Кіріспе

Порто-Венере (;) – 1991 жылға дейін Портовенере; ) Италияның Лигурия жағалауындағы Ла-Специя провинциясында орналасқан қала және коммуна (муниципалитет). Оған Феццано, Ле Грацие және Порто-Венере деген үш ауыл, сондай-ақ Пальмария, Тино және Тинетто деген үш арал кіреді. 1997 жылы Порто-Венере және Чинкуэ-Терре ауылдары ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді.

Тарих

Көне Портус Венерис кем дегенде б.з.д. I ғасырдың ортасына дейін сақадай тұрған деп есептеледі. Аңыз бойынша, бұл атау қазір Петір елші шіркеуі орналасқан жерде болған Венера қасиетіне арналған ғибадатханамен байланысты. Сондай-ақ, бұл есімді уақыз әулие Венерийдің есімімен де байланыстырады. Рим дәуірінде бұл қала негізінен балық аулаумен айналысқан. Батыс Рим империясы құлағаннан кейін Порто-Венере Тиррен теңізінің солтүстігіндегі Византия флотының базасына айналды, бірақ 643 жылы ломбардтар тарапынан қиратылды. Кейіннен сарациндердің шабуылдарына жиі ұшырады. Қаланың қамалдарының алғашқы белгілері 1113 жылға дейін жетеді, ал 1161 жылы қабырғалары салынды. Порто-Венере 12 ғасырдың басында Генуя Республикасына өткенге дейін Веццанодан шыққан әулеттің феодалы болды. 1494 жылы Генуямен соғыс кезінде арагондық флоттың қаһарлы бомбалауына ұшырады. Содан кейін қаланың ескі бөлігі маңыздылығын жоғалтып, 1139 жылдан бері бар және Санкт-Петер шіркеуінің маңында орналасқан Borgo Nuovo ("Жаңа аудан") дамуына мүмкіндік берді. 1797 жылдың 2 желтоқсанында француздар Италияда үстемдік орнатып алғаннан кейін, қала Бірінші француз империясына қосылған Лигурия Республикасындағы Ла Специя қаласының астанасы болған Венера шығанағы департаментінің құрамына кірді. 1798 жылдың 28 сәуірінен бастап жаңа француз заңымен Портовенере аумағы жетінші кантонға, 1803 жылдан бастап Венера шығанағының юрисдикциясына және Венера шығанағының юрисдикциясындағы үшінші мемлекеттік құрылымның негізгі орталығына қарасты. 1805 жылдың 13 маусымынан 1814 жылға дейін Апеннин департаментінің құрамында болды. Осы кезде 1812 жылы француз генералының құрметіне "Наполеон жолы" деп аталған жағалау жолының бөлігі болды, қазіргі 530 нөмірімен белгіленген жергілікті жол, ол әлі де теңіз орталығын Феццано, Ле Граци және Териццо арқылы Ла Специямен байланыстырады. 1815 жылы 1814 жылғы Вена конгресінің шешімдеріне сәйкес Сардиния Корольдігіне, ал кейіннен 1861 жылдан бастап Италия Корольдігіне қосылды. 1859 жылдан 1927 жылға дейін аумақ Ла Специя провинциясының Шығыс округінің бөлігі болды, ал 1923 жылы құрылғаннан кейін Ла Специя провинциясының құрамына кірді. 1998 жылы архитектуралық және табиғи мұрасы үшін Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді, Генуяның тарихи орталығындағы Роллимен бірге Лигуриядағы екі ғана нысанның бірі болып табылады, ал 2001 жылы осы аймақтық табиғи саябақ құрылды.

Елтаңба

Қалалық герб үкімет басшысының 1933 жылғы 19 сәуірдегі арнайы қаулысымен бекітілді. Қаланың нышаны мен туынан өзге, Санкт-Джордж кресі де Порто-Венерияның азаматтық және тарихи бірлігінің символы болып табылады, оның ішінде гербін алып жүрген туы (Женеваның түстері үш мұнараның туларындағыдай) және бұл ауылдың ежелгі Генуя Республикасымен ғасырлық байланысын көрсетуді мақсат етеді. Бұл "мақсат" қалалық хартада да қамтылған.

Аумағы

Ауыл Ла Специя шығанағының батыс шетін құрайтын Леванте Ривьерасының тік жағалауынан бөлініп, оңтүстікке қарай созылған жарты аралдың оңтүстік ұшында орналасқан. Бұл жарты аралдың соңында үш кішкентай арал бар: Пальмария, Тино және Тинетто; олардың ішінде тек Пальмария аралы ғана Порто-Венере ауылының қарсысында, тар бұғаздан тыс жерде орналасқан және ішінара мекенделген. Солтүстік жағынан Ла Специя қалалық әкімдігімен, оңтүстік, батыс және шығыс жағынан Жерорта теңізімен шектеседі. Ла Специя қаласынан оңтүстікке қарай, ал Генуя қаласынан оңтүстік-шығысқа қарай орналасқан. Мұнда кәріз торлары мен сорғылары бар конвейерлік жүйе орнатылған, ол қалдықтарды теңіз асты құбыры арқылы Санкт-Петердің жағасынан шамамен артық жерге шығарып жібереді. Қуатты ағыс пен шамамен тереңдіктегі төгілу сұйықтықтың жылдам таралуына көмектеседі. Аймақтың жағажайлары туристерді қызықтырады.

Климат

Климат әдетте Жерорта теңізіне тән, жазда аса ыстық болмайды және қыста суық түспейді. Дегенмен, жауын-шашын мол болуы мүмкін, әсіресе күз және көктем айларында, бұл Леванте Ривьерасының жер бедеріне байланысты. Муниципалдық аумақтағы метеостанция Пальмария аралында орналасқан, ондағы деректер Порто-Венере және айналасындағы аудандардағы жағдайға ұқсас деп есептелуі мүмкін. Портовенере-Пальмария аралдары аймағы – Лигурия теңізінде Эльба аралы мен Франциядағы Йер аралдары арасындағы жалғыз орналасқан нүкте. Осы себепті теңіз саяхаты тарихында стратегиялық маңызға ие болды.

Экономика

Порто-Венере муниципалитеті, Панигальяда, Специя шығанағында қайта газдандыру зауыты орналасқан. Осының арқасында сұйытылған табиғи газ сияқты табиғи көмірсутекті газды теңіз арқылы сұйық күйде импорттау мүмкін. Портовенере экономикасы туризмге негіделген. Соңғы жылдары қонақүйлер, пансионаттар, жатақханалар және тұрғын үйлер маңыздырақ атанды. Дория жағалауындағы танымал сауда аллеясы, көркем даладағы жол және Санкт-Петер шіркеуіне, Дория қамалына ашылатын панорамалық көріністер бар. Портовенере порты, Лигуриядағы ең кішкентай болғанымен, жазғы маусымда әрқашан толы болады және көптеген мәшһүр адамдарды қабылдайды.

Негізгі көрікті жерлер

1198 жылы қасиетті Петір шіркеуі құлшылыққа берілді. Ол 5 ғасырдағы палеохристиан шіркеуінің орнында салынған, ол төртбұрышты және жартылай дөңгелек апсидаға ие болған. 13 ғасырдағы жаңа бөлігі сыртынан ақ және қара жолақтармен ерекшеленеді. 1098 жылы генуэздіктер тұрғызған, Юпитерге арналған ежелгі ғибадатхана орнында салынған болжамдағы Роман стиліндегі Сент-Лоуренс шіркеуі. Ғимарат 1340 жылы өрттен және 1494 жылы арагондықтардың шабуылынан зардап шекті, ал 1582 жылы қайта жаңартылды. Дория қамалы – генуэздік әскери сәулет өнерінің бір үлгісі. Қамал ғасырлар бойы әскери технологияның дамуына сәйкес өзгеріп келді. Ол екі бөліктен тұрады: 15 ғасырғы жоғарғы бөлік және кейінгі (зеңбірек пайда болғаннан кейінгі) төменгі бөлік. Төменгі бөлігінде ежелгі грек ғибадатханалары орнында салынған Sala Ipostila залы орналасқан. Жоғарғы бөлігінде қамал қолбасшысының үйі – Casa del Catellano және Sala Ipostila-дан жоғары орналасқан. Наполеон дәуірінде, 1807 жылдан кейін қамал саяси түрме ретінде пайдаланылды. 1822 жылы ағылшын ақыны Байрон Шеллиді Лерчиде көру үшін Ла Специя шығанағы арқылы Сан-Теренцоға жүзіп өтіп, Байронның үңгірі деп аталатын, қазір құлап қалған Grotta dell'Arpaia-да болды. Le Grazie ортағасырлық ядросы 14 ғасырғы Грейс әйелінің шіркеуінің айналасында орналасқан; жақын жерде бір кезде Оливетандықтарға тиесілі болған ортағасырлық монастырь және біздің заманымызға дейінгі 1 ғасырға жататын Вариньяноның римдік вилласының қалдықтары бар. Вилладан жақында қазылған заттар Порто-Венередегі Антиквариум делла Вилла Романа дель Вариньянода сақталады. Феццанода ортағасырлық көшелер, Иоанн Баптист шіркеуі (1740) және жақында жаңартылған Вилла Каттанео ерекше назар аударарлық. Сент-Лоуренс шіркеуі, сонымен қатар Ақ Марияның киелі орны (итальян тілінде: Santuario della Madonna Bianca) деп те аталады, Роман дәуірінде Комо провинциясындағы Валь-д'Интелвиден шыққан Антелами шеберлерінің еңбегі болып табылады.

Табиғи аумақтар

Порто-Венередегі табиғи орындарға әйгілі теңіз үңгірлері – Байрон (Кала делл’Арпая), Азурра немесе Көк үңгір (жартылай су астында) және Тинетто; көгершіндердің қуысы, Тино қабырғасы, Данте шұңқыры, Кіші және Үлкен шығанақтар кіреді. Байрон үңгірі ағылшын ақыны Джордж Гордон Байронның есімімен аталады, ол осы жерде әдеби шығармалары үшін шабыт алып, ойға келуге мүмкіндік алған. Бұл үңгір Петір шіркеуінің астындағы жартастың тік беткейінде және ескі қорғаныс орнының жанында орналасқан. Теңіз үңгірінің ең аз тереңдігі бес метр, ал ең көп тереңдігі жиырма метрді құрайды.

Өңірлік табиғи парк

Портовенередегі өңірлік табиғи саябақ биік жағалауларымен, үңгірлерімен және кез келген маусымда атмосфераны түрлі түстердің өзгеруімен толтыратын өсімдіктерімен ерекше ландшафт ұсынады. Теңіз – бұл әрбір бөлшекті біріктіріп, үйлесімді ететін элемент, ол кейде тыныш және мөлдір болып, түрлі-түсті тастар мен шағалаларды сияқты айнадай шағылыстырады, ал кейде құлпырады және ашуға толы болады. Саябақ архипелагын Пальмария, Тино және Тинетто аралы үштігі тәждіктейді, олар көк теңізге қарсы тұрып, құлпыратын хош иістермен және шексіздікке қарайтын көздермен биіктейді. Бірақ саябақ – тек табиғат ғана емес, тарих та осында жатыр, ежелгі дәуірдегі көгершіндер үңгірінен бастап, Гульельмо Маркониның ауылдың жанындағы инновациялық зерттеулерін сынаған жақын өткенге дейін.

Танымал мәдениет

2021 жылғы «Пиксар» анимациялық фильмі «Лука» негізінен Чинкуэ-Терре қалаларының үлгісінде жасалған, алайда анимациялық топ шабыттандыру үшін Порто-Венереге де сапар шекті.

Оқиғалар

Порто-Венере – жыл сайынғы Gulf Palio-сына қатысатын теңіз жағасындағы ауылдардың бірі. Ауыл көшелерінде мерекелік түрде ұйымдастырылған Ақ Мадоннаның салттық шеруі және Пунта-ди-Сан-Пьетро мүйісін жарықтандыратын әсерлі римдік ұсталар, Мәриям Ананың иконасы (1399 жылғы 17 тамыз) ауыл көшелерімен шеруде көтеріледі. "Ақ Мадонна" шеруі әр тамыз айында жүздеген туристерді тартады. 13 қыркүйекте Тино аралында Специя шығанағының және Италияның маяк сақшыларының қамқоршысы – Әулие Венерий мерекесі тойланады. Кесариялық Василий мерекесі жыл сайын 9 сәуірде атап өтіледі. Базар әр дүйсенбі күні таңертең қала орталығында өтеді.