Кіріспе

Грек математигі (б.з.д. 417 – б.з.д. 369) – Афиналық Евфронийдың ұлы болуы мүмкін грек математигі. Оның ең маңызды еңбектері иррационалдық ұзындықтарға қатысты болды, олар Эвклидтің «Элементтер» кітабының X бөліміне енгізілді, сондай-ақ бес дұрыс көпжақты полиэдрдің бар екенін дәлелдеді. Сократ пен Платонның досы, ол Платонның осы аттас сократтық диалогының орталық кейіпкері. Платон сияқты Театеттің де грек математигі Теодор Киринейлік шәкірті болған. Кирине – Солтүстік Африка жағалауында, қазіргі Ливияда, Сидра шығанағының шығыс жағында орналасқан гүлденген грек колониясы. Теодор өлшенбейтін шамалар теориясын зерттеді, ал Театет осы зерттеулерді зор құлшыныспен жалғастырды; атап айтқанда, ол иррационал сандардың әртүрлі түрлерін түбір ретінде көрсетілуіне сәйкес жіктеді. Бұл теория Эвклидтің «Элементтер» кітабының X бөлімінде егжей-тегжейлі түрде баяндалған. Театет – Афинада туған грек математиктерінің бірі. Көне грек математиктерінің көпшілігі Ион теңізінің жағалауында, Қара теңіз және бүкіл Жерорта теңізі бассейніндегі грек қалаларынан шыққан. Ол мұрны тығыз және көзі ілгері шығып тұрған Сократқа ұқсаған. Ол туралы белгілі барлық ақпараттың көп бөлігі Платоннан келген, ол оның құрметіне диалог жазды – «Театет». Ол, көрінетін болса, Афинадағы Коринф шайқасында соғысқаннан кейін үйіне қайтып келе жатқанда жаралар мен дизентериядан қайтыс болды, бұл шайқас б.з.д. 369 жылы болған деп есептеледі; кейбір ғалымдар оның өлімі б.з.д. 391 жылы болған Коринфтегі ертерек шайқаспен байланысты деп санайды. Айдың бетіндегі Театет кратері оның құрметіне аталған.