Кіріспе

Физика және химиядағы белгілерМолекулалық физикада молекулалық термин символы – молекуланың күйін сипаттайтын топтық өкілдік пен бұрыштық импульстардың қысқартылған жазбасы, яғни оның электрондық кванттық күйі, электрондық молекулалық Гамильтонның өзіндік күйі болып табылады. Бұл атомдық жағдай үшін термин символымен теңдес. Дегенмен, келесі мақала гомоядролық диатомдық молекулалармен немесе инверсиялық орталығы бар басқа да симметриялық молекулалармен шектеледі. Гетероядролық диатомдық молекулалар үшін u/g символы электрондық молекулалық Гамильтонның нақты симметриясына сәйкес келмейді. Симметриясы төмен молекулалар үшін молекулалық термин символы молекулалық электрондық күйге жататын топтық өкілдіктің символын қамтиды. Оның жалпы түрі:

мұндағы
– жалпы спин кванттық саны
(Лямбда) – ядроаралық ось бойымен орбиталық бұрыштық импульстың проекциясы
(Омега) – ядроаралық ось бойымен жалпы бұрыштық импульстың проекциясы
симметрия орталығы арқылы инверсияға қатысты симметрияны немесе паритетті көрсетеді
– ядроаралық осьті қамтитын кез келген жазықтықтағы шағылыс симметриясы.

Ядроаралық осьті қамтитын жазықтықтың шағылысуы

Ядроаралық осьті қамтитын шексіз көп жазықтықтар бар, демек, шексіз көп мүмкін шағылыстар бар. Осы жазықтықтың кез келгені үшін Λ > 0 молекулалық терминдердің әрқашан осы шағылысқа қатысты симметриялық және антисимметриялық күйі болады. Мұндай жағдайларды, мысалы, 2Π± деп белгілеудің орнына, ± белгісі жіберіліп қалады. Бірақ Σ күйлері үшін бұл екі еселік қиылыс жоғалады, және барлық Σ күйлері ядроаралық осьті қамтитын кез келген жазықтыққа қатысты симметриялық немесе антисимметриялық болады. Бұл екі жағдай Σ+ немесе Σ− деп белгіленеді.

Инверсия орталығы арқылы шағылысу: u және g симметриясы

Координаттардың басталуы ретінде молекулалық масса орталығын алып, барлық электрондардың (xi, yi, zi) координаталарын (−xi, −yi, −zi) координаталарына өзгертуді қарастырайық. Егер нәтижедегі толқындық функция өзгермесе, ол жұп (неміс тілінде "gerade") немесе жұп теңдікке ие деп айтылады; егер толқындық функция таңбасын өзгертсе, онда ол тақ (неміс тілінде "ungerade") немесе тақ теңдікке ие деп айтылады. Инверсия орталығына ие молекула үшін барлық орбитальдар симметриялық немесе антисимметриялық болады. Көпэлектрондық жүйеге арналған нәтижедегі толқындық функция, егер тақ орбитальдарда жұп санды электрондар болса, жұп болады, ал егер тақ орбитальдарда тақ санды электрондар болса, тақ болады, қанша электрондар жұп орбитальдарда болса да. MO симметриясын анықтаудың тағы бір әдісі – орбиталды екі ядроны қосатын ось бойынша бұру, содан кейін орбиталды оське перпендикуляр түзу бойынша бұру. Егер орбитальдың бөлікшелерінің таңбасы өзгермесе, онда орбиталь жұп, ал егер таңбасы өзгерсе, онда орбиталь тақ.

Эпирикалық жазудың баламалы түрі

Электрондық күйлер көбінесе эмпирикалық бір әріптік таңбамен анықталады. Негізгі күй X деп белгіленеді, ал энергиясы бойынша өсетін бірдей спиндік кванттық санға ие қозу күйлері А, В, С әріптерімен белгіленеді; негізгі күйден өзгеше спиндік кванттық санға ие қозу күйлері a, b, c әріптерімен белгіленеді. Көп атомды молекулаларда (бірақ екі атомды молекулаларда емес) симметриялық таңбалармен шатастырмау үшін осы эмпирикалық таңбаларға тильде (мысалы, ~) қосу қалыпты жағдай.