Кіріспе
1950 жылы Отто Премингердің түсірген фильмі. "Whirlpool" – 1950 жылғы американдық нуар триллері, режиссері Отто Премингер, сценарийін Бен Хехт пен Эндрю Солт жазған. Фильм Гай Эндордың 1946 жылғы "Метинкс леди" романы негізінде түсірілген. Басты рөлдерде Гин Тиерни, Ричард Конте, Хосе Феррер және Чарльз Бикфорд ойнаған, ал Констанс Коллиер осы фильмдегі соңғы рөлін сомдады. Сюжеті Лос-Анджелестегі бай психоаналитик әйелінің клептоманиясымен байланысты, ол гипнотизермен кездейсоқ танысқаннан кейін қатыгездікпен кісі өлтіруде айыпталады. Сценарист Хехттің Ұлыбританияның Израильдегі рөліне қатысты бұрынғы антибритандық мәлімдемелеріне байланысты, фильмнің елде алғашқы таралымында оның авторлық құқығы Лестер Барстоу деген псевдониммен ауыстырылды.
Whirlpool is a 1950 American film noir thriller directed by Otto Preminger and written by Ben Hecht and Andrew Solt, adapted from the 1946 novel Methinks the Lady by Guy Endore. The film stars Gene Tierney, Richard Conte, José Ferrer and Charles Bickford, and features Constance Collier in her final film role. Its plot follows the kleptomaniac wife of a wealthy Los Angeles psychoanalyst who, after a chance meeting with a hypnotist, is charged with a violent murder. Owing to anti British statements screenwriter Hecht had made in the recent past concerning the United Kingdom's involvement in Israel, prints of the film initially circulated in the country replaced his credit with the pseudonym Lester Barstow.
Сюжет
Энн Саттон, доктор Уильям Саттонның әйелі, табысты психоаналитик, Лос-Анджелестегі сәнді дүкеннен ұрлық жасап тұтқындалады және ұсталған кезде есінен танылады. Оны арамдандырудан онымен сөйлесетін гипнотизатор Дэвид Корво құтқарады. Ол дүкен қызметкерлерін ұрлаған теңіз қызын несиелік шотына қоюға және соттамауға көндіреді. Корво Эннге онымен бірге түскі асқа келу үшін қысым жасайды, ал ол ол кейін деп ойлаған шантаж төлемін қабылдаудың орнына, оның шотын және дүкендегі ұрлық туралы жазбаны жыртып, оған көмектесуге уәде береді. Энн құпиясы үшін ұялып, ұйқысыздыққа ұшырайды. Ол Корвомен бірге сәнді тойға қатысады, онда ол Корвоның бұрынғы сүйіктісі және оның күйеуі Уильямның пациенттері Тереза Рэндольфпен танысады. Корво Эннді гипноз арқылы ұйықтатуға шақырады, бірақ ол басқа бұйрықтарға жауап бермейді. Энн Корвомен ол тұратын қонақ үйде терапиялық сеанстар өткізуге кездеседі, бірақ оның қонақ үйіне барудан бас тартып, қонақ үйдің барында көпшілік алдында сөйлесуді талап етеді. Корво оны алаңдатып, оның саусақтарының іздері бар мартини шынысын, сондай-ақ шарфын алады. Сол түні Энн транске түсіп, күйеуінің пациенттерінің мұрағатынан екі винил пластинкасын алып, оларды Терезаның үйіне апарады, ол оларды Терезаның өлтірілген денесін табудан бұрын шкафқа жасырады. Энн үйге кіргенде үнсіз дабыл қалады, полиция бірнеше минуттан кейін келеді. Толық ақылына келгенше, Энн Терезаны жек көретінін мойындайды. Оның шалы үйде, ал мартини әйнегі Корвоның пәтерінде табылған. Полиция оны кісі өлтірген деп айыптайды, ол Терезаны Корвоға қызғаныштан өлтірді деп санайды. Энннің күйеуі Уильям және оның адвокаты Мартин Эйвери оның кінәсіз екеніне және Корво оны ақтады деп санайды. Уильям Терезаның терапия кезінде Корвоның 60 мың доллар талап еткенін айтты. Алайда, Корвоның темір алибиі бар екені анықталды: кісі өлтіру кезінде және содан бері ол ауруханада әлсіз және өт қабығының операциясынан кейін жатты. Істі қарастыратын полиция лейтенанты Колтон бұл оның күдікті екеніне сенімді. Уильям полиция бөлімшесінен кеткенде, Эйвери мен Колтон Эннді өзінің кінәсін мойындауға көндіреді. Оның орнына, ол өзінің кедей балалық шағынан туындаған клептоманиясын мойындайды; Уильям өзінің байлығын елемеуді және некелерінің басында оның аз жалақысымен өмір сүруін қалап, Энннің балалық шағындағы жарақаттарын туғызды, ал ол дүкенді ұрлау әдетіне оралды. Уильям бұл туралы естігенде, Энннің клептоманиясы оны Корвоның Терезаның пациенттерінің жазбаларын ұрлауға жеңіл нысанаға айналдырды деп болжайды; ол сонымен қатар Корво өзін аурухана төсегінен шығып, Терезаны ұрлауға жеткілікті күшті ету үшін өзін-өзі гипноздан пайдаланды деп күдіктенді. Уильямның теориясы Корвоның дене қызуының жоғарылауына себеп болды, оны дәрігерлер Терезаның өлтірілген күні байқаған. Уильям өзінің теориясын Колтонға ұсынады және олар Эннді Терезаның үйіне алып барып, жазбаларды табуды ұсынады, бірақ Колтон оны қабылдамайды. Ауруханада медбике Корвоға Терезаның науқас жазбаларын іздеу туралы әңгімелейді. Корво өзін тағы да гипноздайды, ауруханадан жасырын шығып, Терезаның үйіне барады, онда ол пластинкаларды алып, оларды ойнатуға кіріседі. Бір мезгілде, біраз ойланғаннан кейін, Колтон Уильямның теориясы дұрыс болуы мүмкін деп сенді және оны Эннмен Терезаның үйіне ертіп барды. Ол жерде Корво Аннаға қарумен қорқытып, Уильям мен Колтонды бөлмеден шығаруға тырысады. Транс басылғанда, Корво өзінің хирургиялық жарақаттан қан кетіп жатқанын түсінеді. Ол үйден қашып кетуге тырысады, бірақ құлап, қайтыс болады. Колтон Эннді күйеуінің қамқорлығына береді, олар қуана құшақтасады.
Шығару
Whirlpool 1950 жылдың 13 қаңтарында АҚШ-та кинотеатрларда шықты.
Сыни жауап
Variety журналының қызметкерлері фильмді ұнатып, "Whirlpool – гипноздың шынайы ерекшеліктерін біріктіретін, өте тартымды және қызықты мелодрама. Бен Хехт пен Эндрю Солт гипноздың санаға тигізетін әсері туралы [Гай Эндоре романы негізінде] жазылған сценарийді өте шеберлікпен тоқып шығарды, бірақ олар мен Ото Премингер режиссурасы арқасында фильмнің қарапайым қорқынышты мелодрамаға айналып кетуіне әкелетін жалған элементтерді жойды". The New York Times газетінің киносыншысы Босли Кроутер фильмге ара-тура пікір бергенімен, актерлік шеберлікті бағалап, былай деп жазды: "Дегенмен, Бен Хехт пен Эндрю Солттың Гай Эндоре романынан жазған бұл әңгіме, Хосе Феррердің ерекше көзге түсетін актерлік құрамымен өте әдемі түсірілген және ойналған. Мистер Феррер, Бродвейдің жеңімпазы, бұл туындының тегіс және өткір зұлым кейіпкері, ол мырза Хехттің жібектей сөздерін қышқыл дәммен айтады және көздерімен адамдарды жақсылықтан айырады. Сонымен қатар, мақтаншақ Джин Тиерни сәл жаңылысқан әйел рөлін, ал Чарльз Бикфорд пен Ричард Конте тиісінше детектив пен күйеу рөлін ойнайды. Олардың бәрі бірге, тағы да бірнеше актерлермен бірге, бір түрлі сиқыр жасауға тырысады. Бірақ олардың күш-жігері өте жасанды. Бұл фильмін көру үшін міндетті түрде транста болуыңыз керек". Кейіннен Ұлыбританияның Channel 4 телеарнасы да фильмге аралас пікір берді, бірақ сценарий мен режиссураны жоғары бағалады. Олар: "Бұлдың бәрі өте күлкілі, сюжетте түсініксіз бұрылыстар мен ақымақ теорияларға толы. Әйгілі болғандай, Тиерни бейкүнә сұлулықтың рөлін оңай орындайды және гипнозға түскендей бос жүзімен жылжуда және кейінірек кейіпкерінің қатты шатасуын көрсетуде ерекше жақсы. Конте қатаң және қозғалмайды, бірақ оның ғылым адамының рөлінен артық емес, ал Феррер – тартымды мультфильмдік зұлым кейіпкер. Хехттің диалогтары бұрынғыдай жылдам, ал Премингер жан-жақты шеберлікпен кернеуді күшейтеді, драмалық және қанағаттандырарлық аяқтамаға қарай жылдамдайды".
Үй медиасы
Whirlpool фильмі 2005 жылы 20th Century Fox компаниясы тарапынан "Film Noir" жинағының бір бөлігі ретінде DVD форматында жарық көрді. 2019 жылдың қазан айында Twilight Time компаниясы фильмнің 3000 данамен шектелген Blu-ray нұсқасын шығарды.