Кіріспе

Америкалық үндітанушы, үндітанушы Стэнли Альберт Уолперт (23 желтоқсан 1927 – 19 ақпан 2019) – американдық тарихшы, үндітанушы және қазіргі Үндістан мен Пәкістанның саяси және рухани тарихы туралы автор. Ол көркем және ғылыми еңбектер жазды. 1959 жылдан 2002 жылға дейін Лос-Анджелес Калифорния университетінде (UCLA) оқытумен айналысты.

Ерте өмір

Стэнли Альберт Уолперт 1927 жылғы 23 желтоқсанда Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келді. Ол алғаш рет 1948 жылғы 12 ақпанда Үндістанның Бомбей қаласына келді. Ол Махатма Гандидің өліміне байланысты туындаған үлкен қайғыға қатты таңданып, сонымен бірге әсерленді – сол кезде ол Ганди туралы өте аз білген болатын, оның өлімінен екі апта өткен соң. Ол үйіне оралғаннан кейін теңіз инженері мамандығын тастап, Үндістан тарихын зерттеуге кірісті. Ол 1953 жылы Сити колледжінен бакалавр дәрежесін алды.

Мансап

Уолперт 1959 жылы UCLA тарих факультетінде оқытушы қызметіне тұрғанда академиялық карьерасын бастады. 1960–63 жылдары доцент болып жоғарылатылды;

Жеке өмір және өлім

1953 жылдың 12 маусымында Дороти Вольпертке (туған аты Губерман) үйленді. Олар Нью-Йорк қаласындағы колледждің американдық үкімет сабағында танысты. Ол Century City заң фирмасының аға серіктесі болды және күйеуімен бірнеше рет Үндістанға сапар шекті. Олардың екі ұлы мен үш немересі болды. Конференцияға қатысушылар: Дилип К. Басу, Джудит М. Браун, Басудев Чаттерджи, Уолтер Хузер, Стивен Нортруп Хей, Юджин Иршик, Рагхаван Н. Айер, Д. А. Лоу, Джеймс Манор, Клод Марковиц, Джон Р. Маклейн, Томас Р. Меткальф, В. Х. Моррис Джонс, В. А. Нарайн, Норман Д. Палмер, Гьянендра Пандей, Бимал Прасад, Барбара Н. Рамусак, Ражат Канта Рэй, Питер Ривс, Дамодар Сардесай, Сумит Саркар, Лоуренс Л. Шредер, Уильям Вандербок және Элеонора Зелиот. Дели университетінің тарихшысы Шахид Амин Outlook журналындағы шолуында оны «шынайы сезімтал және ұқыпты өмірбаян» деп атады. Ол былай деп атап өтті: «Волперттің мақсаты – Гандидің өзінің көп көлемді жазбаларын мұқият зерделеу арқылы Махатманың денесінде бейнеленген йогалық аскетизмі мен христиандық құштарлығының (Иса Мәсіхтің айқышқа шегеленуі) бірегей үйлесімін көрсету». Биографияны бағанашы Свапан Дасгупта қатаң сынға алды, ол India Today журналында: «Волперттің биографиясы кәсіби тарихшының жұмысы емес – бұл көбінесе мейірімді бағалау, Гандидің қасиеттілігін зерттеу, ол тек қана нақты және айқын фактілік қателіктермен (Мысалы, Әміртсардегі Джалианвала Баг жиынын көктем шілдесін тойлап жатқан шаруалардың жиыны ретінде сипаттау) және жалпыламалаулармен оның жұмыс істеген ортаны ескереді». Панкадж Мишра The New York Times газетіндегі шолуында оны «сәл формалды өмірбаян» деп сипаттады. Ол былай деп жазды: «Волперттің кітабы туралы ең жақсысы – ол сізге Ганди туралы бұрын айтылмаған ештеңе айтпаса да, тақырыпты тым оңайлатып жібермейді». Ол былай деп қосты: «Волперт Мартин Лютер Кинг және Нельсон Манделаның Гандидің әдістерінен шабыт алғанын айтады. Алайда, ол Гандидің заманауилыққа деген сенімсіздігінің әлемдегі көптеген саяси және экологиялық қозғалыстар арасында қандай эхо тапқанын толыққанды зерттемейді». Ахмед Аббас ISSI үшін жасаған шолуында кітапты «Үндістанның қазіргі тарихы туралы әдебиетке құнды үлес» деп атады. Дипломат және жазушы Шаши Тарур The Washington Post газетіндегі шолуында оны «тегіс, оқуға оңай, бірақ кемшіліктері бар кітап» деп атады. Ол былай деп қосты: «Волперттің баяндамасы қансыз; кітаптың кейіпкерлері көбінесе тек есімдер, оларға аз физикалық сипаттама, әлеуметтік фон немесе саяси контекст берілген. Гандидің мұрасы туралы екі шағын тарау ғана кітаптың кішігірім қателіктерімен толы. Мысалы, 1887 жылы Ахмадабадты Гуджараттың астанасы ретінде сипаттау (Гуджарат штаты 1950 жылдарға дейін құрылмаған), 1925 жылы британдық вице-корольді Калькуттаға орналастыру (бірақ британдық Үндістан 1911 жылы астанасын Делиге көшірген). Вулперт бізге қасиетті адамды көрсетеді, бірақ бұл кітапта саяси сабырлылықтың шеберлігі аз көрінеді. Дегенмен, Волперт барлық маңызды мәселелерді дұрыс түсінеді және оны айқын және көрнекті стильде жасайды».

Ұятты қашу: Үндістандағы Британ империясының соңғы жылдары

2006 жылы жарық көрген «Атақсыз қашқындау» кітабы – 1942 жылы Сингапурдың құлауынан бастап 1947–48 жылдардағы Джамму мен Кашмир соғысына дейінгі Үндістандағы Британ империясының соңғы күндерін хронологиялық тұрғыдан зерттейді. «The Times Of India» газетінің жазушысы Свапан Дасгупта рецензиясында Вулперттің «басты аргументінің» «соғысқа дейінгі консервативтік партияның өкілдерінің деколонизацияны басқаруға қатысты алаңдаушылықтарын» көшіргенін сынады. Бірақ ол оны Эндрю Робертс және Найл Фергюсон сияқты тори «ревизионист» тарихшылармен бірге қарастырудан бас тартып, оның негізгі тезисін «қызықты» деп бағалады. Ол былай деді: «Мәселе мында, Вулперттің өзінің баяндамасы Маунтбеттенді барлық кінә үшін жекелеп көрсетуді дұрыс емес екенін дәлелдемейді». Әрі, «Волперттің біртұтас, тәуелсіз Бенгалия шығыстағы трагедияны болдырмаған болар деген ұсынысы қатал шындықтарды ескермейді».