Ричард Алдингтон: Ағылшын жазушысы мен ақыны

Кіріспе

Ағылшын жазушысы және ақыны (1892–1962) Ричард Олдингтон (шын аты Эдвард Годфри Олдингтон; 8 шілде 1892 – 27 шілде 1962) – ағылшын жазушысы және ақыны. Ол образшылдар қозғалысының ерте өкілдерінің бірі. Оның 50 жылдық шығармашылық жолы поэзия, роман, сын және өмірбаян жанрларын қамтыды. Ол “The Egoist” әдеби журналының редакторы болды және “The Times Literary Supplement”, “Vogue”, “The Criterion” және “Poetry” басылымдарына жазды. Портсмут қаласында кітап сатушы және кеңсе тауарлары дүкені иесі болып жұмыс істеді, кейін заңгердің кеңсесінде қызметкер болып, содан кейін әуесқой жазушы ретінде танылды; анасы романист (“Мисс А. Э. Олдингтон” псевдонимімен) және Рай қаласындағы “Mermaid” мейрамханасының иесі болды. Оның ата-анасы екеуі де кітап жазып, басып шығарды, ал үйлерінде еуропалық және классикалық әдебиеттердің мол кітапханасы болды. Оқумен қатар, Олдингтонның сол кездегі қызығушылықтары – көбелектерді жинау, жаяу серуендеу және тілдерді үйрену (кейін француз, итальян, латын және ежелгі грек тілдерін меңгерді) – өмірінің соңына дейін жалғасты. Ол Довер қаласының жанындағы Сент-Маргарет шығанағындағы жас ұлдарға арналған Мистер Свитман семинариясында білім алды. Әкесі 56 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Олдингтон Довер колледжінде оқыды, содан кейін Лондон университетіне түсті. Әкесінің сәтсіз саудалары мен одан туындаған қарыздар салдарынан отбасының қаржылық жағдайына байланысты бітіре алмады. Ата-анасынан алатын шағын жәрдемақымен ол спорт журналисі болып жұмыс істеді, британдық журналдарда өлеңдерін жариялай бастады және Уильям Батлер Йейтс және Уолтер де ла Маре сияқты ақындармен байланыс орнатып, әдеби ортаға қатысты. 1911 жылы Олдингтон қоғамдық өмірге белсенді қатысатын Бригит Патмормен танысты, олармен қысқа уақытқа ғана қарым-қатынаста болды. Ол сол кезде “ұзын бойлы, кең иықты, жоғары маңдайлы, қалың, бірақ түсі анық емес, жасөспірім шақта сары түске айналатын ұзын шашты, өте ашық көк көзді, мұрыны кішкентай, ерні қатаң” деп сипатталды. Оның арқылы ол бұрын бір-бірімен байланыста болған американдық ақындар Езра Паунд пен Х. Д. Дулиттлмен танысты. Дулиттл мен Олдингтон жақындасып, 1913 жылы соғысқа дейін Италия мен Францияны кеңінен аралады. Лондонға оралғаннан кейін жазда олар Батыс Лондондағы Кенсингтон ауданындағы Черчвок көшесіндегі жеке пәтерлерге көшіп барды. Дулиттл No. 6, Олдингтон No. 8, ал Паунд No. 10 үйде тұрды. Паунд пен Дулиттл отбасының қатысуымен, Америкадан жазғы демалысқа келген жұп үйленді. Олар 5 Holland Place Chambers-ке өздерінің пәтерлеріне көшіп барды, бірақ Паунд көп ұзамай дәліздің қарсы жағына көшіп барды. Олдингтонның өлеңдері образшылдардың алғашқы антологиясы “Des Imagistes” (1914) құрамының үштен бірін құрайды. Бұл қозғалысқа жапон және классикалық еуропалық өнер үлкен әсер етті. Олдингтон Т. Э. Хюльмен бірге дәстүрлі жапондық өлең формаларымен тәжірибе жасау ағылшын тіліндегі авангард әдебиетінің дамуына көмектеседі деген сенімде болды. Паунд Олдингтонның үш өлеңін Харриет Монроның “Poetry” журналына жіберді, олар 1912 жылдың қараша айында жарық көрді. Ол: “Ричард Олдингтон мырза – жас ағылшын ақыны, “образшылдар” тобының мүшесі, құлшынысты эллиншілдердің тобы, олар еркін өлеңде қызықты тәжірибелер жүргізеді” деп жазды. “Оқылған және әсер етілген гравитация поэмасы”. 1914 жылдың тамызында Х. Д. жүкті болды, ал 1915 жылы Олдингтон мен Х. Д. Езра Паундтың жанындағы Голландия паркіндегі үйінен Хэмпстедке, Д. Х. Лоуренс пен Фридаға жақын жерге көшіп барды. Олар қаланың шулы ортасынан алыс, кеңірек және жасыл желектермен ерекшеленетін жерде тыныш өмір сүрді. Жүктілік өлі туылған қызбен аяқталды, бұл жұбайларды күйзеліске түсірді және қарым-қатынасқа үлкен қысым жасады; Х. Д. 28, ал Олдингтон 22 жаста болды. 1914 жылы соғыс басталғанда Олдингтон қатты алаңдады, бірақ сол кезде әскери қызметке шақыру болған жоқ. Х. Д. Еуропалық пейзажға географиялық немесе саяси жағынан жақын болмағандықтан, қақтығыстан алыс сезінді. Бұл да некелерін қиындатты. Олдингтон Америкаға қашуды армандап, басқа әйелдермен қарым-қатынас жасай бастады. Ол Дора Марсденнің басшылығымен Леонард Комптон Рикеттің редакторының көмекшісі болды. Олдингтон Уиндхам Льюисті жақсы білетін және оның еңбегін “The Egoist” журналында қарастырған. Ол сондай-ақ Форд Мадокс Фордтың 1914 жылы үкіметтік комиссия үшін үгіт-насихат көлемінде көмектесіп, “Жақсы солдат” романы үшін диктант жазды.

English writer and poet (1892–1962)

Richard Aldington (born Edward Godfree Aldington; 8 July 1892 – 27 July 1962) was an English writer and poet. He was an early associate of the Imagist movement. His 50 year writing career covered poetry, novels, criticism and biography. He edited The Egoist, a literary journal, and wrote for The Times Literary Supplement, Vogue, The Criterion, and Poetry. going into business as a bookseller and stationer on Portsmouth High Street, later a solicitor's clerk and amateur author; his mother was a novelist (as "Mrs A. E. Aldington") and keeper of the Mermaid Inn at Rye. Both his parents wrote and published books, and their home held a large library of European and classical literature. As well as reading, Aldington's interests at this time, all of which continued in later life, included butterfly collecting, hiking, and learning languages – he went on to master French, Italian, Latin, and ancient Greek. He was educated at Mr. Sweetman's Seminary for Young Gentlemen, St Margaret's Bay, near Dover. His father died of heart problems at age 56. Aldington attended Dover College, followed by the University of London. He was unable to complete his degree because of the financial circumstances of his family caused by his father's failed speculations and ensuing debt. Supported by a small allowance from his parents, he worked as a sports journalist, started publishing poetry in British journals, and gravitated towards literary circles that included poets William Butler Yeats and Walter de la Mare. In 1911, Aldington met society hostess Brigit Patmore, with whom he had a passing affair. At the time he was described as "tall and broad shouldered, with a fine forehead, thick longish hair of the indefinite colour blond hair turns to in adolescence, very bright blue eyes, too small a nose, and a determined mouth." Through her he met American poets Ezra Pound and H. D., who had previously been engaged to each other. Doolittle and Aldington grew closer and in 1913 travelled together extensively through Italy and France, just before the war. On their return to London in the summer they moved into separate flats in Churchwalk, Kensington, in West London. Doolittle lived at No. 6, Aldington at No. 8, and Pound at No. 10. In the presence of Pound and the Doolittle family, over from America for the summer, the couple married. They moved to 5 Holland Place Chambers into a flat of their own, although Pound soon moved in across the hall. Aldington's poetry forms almost one third of the Imagists' inaugural anthology Des Imagistes (1914). The movement was heavily inspired by Japanese and classical European art. Aldington shared T. E. Hulme's conviction that experimentation with traditional Japanese verse forms could provide a way forward for avant garde literature in English. Pound sent three of Aldington's poems to Harriet Monroe's magazine Poetry and they appeared in November 1912. She notes "Mr Richard Aldington is a young English poet, one of the "Imagistes", a group of ardent Hellenists who are pursuing interesting experiments in vers libre." "a poem of studied and affected gravity". H. D. became pregnant in August 1914, and in 1915 Aldington and H. D. relocated from their home in Holland Park near Ezra Pound to Hampstead close to D. H. Lawrence and Frieda. They felt calmer out of the bustle of the city, with more space and green. The pregnancy ended in a stillborn daughter, which traumatised the couple and put a great strain on the relationship; H. D. was 28 and Aldington 22. The outbreak of war in 1914 deeply disturbed Aldington, though no draft was in place at this time. H. D. felt more distant from the melee, not having a close affinity to the European landscape, geographical or political. This rift also put pressure on the marriage. Unhappy, Aldington dreamed of escape to America and began to have affairs. He was assistant editor with Leonard Compton Rickett under Dora Marsden. Aldington knew Wyndham Lewis well and reviewed his work in The Egoist. He was also an associate of Ford Madox Ford's, helping him with a propaganda volume for a government commission in 1914 and taking dictation for The Good Soldier.

Бірінші дүниежүзілік соғыс және оның салдары

Олдингтон 1916 жылғы маусымда әскерге қосылып, Дорсеттегі Уорхэмге оқуға жіберілді. Х.Д. күйеуіне жақын болу үшін көшті. Содан кейін ол Манчестер маңындағы лагерьге жіберілді. Олар өмірдің екі жақтылығын қатал деп тапты, ал жаттығудың ауыр, тәртіпті мінезі сезімтал кәсіби ақын үшін қиын болды. Ол өзін басқалардан түбегейлі өзгеше сезінді, аяқсыз физикалық еңбекке қарағанда, зияткерлік ізденістерге көбірек бейім, себебі еңбек оған жазуға уақыт қалдырмады. Олардың сирек кездесулері эмоционалды түрде қиын болды, жұбайлар бірлескен болашақтарын жоспарлай алмады. Ол Х.Д.-ны Америкаға қайтып, қауіпсіз және тұрақты өмір сүруге шақырды. Олар екеуі де Франциядағы Сомма және басқа да майдандарындағы ауыр шығындар туралы жаңалықтарды естіді. Ол күйеуінің болашаққа қатысты шетелдегі орналасуы туралы ақпарат ала алмады, барлығы құпия сақталды. Соғыс британдықтарға қарсы бұрылған кезде, азық-түлік рационированиеленді және мәжбүрлі түрде әскерге шақыру басталды. Ол соғысты сигнал офицері және уақытша капитан ретінде аяқтады, 1919 жылдың ақпан айында демобилизацияланды. Олдингтон Т.С. Элиотқа көмектесіп, Харриет Шоу Уиверді Элиотты "Эгоист" журналында Олдингтонның ізбасары етіп тағайындауға көндірді. 1919 жылы ол Элиотты "Таймс" әдеби қосымшасының редакторы Брюс Ричмондпен таныстырды. Олдингтон Конрад Эйкен, Элиот, Льюис және Алдус Хакслимен бірге Шаман Лаллдың лондондық әдеби тоқсандық журналы "Coterie" редакторы болып жұмыс істеді (1919–1921 жылдары жарық көрді). Элиоттың Ллойдс банкінің халықаралық бөлімінде жұмысы болды, ал жақсы ниетті достары оның поэзия жазумен толық уақыт айналысуын қалады. Эзра Паунд, "Элиотты банктен шығару" жоспарын құрады, оған Леди Оттолин Моррелл, Леонард Вулф және Гарри Нортон Олдингтон қолдау көрсетті. Элиоттың "Шөлді жер" туындысына жауап ретінде Олдингтон "Ормандағы ақымақ" (1924) атты туындысын жазды. Олдингтон 1925 жылы нервтік күйзеліске ұшырады. Оның поэзияға деген қызығушылығы төмендеді және ол Элиоттың танымалдығына қарсылық білдірді. Олдингтон Элиотқа жақындады, бірақ біртіндеп Вивьен Элиоттың қиын некесінде қолдаушысы болды. Олдингтон күйеуін "Джереми Сибер" кейіпкері ретінде "Аспанға қарай қадам" (1931) романында сатиралық бейнеледі. Ол жазушы Валентин Добреемен қарым-қатынаста болды және Мекленбург алаңында танысқан Арабелла Йоркпен ұзақ және құмарлыққа толы махаббатқа берілді, ол шетелге кеткен кезде аяқталды. Олдингтон Ирен Ратбоунға 1932 жылы оның жартылай автобиографиялық романын жариялауға көмектесті. Олардың қарым-қатынасы 1937 жылы аяқталды. Ратбоун 1936 жылы шыққан "Оны бейбітшілік дейді" романын оған арнады, сондай-ақ ол 1943 жылы олардың қарым-қатынасы туралы "Жаз болды ма? : Повесть-поэма" атты ұзын өлең жазды.

Aldington joined up in June 1916 and was sent for training at Wareham in Dorset. H. D. moved to be closer to her husband. He then was sent to a camp near Manchester. They found the duality of their lives harsh, and the gruelling, regimented nature of the training felt hard for the sensitive professional poet. He felt fundamentally different from the other men, more given to intellectual pursuits than unending physical labour that left him little time to write. Their sporadic meetings were emotionally wrenching and the couple could make no plans for their future together. He encouraged H. D. to return to America where she could make a safer and more stable home. They both watched news come in of heavy troop losses in France at the Somme and on other battlefields. She could not have information given on her husband's future postings overseas, all held to be secret. Rationing and the forced draft began as the war turned against the British. He finished the war as a signals officer and temporary captain, being demobilised in February 1919. Aldington helped T. S. Eliot by persuading Harriet Shaw Weaver to appoint Eliot as Aldington's successor at The Egoist magazine. In 1919, he introduced Eliot to the editor Bruce Richmond of The Times Literary Supplement. Aldington was on the editorial board of Chaman Lall's London literary quarterly Coterie (published 1919–1921), accompanied by Conrad Aiken, Eliot, Lewis and Aldous Huxley. Eliot had a job in the international department of Lloyds Bank and well meaning friends wanted him full time writing poetry. Ezra Pound, plotting a scheme to "get Eliot out of the bank", was supported by Lady Ottoline Morrell, Leonard Woolf and Harry Norton Aldington began publishing in journals such as the Imagist The Chapbook. In reply to Eliot's The Waste Land, Aldington wrote A Fool i' the Forest (1924). Aldington suffered a breakdown in 1925. His interest in poetry waned, and he developed an animosity towards Eliot's celebrity. Aldington grew closer to Eliot but gradually became a supporter of Vivienne Eliot in the troubled marriage. Aldington satirised her husband as "Jeremy Cibber" in Stepping Heavenward (1931). He had a relationship with writer Valentine Dobrée and a lengthy and passionate affair with Arabella Yorke, a lover since Mecklenburgh Square days, coming to an end when he went abroad. Aldington helped Irene Rathbone publish her semi autobiographical novel We That Were Young in 1932. They had an affair that ended in 1937. Rathbone dedicated her 1936 novel They Call it Peace to him, and she wrote a long poem, Was There a Summer? : A Narrative Poem, in 1943 about their relationship.

Жер аудару

Олдингтон 1928 жылы өздігінен эмиграцияға кетті. Ол Парижде бірнеше жыл тұрды, Брижит Патмормен бірге өмір сүрді және 1928 жылы танысқан Нэнси Кунардқа ғашы болды. 1938 жылы ажырасқаннан кейін ол Неттаға, туған тегі МакКаллоу, бұрын Бригиттің күйеу баласына үйленді. Олдингтон "джаз романы" деп атаған "Батырдың өлімі" (1929) – оның соғысқа жартылай автобиографиялық жауабы. Ол оны соғыс аяқталғаннан кейін дереу жаза бастады. Роман Виктория дәуірінің материализмін соғыстың трагедиясы мен зорлық-зомбылықтың себебі деп айыптады. 1929 жылдың қыркүйегінде жарық көргеннен кейін, Рождествоға дейін Англияда ғана 10 000-нан астам дана сатылды, бұл Ремарк, Сассон және Хемингуэй сияқты жазушылардың соғыс естеліктерінің бір бөлігі болды. Кітап тез арада неміс және басқа да еуропа тілдеріне аударылды. Ресейде бұл кітап буржуазиялық саясатқа қарсы жалпы шабуыл ретінде қарастырылды, "оған дейін болған өмірдің сөзсіз салдары" деп Олдингтон жазғандай. "Келесі соғыс одан да қорқынышты болады". Горький оны революциялық деп мақтады, ал кітап, Олдингтонның кейінгі туындыларымен бірге, Ресейде кең таралды. Алайда Олдингтон өзінің иконоклазмы мен феминизмге деген құштарлығына қарамастан, саясатында бейтарапты сақтады. Джордж Винтерборнның кейіпкері Олдингтонның өзінен (Винтерборн суретші, жазушы емес) шабыттанды, оның соғысқа дейін және оның кезінде сүйіктісі болған, ал роман ол саяхаттаған жерлерге ұқсас орындарды көрсетеді. Осы орындардың бірі, "Фресин сарайы" деп аталған, ол Г.Д.ге жазған хатында сипаттаған сарайға өте ұқсас.

Романның кейбір бөліктерін өзгертудің немесе қысқартудың орнына, ол жағымсыз сөздерді жұлдызшалармен алмастырды. Олар бетте ыңғайсыз көрінсе де, Олдингтон, басқалар сияқты, баспагерлердің цензурасына назар аударуды мақсат етті. 1930 жылы Олдингтон "Декамерон" аудармасын, содан кейін "Барлық адамдар жау" (1933) романын жариялады. 1942 жылы, жаңа әйелі Неттамен бірге АҚШ-қа көшіп келгеннен кейін, ол өмірбаян жазуға кірісті, бастапқыда Артур Уэлслидің, 1-ші Веллингтон герцогінің өмірі мен жетістіктері туралы (1943) еңбек жариялады. Одан кейін Д.Х. Лоуренс: Генийдің портреті, бірақ… (1950), Роберт Луис Стивенсон: Көтерілісшінің портреті (1957) және Т.Э. Лоуренс: Арабияның Лоуренсі: Өмірбаяндық зерттеу (1955) туралы еңбектер жарық көрді. Қаржылық қиындықтарға байланысты ол Голливуд сценарисі ретінде де жұмыс істеді. Олдингтонның Т.Э. Лоуренс туралы жазған өмірбаяны 1955 жылы жарық көрген кезде үлкен дау тудырды. Иконоклазм рухында ол Лоуренстің заңды емес туылғанын алғашқы болып жариялады және оның гомосексуал, жалғаншы, шарлатан, "бесұрық мифоман", "өзін маңызды санаған эгоист", жазбалары нашар және тіпті нашар мотоциклші екенін мәлімдеді. Бұл өмірбаян Лоуренс туралы халық пікірін күрт өзгертті. Лоуренстің мансабына қатысты Сыртқы істер және Соғыс министрлігінің құжаттары 1960 жылдары жарияланды, ал "британдық батырды" талдау жұмысы жалғасты. Кристофер Сайкс 1969 жылы Коллинз басылымына жазған кіріспесінде (1971 жылы Пеликан өмірбаянында қайта басылды) "алғаш рет қиын сұрақтарға тікелей жауап берілді" деді; Сайкс Олдингтонның кітабына берген соңғы бағасы – "ол ненің барлығын тиімді және толық тазартты". Олдингтон 1958 жылдан бастап Франциядағы Шер департаментіндегі Сюри-ан-Во ауылында тұрды. Оның соңғы маңызды кітабы – провансальдық ақын және әдебиет бойынша Нобель сыйлығының иегері Фредерик Мистральдің өмірбаяны (1956). Олдингтон Сюридегі жергілікті зиратқа жерленген. Оның екінші некесінен туған қызы Кэтрин 2010 жылы қайтыс болды.

Death of a Hero, like many other novels published around this time about the war, suffered greatly from censorship. Instead of changing or cutting parts of his novel, he replaced objectionable words with asterisks. Although they looked awkward on the page, Aldington, among others, wanted to call attention to censoring by publishers. In 1930 Aldington published a translation of The Decameron and then the romance All Men are Enemies (1933). In 1942, having relocated to the United States with his new wife Netta, he began to write biographies, starting with Wellington: The Duke: Being an Account of the Life & Achievements of Arthur Wellesley, 1st Duke of Wellington (1943). It was followed by works on D. H. Lawrence: Portrait of a Genius, But (1950), Robert Louis Stevenson: Portrait of a Rebel (1957), and T. E. Lawrence: Lawrence of Arabia: A Biographical Inquiry (1955). Under financial pressure, he also worked as a Hollywood screenwriter. Aldington's excoriating biography of T. E. Lawrence caused a scandal on its publication in 1955. In the spirit of iconoclasm, he was the first to bring public notice to Lawrence's illegitimacy and asserted that he was a homosexual, a liar, a charlatan, an "impudent mythomaniac", a "self important egotist", a poor writer and even a bad motorcyclist. The biography dramatically coloured popular opinion of Lawrence. Foreign and War Office files concerning Lawrence's career were released during the 1960s and further biographies continued to analyse the 'British hero'. Christopher Sykes, in his 1969 introduction to the Collins edition (reprinted in Pelican Biographies in 1971), stated that "for the first time, the awkward questions were faced squarely"; Sykes's final assessment of Aldington's book is that it "cleared the ground of rubbish, efficiently and thoroughly". Aldington lived in Sury en Vaux, Cher, France, from 1958. His last significant book was a biography of the Provençal poet and winner of the Nobel Prize in Literature, Frédéric Mistral (1956). Aldington is buried in the local cemetery in Sury. He was survived by a daughter, Catherine, the child of his second marriage, who died in 2010.

Стилистика және қайғылылық

Алек Во Олдингтонды соғыс ашуландырғанын айтты, бірақ ол ашуын "Полковниктің қызы" (1931) сияқты романдарда шығарды, өмірін уламай. Дуглас Буш оның туындыларын "көздері ашылған ашулы мансап" деп сипаттады. Жастығында Йейтсті сынаған, бірақ олар жақсы қарым-қатынаста болды. 1962 жылы лондондық "Таймс" газетінде Олдингтонның қайтыс хабарында ол "модаға енгенге дейін ашулы жас жігіт, соңына дейін ашулы қарт кісі болып қалды" деп сипатталды.