Кіріспе

Американдық баскетболшы және жаттықтырушы (1931–2022)

Юджин Уильям Шу (18 желтоқсан 1931 – 3 сәуір 2022) – американдық кәсіби баскетболшы және Ұлттық Баскетбол Лигасының (НБА) жаттықтырушысы. Шу НБА-ның алғашқы жылдарындағы ең үздік қорғаушылардың бірі және баскетболдың дамуына зор үлес қосып, ықпалды тұлға болды. Ол "айналу қозғалысын" (spin move) ойлап тапқан және басқа да ойындар мен стратегиялардың алғашқы дамуына себепкер болды. Шу бес мәрте қатарынан (1958–1962) НБА All-Star атанды. Сәтті ойыншылық карьерасынан кейін ұзақ жылдар бойы жаттықтырушылық қызмет атқарды және екі рет НБА жыл жаттықтырушысы атағын жеңіп алды. Ойыншы, жаттықтырушы және басшы ретінде Шу "құлдыраған командаларды жаңаруда шеберлік танысты".

Ерте өмір

Юджин Уильям Шу 1931 жылдың 18 желтоқсанында Мэриленд штатының Балтимор қаласында дүниеге келген. Ол қаланың Гованс ауданында өсіп, Тоусон католик орта мектебінде оқыды. Оның отбасы жәрдемақымен күш көрді және бала кезінде оның баскетбольды доп болған емес. Ол Балтимор Буллетс командасының және Бадди Жаннеттің жанкүйері болып өсті, 1994 жылы былай деп еске алды: text=Мен Гованста өскенде Бадди Буллетс командасының жетекшісі болғанда, оның үлкен жанкүйері болдым. Бұл теледидардың басындағы шақ еді. Біз балалар Йорк-роудтағы Дж.В.Стоуттың электроникалық дүкенінің алдында тұрып, терезеден қара-ақ телевизорларға қарайтынбыз.

Колледж мансабы

1950 жылы Шуді Мэриленд университетінің жаңадан тағайындалған жаттықтырушысы Бад Милликан шамалы қызығушылықпен қарады. Алайда ол, Лойола немесе Джорджтаун университеттерінің беделді бағдарламаларында ойнағысы келді. Лойоладан бас тартылғаннан кейін, Джорджтаун университетінде екі рет көңіл көншітпейтін сынақтан өткен соң күту тізіміне ілікті. Сондықтан Шу Мэриленд университеті үшін ойнауды жөн көрді. Ол стипендия алмады, оның орнына баскетбол алаңын тазалау және басқа да уақытша жұмыстар істеді (жоғары курста оқығанда ғана стипендия алды).

Мэриленд университетіндегі қызметі барысында Шу мен Милликан мектеп командасын жаңа деңгейге көтерді, оның ішінде тұрақты маусымда алғашқы 20-дан астам жеңіске қол жеткізді (жоғары курста 23 жеңіс), ұлттық рейтингте алғаш рет көрінді (1954 жылы 13-орынға жетті) және Атлантикалық жағалау конференциясына қатысты. Сондай-ақ, олардың алғашқы жоғары деңгейдегі НБА перспективалы ойыншысы болды. Ол университеттің барлық ұпай жинау рекордтарын жаңартты және All-ACC құрамасына енді.

Филадельфиялық жауынгерлер (1954)

Колледжді бітіргеннен кейін, Шу 1954 жылғы 24 сәуірдегі НБА драфтында Филадельфия Уорриорс командасы тарапынан үшінші нөмірмен таңдалып алынды.

Нью-Йорк Никс (19541956)

1954 жылғы 28 қарашада, "Уорриорс" командасымен бар болғаны алты ойын өткізгеннен кейін, Шудың ойыншылық құқықтары Нью-Йорк "Никс" командасына сатылды, бұл туралы ол сол кездегі иесі Эдди Готтлибке жалақысы 10 доллар кем екенін (2022 жылы 110,15 доллар) хабарлағаннан соң болды.

Форт-Уэйн / Детройт Пистонс (19561962)

1955-56 маусымынан кейін, 1956 жылдың 30 сәуірінде Шу Рон Собиге айырбасталып, Форт-Уэйн Пистонс клубына өтті. 1956-57 маусымында ол "Пистонс" сапындағы алғашқы толық маусымын өткізді. Детройтте Шу ойыншы ретінде өркендеп, оның танымалдығы соншалыққа жетті ki, П.А. "Шу үшін екі" деген ұранды қабылдады. Ол бес рет Бүкірассалық ойынға (All Star Game) қатысып, бес рет плей-оффқа іліккен команданың құрамында болды.

Балтимор Баллетс (1963-1964 жылдар)

1963 жылғы 29 қазанда Шу Пол Хогпен бірге туған қаласының командасы – Балтимор Буллетс клубына Билл МакГиллге айырбасталды.

Балтимор Баллетс (1966-1973)

1966 жылғы 5 желтоқсанда Шу Бадди Джаннеттің орнын басып, Балтимор Буллетс командасының бас жаттықтырушысы болды. Алғашқы жаттықтырушылық кезеңінде 35 жастағы маман Буллетс командасын басқарды және маусым ортасында 4–21 есебімен көшбасшылықты қабылдап, 1966–67 маусымында 16–40 нашар нәтижеге жеткізді. Екі маусымнан кейін ол франшизаны лигадағы ең жақсы көрсеткішке жеткізді, сонымен қатар франшизаның алғашқы жеңісті маусымы болды. Ол команданың жақсаруын үш 50-ден астам жеңіс маусымымен және 1970–71 жылдарғы Шығыс конференциясының чемпионатымен қамтамасыз етті. Ол 1971 жылы Буллетс командасын НБА финалдарына жеткізді, бірақ Карим Абдул-Жаббар мен Оскар Робертсон басқаратын Милуоки Бакс командасынан сүрінді. Шу 1973 жылғы 8 маусымда отставкаға кетуін жариялады. Ол франшизаның 1973–74 маусымынан бастап Вашингтон қаласының шеткі аймақтарына көшуіне келіспеді. Ол былай түсіндірді: "Балтиморда өмір сүру және жаттықтырушы болып жұмыс істеу керемет жағдай болды. Енді бәрі басқаша. Олар мені Балтиморға адал деп ойлайды, және мен сондаймын. Олар Вашингтон атмосферасына жақсырақ үйлесетін адамды іздеп жатыр". Оның орнына 18 маусымда К.С. Джонс тағайындалды.

Филадельфия 76ers (1973-1977)

1973 жылғы 15 маусымда, "Баллетс" командасынан кеткеннен кейін бір апта өткен соң, Шу Филадельфия 76ers командасының бас бапкері Кевин Лоугеридің орнына екі жылдық келісімшартқа қол қойды. Ол бұрынғы маусымда 73 жеңіліске ұшыраған команданы қабылдады, бұл NBA рекорды. Оның басшылығымен команда көрсеткіштерін 25 ойыннан 34-ке, содан кейін 46-ға, ал шығыс конференциясының чемпионатымен бірге 50 ойынға дейін арттырды. 76ers командасының 1976–77 маусымындағы 50 жеңісі Шуға талантты және үлкен үміттер артылған команданы тапсырды. 1977 жылдың наурыз айында Туркуаз Эрвинг (Жулиус Эрвингтің әйелі) былай деді: "Біздің жеңіске жетуге қабілетіміз жетерлік деп ойлаймын, бірақ олар команда ретінде ойнамайды. Мұнда ешкім Шуды құрметтемейді. Шу үшін жеңіске ұмтылған қанша жігіт бар? Бірде-бір емес. Кейде тіпті өздері үшін де емес". Финалға жеткенімен, олар Билл Уолтон басқаратын Портленд Трейл Блейзерс командасына есе жіберіп, ауыр жеңіліске ұшырады. Маусым бойы команданың көптеген жұлдыздары арасындағы жанжалдар Шуды шаршатып жіберді. 1977 жылғы 4 қарашада, жаңа иеленуші Фитц Диксонмен келіспеушілік туындағаннан кейін, Шу келесі маусымда алты ойын өткен соң қызметтен босатылды, бұл чемпионатқа үміттерді күйретіп жіберді. Шудың орнын Билли Каннингэм басты.

Сан-Диего Клиперс (1978-1980 жылдар)

Келесі маусымда Шу жаңадан көшірілген Сан-Диего Клиперс командасына қосылды және 43–39 есебімен лиганы таң қалдырып, плей-оффқа қадам тастауға жақын болды. Бірақ келесі маусымда 11 ойын қатары жеңіліске ұшырағаннан кейін ол жұмыстан босатылды.

Вашингтон Баллетс (1980-1986)

Шу ақырында Вашингтон Баллетс командасының бас жаттықтырушысы болуға келісті, ол Дик Моттаның орнына үш жылдық келісімшартқа 1980 жылдың 27 мамырында қол қойды. Ол Вашингтонда алты маусым бойы жаттықтырушы болып жұмыс істеді. 1988–89 маусымында Клиперс командасы 10–28 есебімен бастағанда және қатарынан он бір ойынды ұтылып жатқанда, Шу 1989 жылдың 19 қаңтарында жұмыстан босатылды, ал оның орнына көмекші жаттықтырушы Дон Кейси тағайындалды. Шарлотта Хорнетс және Майами Хит, сол маусымдағы жаңа командалар, екеуі де алғашқы жеңістерін Клиперс командасының есебінен иеленді, олар жаттықтырушы ауысқан кезде бұрынғы командамен бірдей жеңіс көрсеткішіне ие болды. Шудың Лос-Анджелестегі бір жарым жылдағы көрсеткіші 27–93 болды. Шу өзінің жаттықтырушылық карьерасын 784–861 есебімен аяқтады, ал плей-оффта 30–47 көрсеткішін көрсетті. Оның 784 жеңісі НБА тарихындағы 16-шы орында, ал 861 жеңілісі – 6-шы орында тұр. Ол 1968 және 1981 жылдары НБА жыл жаттықтырушысы атағын жеңіп алды. Ол 1969 және 1977 жылдары екі мәрте All-Star ойынында Шығыс конференциясының бас жаттықтырушысы болды.

Телерадио мансабы

Соңғы баптық қызметінен кейін Шу Калифорнияға көшіп, ипотекалық компанияның вице-президенті болып жұмыс істеді және банкте жұмыс істеп, сонымен қатар ESPN телеарнасында Континентальдық баскетбол лигасының ойындарында сарапшы ретінде қызмет етті.

Басшылық мансап

Көп ұзамай Шу 76ers командасының бас директоры болып тағайындалады. Ол Чарльз Барклидің аяусыз сынына ұшырады, Баркли оны "клоун" деп атап, осылайша ауысуға қол жеткізуге тырысты, сондай-ақ басқа командалардың басшыларының араласу әрекеттері туралы да әңгімелер тарады.

Ойыншы ретінде

Шудың динамикалық қорғаушы ойыны жаңа құрылған НБА-ға үлкен әсер етті. Ол "ату шебері" ретінде танымал болды, сонымен қатар керемет қорғаныс та ойнады. Ол допты себетке жеткізіп, акробатикалық тәсілдермен ұпай табуға немесе пас беруге қабілетті болды. Оның икемді лаяпы қарсыластарын таң қалдырды, Элгин Бейлор оны "алая" деп сипаттады. Ол өзінің заманындағы санаулы ойыншылардың бірі болды, ол белгілі бір тұрғаннан атудың орнына секіріп атуды (бұл әдеті оның мектебінің төменгі шатырынан пайда болған) және жылдам шабуылды баса назарға алды.

Тренер ретінде

Мансабының барысында Шю негізгі баскетбол қағидаларын және конвенциялық емес стратегияларды үйлестіргенімен белгілі болды, олардың көпшілігі сол кездегі қалыпты нормаларға қарсы келді, бірақ кейіннен келешек ұрпақтарда қолданылды. Оның танымал оқулықтары инновациясы үшін де, ауырлығы үшін де мақталып, сынға ілінді. 1988 жылы Джеральд Хендерсон: «Джин Шюдің командалары әрқашан ойын темпін бақылайды» деді. NBA.com Шюдің сол кездегі даулы үш ұпайлық лақтырулар үшін белгілі бір схемалық ойындарды қолдаған жалғыз бапкерлердің бірі екенін мәлімдеді, осы жаңалықты «Джин Шю осы лақтыруға жасыл жарық және қызыл кілем төседі» деп бағалады. Кейде ол өз командасының ортақ ойыншысын допты көтеріп әкелуге бұйырды. Джордж МакГиннис Шюдің бапкерлік философиясының артықшылықтарын сипаттай келе: «Оның менің жеке дарынымды пайдаланатын және команда үшін көптеген ойындары бар» деді. Эрл Монро Шюдің Монро сияқты жұлдызды ойыншыларды олардың жарқын дағдыларын дұрыс, негізгі командалық ойынға бейімдеу қабілетін атап өтті (сол кездегі ойын стиліндегі нәсілдік жіктелуді ескере отырып). Спенсер Хейвуд Шюдің сенімділік сезімін ояту қабілетін былай сипаттады: «Менің адамым Джин Шю еді, және қазір де Джин Шю, ол маған сенім артып: «Бұл команданы алып, жүрейік» деді». Билл Уолтон өзінің автобиографиясында Шюдің «тамаша, әрқашан оң көзқараспен, көтеріңкі, қияли және өте шығармашыл» болғанын жазды. 1980 жылы Sports Illustrated журналы Шюдің «ойыншыларды қайта оңалту бойынша ең білікті маман болуы мүмкін, өйткені ол лиганың қабылдамайтын және адасқан жандарды қабылдауға бейім» екенін айтты. 2009 жылы Fox Sports оны ұлы бапкерлерге айналған он ұлы ойыншының бірі деп атады, Шюдің «жаман командалардың тағдырын жақсартуға маманданғанын, және осы себепті ол көп ойында жеңіліске ұшырады» деп мәлімдеді. Өмір бойы қиын жағдайларды іздеп, оларды өзгертуге тырысуы оның ойыншы және бапкер ретінде аз жеңіске, кубоктарға және марапаттарға ие болуына әкелді; бірақ 1987 жылы ол: «Менің ойымша, кез келген жеңіліске ұшыраған жағдайға келгенде, сізбен бірге алып келуіңіз керек бірінші нәрсе – оң көзқарас, сіздің ойыншыларыңыздың сенуіне мүмкіндік беретін көзқарас. Мен проблемаларды елемеймін деп айтпаймын. Мен оң көзқарастымын, сонымен қатар реалистпін. Мен әрқашан адал болдым. Мен адамдарды алдауға тырыспаймын» деді. 1989 жылы Los Angeles Times газеті «Джин Шю НБА тарихындағы ең үздік бапкерлердің бірі екенін дәлелдеді» деп жазды.

Еңбек жолын аяқтағаннан кейінгі марапаттар

1991 жылы Шу Мэриленд университетінің Атақ залына енгізілді. Ол 1994 жылы Наисмит баскетбол Атақ залына жаттықтырушы ретінде алғаш рет ұсынылды, бірақ сайланбады. Келесі жылы ол қайтадан ұсынылды, алайда бұл әрекет те сәтсіз аяқталды. Ол 2011, 2012, 2013 және 2024 жылдары Ұлы үлес қосушылар санатында қайта ұсынылды, бірақ енгізілмеді. Шудың баскетбол карьерасы 40 жылдан астам уақытты қамтыды, ол осы кезеңді ойыншы, жаттықтырушы және басшы ретінде өткізді.