Кіріспе

Израильдің Хайфа қаласында Баби дінінің негізін қалаушының бейіті.

Бірінші кесене

Бахаулла Осман империясының тұтқыны ретінде Хайфа-Ака аймағына сол жылы келді, дәл сол жылы Хайфада Палестинадағы алғашқы неміс тамплиерлер колониясы құрылды. Бірнеше жыл өткен соң, қатаң қамаудан босатылғаннан кейін, ол Кармел тауындағы Тамплиер колониясына бірнеше рет барып, Тамплиер қозғалысының негізін қалаушыларының бірі Георг Дэвид Хардегге хат жазды. Кейіннен ол ұлы ‘Абдул-Бахадан діннің алға басушысы, "Баб" деп белгілі болған тұлғаның қабірімен бірге Тамплиер колониясы жолының (Кармель даңғылы) бойында, таудың ортасында салуды өтінді. Тамплиер ғимараттары мен қабірдің үйлесімділігі қазіргі Хайфа қаласының ең маңызды нышанына айналды. Бабтың денесі 1909 жылғы 21 наурызда жергілікті тастан салынған алты бөлмелі мавзолейге жерленді. 1921 жылғы қарашада ‘Абдул-Баханың денесі жеке бөлмеде жерленді. 1929 жылы мавзолейге үш бөлме қосылды. Архитектор – канадалық бахаи, көркем өнер мектебінің өкілі Уильям Сатхерленд Максвелл, Шоги Эффендидің қайнағасы. Шоги Эффенди батыс және шығыс стильдерін қолдану бойынша жалпы басшылық жасады, бірақ көркемдік егжей-тегжейін Максвеллге тапсырды. Максвеллдің Бавенно қызғылт гранит колонналары, шығыс стиліндегі Чиампо тас аркалары және алтын күмбезінің дизайны шығыс және батыс пропорциялары мен стилін үйлестіруге арналған. Максвелл 1952 жылы қайтыс болды, ал Шоги Эффенди қабірдің оңтүстік есігін оның құрметіне атады. Күмбездің құрылымдық инженерлік аспектілерінің бір бөлігін Хайфа Технион университетінің профессоры Х. Нейман жасады. 50 жылдан астам уақытқа созылған әсерден ескі плиткалар қатты зақымданып, сынды, ал 2011 жылы жаңадан ашылған плиткалар 120-дан астам түрлі пішін мен өлшемде, Португалияда инновациялық технологиямен жасалды: фарфор бірнеше рет күйдірілді, алтын ерітіндісімен жабылды және өте берік жабынмен қапталды.

Интерьер

Бұл діни рәсімдер мен діни қызметтер өткізілмейтін, тыныш дұға мен медитацияға арналған орын. Бахаилер зиярат еткен кезде оқитын арнайы дұға, "Зиярат тақтасы" деп аталады, ол қабырғаға түпнұсқа араб тілінде де, ағылшын тіліне аудармасымен де ілінген.

Атаулары

Шоги Эффенди 1953 жылғы 19 тамыздағы хатында осы киелі орынды былайша поэтикалық сипаттаған: «Құдай тауында таққа отырған Кармел патшайымы, жарқыраған алтын тәж киген, сұңғақ ақ киімге оранған, жасыл құшақпен белделген, көзді ауадан, теңізден, жазықтан және төбеден қызықтырады». Ол бұл киелі орынды сондай-ақ «Кух-и Нур» (Нұр тауы) деп атаған, ол «Дария-и Нур» (Нұр мұхиты, Бахаулланың киелі орны) бағынып, көлеңкесінде жатыр.

ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұралық орны

2008 жылдың 8 шілдесінде Бабтың қасиетті орны, сондай-ақ Хайфа қаласындағы және жақын орналасқан Акра (Акко) қаласындағы басқа да бахаилердің қасиетті жерлері ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра тізіміне енгізілді. Бахаи қасиетті орындары "Әлемдік мұра тізіміне жаңа діни дәстүрмен байланысты алғашқы орындар болып тіркелді". ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұра комитеті бұл орындарды "бахаилердің қажылық дәстүрін көрсететін және олардың сенімі үшін терең мағынаға ие, ерекше әмбебап құндылықтарға ие" деп есептейді. "Біз 150 жылдың ішінде Таяу Шығыста ғана пайда болған шағын топтан бүкіл әлемдік қауымға айналған, дерлік барлық елде жатақтары бар діннің қасиетті орындарының маңыздылығын атап көрсеткен ЮНЕСКО-ның бұл шешімін құптаумен қабылдаймыз", - деді Бахаи халықаралық қауымдастығының бас хатшысы Альберт Линкольн.

Терезелі бақтар

Айналасы сатылап орналасқан баулармен қоршалған бұл қасиетті орын Хайфа қаласының ең танымал нысандарының бірі болып табылады және миллиондаған саяхатшыны қызықтырады. Қасиетті орынды Кармел тауының етегінен оның шыңына дейін бір шақырымға созылған 19 бау-терраса безендіреді, ал түнде террасалар да, қасиетті орын да жарықтандырылады. Бахаи дінінің жаттықтаушылары Баб қабірлік кесенесі мен оны қоршаған бауларды "адамзатқа сый" деп есептейді.