Вьетнамды жергілікті немесе қытай текті әулеттердің бірінен соң бірі басқарған. Төменде Вьетнам тарихындағы маңызды династиялардың тізімі келтірілген.
Prior to the abdication of Bảo Đại on 30 August 1945 in the aftermath of the August Revolution, Vietnam was ruled by a series of dynasties of either local or Chinese origin. The following is a list of major dynasties in the history of Vietnam.
Атау беру туралы келісім
Вьетнам тарихнамасында династиялар көбінесе тарихшыларға монархтардың тегі бойынша белгілі. Мысалы, Динх әулеті (Nhà Đinh;) билік құрған рудың тегі Динх болғандықтан осылай аталады. Қытай династияларына ұқсас, вьетнамдық династиялар мемлекет құрылғанда quốc hiệu ("мемлекет аты") қабылдады. Дегенмен, бірнеше династиялардың бірдей ресми атауы болуы жиі кездесетін жағдай болғандықтан, тарихнамада режимдерді олардың ресми атымен атау шатасуға әкелуі мүмкін. Мысалы, quốc hiệu "Đại Việt" Ли әулеті (Ли Thánh Tông тұсында бастап), Чан әулеті, Кейінгі Чан әулеті, Кейінгі Ле әулеті, Мак әулеті және Tây Sơn әулеті қолданған. Вьетнам тілінде "династия" сөзі мән-жайға қарай nhà немесе triều деп жазылуы мүмкін. Біріншісі көбінесе билеуші отбасын, ал екіншісі династиялық режимді білдіреді. Мысалы, Мак әулетін "Nhà Mạc" немесе "Mạc triều" деп беруге болады.
Similar to Chinese dynasties, Vietnamese dynasties would adopt a quốc hiệu (; "name of the state") upon the establishment of the realm. However, as it was common for several dynasties to share the same official name, referring to regimes by their official name in historiography would be potentially confusing. For instance, the quốc hiệu "Đại Việt" was used by the Lý dynasty (since the reign of Lý Thánh Tông), the Trần dynasty, the Later Trần dynasty, the Later Lê dynasty, the Mạc dynasty, and the Tây Sơn dynasty. In the Vietnamese language, the word for "dynasty" may be written as either nhà or triều depending on the context. The former is generally used to denote the ruling family whereas the latter refers to the dynastic regime. For instance, the Mạc dynasty can be rendered as "Nhà Mạc" or "Mạc triều" .
Династиялардың пайда болуы
Қытайдың тікелей билігімен бір мың жылдан астам уақыт бойы Вьетнамды бірқатар "жергілікті" династиялар басқарды, бірақ олардың кейбіреулерінің тегі Қытайға дейін жететін болған. Легендарлық Хонг Банг әулетінің негізін қалаушы Люк Тук мифтік қытай билеушісі Шеннонгтың ұрпағы ретінде жазылған. Вьетнамның екі тарихи мәтініне сәйкес, «Дай Вьеттің толық жылнамасы» мен императорлық тапсырыспен жазылған «Вьеттің толық тарихын көрсететін түсіндірмелі мәтін» бойынша, Тхук әулетінің Тхук Фаньы Қытайдың Сычуань провинциясынан шыққан, бұл аймақ бұрынғы Қытайдың Шу мемлекетінің билігінде болған. Қытайдың Цинь әулетінен шыққан Чжао Туо құрған Триеу әулеті дәстүрлі вьетнамдық тарихнамада жергілікті заңды режим деп есептелген. Алайда, қазіргі вьетнамдық тарихшылар Триеу әулетін Вьетнамды басқарған шетелдік режим деп қарастырады. Ерте Ли әулетінің негізін қалаушы Ли Бон, Қытайдағы Батыс Хан әулетінің соңғы жылдарында Ван Манның билікті басып алуынан қашқан қытай босқындарынан тараған. Ли әулетінің бірінші императоры Ли Конг Уаньның әкесінің тегі қазіргі Фуцзянь провинциясы, Қытайға дейін жететін болған. Ли Конг Уаньның әкесі Ли Тхуан Ан, Ли Конг Уаньның атасы Ли Сонгты опасыздыққа айыптап, кейіннен Хан императоры Ин өлтіргеннен кейін Хэбэйден Куанчжоуға қашып кеткен. Тран әулетінің шығу тегі қазіргі Фуцзянь провинциясына дейін жетеді, онда Тран императорлық кланының атасы Тран Кинь 11 ғасырда көшіп келген. Кейінгі Тран әулетін де ертедегі Тран әулетімен бірдей императорлық клан басқарған. Хо әулеті Хо отбасымен билік құрды, олар 10 ғасырда Қытайдың Чжэцзян провинциясынан Вьетнамға Хо Хынг Дыттың басшылығымен көшіп келген. Ченнің герцогі Ху, өз кезегінде, мифтік император Шуньның ұрпағы болған, оны Хо Куи Ли Хо әулетінің императорлық отбасының бабасы деп мойындаған. Осыған сәйкес, Хо әулеті ресми «Дай Нгу» («Ұлы Нгу») атауын қабылдады; «Нгу» император Шуньның тегінен алынған Youyu (有虞) есімінен шыққан. Тэй Сон әулетінің билеушілері, бастапқыда Хо тегін алған, Хо әулетінің ұрпақтары еді.
Шампа
Чампа (Chăm Pa; ) 1832 жылы Нгуен әулетіне қосылып алынғанға дейін тәуелсіз мемлекет ретінде болды, соның арқасында қазіргі Вьетнам мемлекетінің аумақтары қалыптасты. Чампаның көптеген билеушілері Чам тегінен шыққан, олар Вьетнамның басым бөлігін құрайтын Kinh этносынан өзгеше австронезиялық этностық топқа жатады. Чампа тарихында 15 династия болған. Қытай тарихи мәліметтерінде Чампа ресми түрде 1-ден 4-ші династияға дейін "Lâm Ấp" атауын, 5-ші династия кезінде "Hoàn Vương" атауын, ал 6-дан 15-ші династияға дейін "Chiêm Thành" атауын қолданған.