Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Хоң Лы Нам Đế (後, туған аты Лы Бу Тю (李), шамамен 518 – 602) – оның туысы Лы Нам Đế құрған Ерте Лы әулетінің соңғы патшасы. Ол 571 жылдан 602 жылға дейін Ван Сюаньда (қазіргі Солтүстік Вьетнам) билік етті.
Hậu Lý Nam Đế (後, born Lý Phật Tử (李), c. 518 – 602) was the last king of the Early Lý dynasty, founded by his cousin Lý Nam Đế. He reigned in Vạn Xuân (present day north Vietnam) from 571 to 602.
Трио Вьет Ванмен кездесті
Бү Тэу Ль Нам Иньнің туысы болды, оның жергілікті қытай тегінен тарағаны айтылады. Сонымен қатар, тарихшы Кэтрин Черчманның сөзіне қарағанда, Бү Тэу Lĭ (俚) халқынан деп аталған, яғни Lý Бү Тэу тай тілінде сөйлейтін тай тайпаларының басшысы болуы мүмкін, олар тарихи түрде 200 жылдан 700 жылға дейін Қызыл өзен дельтасында қоныстанған. Ли Фу Тю мен Трио Вьет Вун арасында бейбіт келісім болған; алайда, Ли Фу Тю Вьет халқының барлық аумағын бағындыруды мақсат тұтқан. Шамамен 570 жылы Ли Фу Тю әскері Трио Вьет Вунға тиесілі Лонг Биенді жаулап алды. Трио Вьет Вун күтпеген шабуылға ұшырап, жеңіліске ұшырады, ол Đại Nha өзеніне (қазіргі Нам Динь провинциясы, Солтүстік Вьетнам) шегініп, өзін-өзі өлтірді. Ли Фу Тю өзін Кейінгі Ль Нам Инь деп жариялап, Ван Сюаньды (Вьетнамды) келесі 32 жыл бойы тәуелсіз мемлекет ретінде басқарды.
Phật Tử was a cousin of Lý Nam Đế, who was stated to be of localized Chinese descent. Additionally, according to historian Catherine Churchman, Phật Tử was referred as a Lĭ (俚) man, which means Lý Phật Tử might be a leader of Tai speakers, who historically inhabited the Red River Delta from 200 AD to 700 AD. Lý Phật Tử and Triệu Việt Vương had a peace agreement in place; however, Lý Phật Tử had ambitions to claim to the entire territory of Việt people. Around 570 AD, Lý Phật Tử's army overran Long Biên, a region that belonged to Triệu Việt Vương, and seized it. Triệu Việt Vương was caught by surprise and defeated, he retreated to the river Đại Nha (now in Nam Định Province, northern Vietnam) where he killed himself. Lý Phật Tử then proclaimed himself the Later Lý Nam Đế and went on to rule Vạn Xuân (Vietnam) as an independent state for the next 32 years.
Ли Нам Кяның құлдырауы және Қытайдың үшінші билігі
602 жылы Жаңа Суй әулеті Чэнь әулетін жеңгеннен кейін біріккен Қытайдағы жалғыз билікке ие болды. Жаңа император Суй Вэнди Вань Сюаньға шабуыл жасау үшін 120 000 сарбаздық әскер жіберіп, Вьет халқына басып алуды қайта жаңартуды көздеді. Ли Бу Тэ өзінің әскері Суй шапқыншыларымен ірі қақтығысқа түсуге жеткіліксіз екенін сезді. Сонымен қатар, ол өзінің басқарушы әкімшілігінен жаңадан пайда болған Суй әулетімен кез келген қақтығыстан қашу үшін зор қысым көрді. 602 жылдың қысында Суй әскері Вань Сюаньға жорық жасағанда, Ли Фу Тэ аймақтағы тұрақтылықты сақтау үшін бағынуға шешім қабылдады.
In 602 AD, the new Sui dynasty emerged as the sole power in a unified China after having defeated the Chen dynasty. The new Sui Emperor Sui Wendi sent a 120,000 man army to invade Vạn Xuân and re claim dominion over the Viet people. Lý Phật Tử realized his army would not be strong enough to engage in a major conflict with the Sui invading force. At the same time, he also received enormous pressure from his ruling administration to avoid any confrontation with the emerging Sui Dynasty. In the winter of 602, when the Sui force marched on Vạn Xuân, Lý Phật Tử decided to surrender in exchange for stability in the region.
Ерте Лы әулетінің салдары
Ертедегі Лы әулеті жеңілгенімен, тәуелсіздікке және өздігінен басқаруға қабілетті екенін көрсетті. 60 жылдан астам соғыс пен қарсылық арқасында вьет халқының ұлттық санасы оянды. Тан әулетінің соңында солтүстік империялық билік әлсіздік пен бөліну белгілерін көрсеткен кезде, вьет халқы қытай үстемдігінен шығуға мүмкіндік алды.
The Early Lý dynasty, although defeated, proved that it was capable of independence and self rule. Through more than 60 years of rebellion and defiance, the national sentiment of Viet people was awakened. When the northern imperial power began showing signs of weakness and disunity at the end of the Tang dynasty, the Việt people would seize the opportunity to slip from the Chinese rule.