Кіріспе

International Shoe Co. v. Washington, 326 U. S. 310 (1945) – АҚШ Жоғарғы Сотының маңызды шешімі, онда Сот, егер тарап, әсіресе корпорация, берілген штатпен «ең төменгі байланысқа» ие болса, сол штаттың сот юрисдикциясына бағынуға жатады деп қарар берді. Бұл шешім штаттар аралық сауда-саттықпен айналысатын корпорациялар үшін, олардың штаттық жұмыссыздыққа байланысты төлемдер, Он төртінші түзетудің процессуалдық кепілдіктерімен шектелген штаттардың билігі, сотқа шақырудың дұрыстығы және, ең бастысы, жеке юрисдикция үшін маңызды салдарларға ие.

Фактілер

Вашингтон штаты, талапкер ретінде, штат ішінде бизнес жүргізетін жұмыс берушілерге салық енгізді, оның заңнамалық мақсаты штаттың жаңа жұмыссыз қалған жұмыскерлеріне қаржылық көмек көрсету үшін арналған қор құру болды. Бұл салық, іс жүзінде, штаттың Жұмыссыздыққа өтеу қорына міндетті үлес төлеу болып табылды. Кінәлі деп танылған International Shoe Company – американдық компания, ол Делавэр штатында тіркелген және бас кеңсесі ("PPB") Миссури штатында орналасқан. Корпорация Вашингтон штатында 11-13 сатушыдан тұратын штатты бірнеше жыл бойы сақтап келді, олар комиссиялық жүйе бойынша жұмыс істеді. Сатушылар сол штаттың тұрғындары болды және олар мотельдер мен қонақүйлерде потенциалды клиенттермен кездесіп, кейде өнімдерді көрсету үшін орын жалдады. Осылайша, компанияның штат ішінде тұрақты бизнес орны болған жоқ. Жыл сайын сатушылар шамамен 31 000 доллар көлемінде еңбекақы алып келді. International Shoe компаниясының тапсырыс қабылдау жүйесі басқа штаттарда бизнес орнын құрудан қасақана аулақ болу үшін құрылған, себебі сатушылардың кеңселерi жоқ, бағалар бойынша келіссөздер жүргізілмеді және барлық тапсырыстар Миссуриге қайтарылды; зауыттан клиенттерге жіберілетін тауарлар f.o.b. шарттарымен жіберілді.

Процедуралық тарих

International Shoe Co. бұл істе даулы салықты төлемеді, сондықтан штат олардың сатушыларының біріне салық есебін беру туралы хабарламамен процестік құжаттарды табыс етті. Вашингтон сондай-ақ олардың Миссури штатындағы кеңсесіне тіркелген хат арқылы хабарлама жіберді. International Shoe корпоративтік "тұлға" ретінде штаттың оған қатысты юрисдикциясын жоққа шығару үшін жұмыссыздық кеңсесіне арнайы өкілдік етті. Алайда, алғашқы сот айыпталушы корпорацияға қатысты жеке юрисдикция құқығы бар деп шешім шығарды. Бұл шешім апелляциялық инстанцияда, Жоғарғы сотта және Вашингтон штатының Жоғарғы сотында қолдау тапты. Содан кейін International Shoe Co. АҚШ Жоғарғы сотына шағым түсірді.

Қаулы

Бұл мәселе резидент емес корпорация мен мемлекет арасындағы байланыс деңгейін анықтауға байланысты болды, осылайша аталған корпорация сол мемлекетте сотқа шақырылуы мүмкін бе екені қарастырылды. Жоғарғы Сот, Бас судья Харлан Фиске Стоунның пікірімен (және судья Роберт Джексон қатыспаған күйде), 26 U.S.C. § 1606(a) ережесін (ешбір тұлға мемлекетаралық саудамен айналысады деген сылтаппен жұмыссыздық қорына төлем жасауды талап ететін мемлекеттік заңға бағынудан босатылмайды) ескере отырып, корпорацияның мемлекетаралық саудамен айналысуы оны мемлекеттік жұмыссыздық төлемдері қорына төлем жасаудан босатпайды деп шешті. Корпорацияның іс-әрекеттері оны мемлекеттік соттарға мемлекеттік жұмыссыздық төлемдері қорына тиіс төлемдерді өндіріп алу үшін сотқа шақыруға мүмкіндік береді. Аталған іс-әрекеттер мемлекет пен корпорация арасындағы жеткілікті байланыс немесе байланыстарды орнатты, бұл мемлекеттің корпорацияға қарсы осы іс-әрекеттерден туындаған міндеттемелерді орындауын орынды және әділ етеді, сондай-ақ Конституцияның 14-шы түзетуінің процессуалдық талаптарына сәйкес келеді. Мұндай сот процесінде, жұмыссыздық төлемдерін өндіріп алу мақсатында, корпорацияның штат ішіндегі сатушыларының біріне процесті табыс ету және корпорацияның бас кеңсесіне тіркелген хат арқылы хабарлама жіберу процессуалдық талаптарды орындайды. Штаттың жұмыссыздық төлемақы заңымен белгіленген салық, штаттық сот корпорацияға қатысты салық салу құқығын қарастырғанда, штат ішінде сатушыларды жұмысқа алу құқығы үшін салық ретінде қарастырылса, Конституцияның 14-шы түзетуінің процессуалдық ережелерін бұзбайды. Өз шешімінде Сот, Американ тарихы бойында соттардың жеке тұлғаға қатысты сот шешімі шығару құзыреті жауапкердің тұлғасына қатысты нақты билігіне негізделгенін мәлімдеді. Осылайша, соттың аумақтық юрисдикциясында болуы, оның жеке тұлғаға қатысты шешім шығаруының алғы шарты болды. Бірақ қазіргі уақытта жауап беруге шақыру немесе басқа да хабарлама нысанына рұқсат берілгендіктен, процессуалдық талаптар, егер жауапкер сот аумағында болмаса, оның осы аумақпен белгілі бір деңгейде байланысы болуын талап етеді, бұл талаптың сақталуы әділдік пен заңдылықтың дәстүрлі қағидаларына қайшы келмейді. Сот судьясы Хьюго Блэк жеке пікір жазып, осы іс бойынша шешіммен келісті, бірақ Сот штаттардың өз аумағында бизнес жүргізетін компанияларға қатысты юрисдикцияны анықтау құқығын артық шектеді деп мәлімдеді.

Талдау

Жоғары соттың үнемі өсіп келе жатқан прецеденттері мен жеке юрисдикцияға қатысты заңнамалық және жалпы құқықтық доктриналар 19 ғасырдың соңынан 20 ғасырдың басына дейін бірнеше онжылдықтар бойы дамыды, сондықтан Жоғарғы Сот жауапкер корпорациясына қатысты юрисдикцияны қолдауы мүмкін еді. Бастапқыда соттар аумақтық юрисдикцияны қатаң түсіндірді, онда мемлекеттердің билігі тек мемлекеттегі мүлікке немесе онда физикалық түрде болуға тиіс жауапкерлерге ғана (корпорациялар мен тұрғындарды қоспағанда) таралатын. Жауапкерлер, талаптардан қашу үшін, сотқа шағымданудан қорқымай, басқа юрисдикцияларға қашып кетуге мүмкіндік алды. Жеке юрисдикция доктринасы осымен байланысты мәселелер бойынша қосымша істермен дамыған сайын, Жоғарғы Сот юрисдикцияға тікелей немесе жанама түрде "келісім" білдірген кез келген адамға юрисдикцияны кеңейтті (мысалы, жауапкер Массачусетс штатының тас жолында жүргізу арқылы юрисдикцияға келісім берді). Бұл доктриналар форум мемлекетінің ішінде "болу" туралы құқықтық фикцияның кеңеюіне немесе жауапкердің форум мемлекетінің ішінде әрекет жасауына немесе әрекетсіздікке немесе оның салдарына негізделді. (Форум мемлекеті – сот ісі қаралатын мемлекет). International Shoe ісінде Сот көпшілігі "болу" принципін сақтай отырып, жаңа доктрина құруды жөн көрді. Негізгі тұжырымдамасы: мемлекет, егер жауапкер форум мемлекетімен "жеткілікті минималды байланыстарға" ие болса, сондай-ақ шағым осы байланыстардан туындаса, штаттан тыс жауапкерге қатысты жеке юрисдикцияны жүзеге асыруға құқылы, бұл жағдайда юрисдикцияны жүзеге асыру "әділеттілік пен маңызды әділдік принциптеріне қайшы келмеуі" керек. 326 U.S. 310 (1940) қараңыз. Сот жауапкердің мемлекетпен байланыс түрлерін "жай ғана" байланыс және "жүйелі және үздіксіз" байланыс деп бөлді. Егер байланыс жай ғана болса, мемлекеттің юрисдикция құқығын пайдалануы үшін талап осы байланысқа қатысты болуы керек. Жай ғана байланыс байланыссыз талаптарды беруге негіз болмайды. Жүйелі және үздіксіз байланыс байланысқа қатысты да, байланыссыз да талаптарды беруге мүмкіндік береді.

Құқықтық мұра

Бұл кең таралған доктрина болды және қалып тастады. Ол мемлекеттерге "ұзын қол" заңдарын жасауға мүмкіндік берді және АҚШ-тың ұлттық нарығының шындығына жауап берді. Сотталушылар көбінесе оқиға болған штаттан "қашып", сот процесіне қатысуға қол жетімді болмауы арқылы заңдық жауапкершіліктен жалтарып отырды. Бұл іс жағдайды белгілі бір деңгейде өзгертті, бірақ "әділ ойын және маңызды әділдіктің дәстүрлі ұғымдары" Конституцияның Он төртінші түзетуінің процестік кепілдіктерінен және Аристотельдің әділдік туралы көзқарастарынан туындайды. International Shoe доктринасы кең, бірақ сот оның шектеулі екенін мойындады.