Кіріспе

Канадалық сәулетші (1929–2023)

Реймонд Джуничи Морияма (11 қазан 1929 – 1 қыркүйек 2023) – канадалық сәулетші. Ол Тед Тешимамен бірге Торонтода құрған «Морияма және Тешима Архитекторлары» жеке практикасы әлемдегі көптеген маңызды ғимараттарды, соның ішінде Канада соғыс мұражайын және Токиодағы Канада елшілігін жобалауымен әйгілі болды.

Ерте өмір және білім

Ванкуверде, Британдық Колумбияда туған Реймонд Мориама төрт жасында күйіп, кейде оның денесіндегі жараларынан келекеленген. Апаттан кейін сегіз ай төсек тартып жатып, жақын маңдағы құрылыс алаңынан "қолында сурет, аузында түтікпен" келе жатқан сәулетшіні байқады. Мориама сол сәтте сәулетші болуды шешті. Мориами интернациялық лагердегі өмірін өте қиын деп сипаттады. Осы уақыт аралығында анасы түсік тастады, бұл Мориама үшін болашақ інісін жоғалтуға тең болды. Ол қашып, жалғыздық табуға тырысты және лагерьден тысқары қарау орны ретінде ағаш үй салуға бел буды. Ол канадалық фермерлермен дос болып, олар оған ағаш және құрал-жабдықтармен көмектесті. Мориама қашып құтылу тәжірибесін былайша сипаттайды: "Көңілім толып, лагерден алыс, кішкентай таудың арғы жағындағы Слокан өзенінде шомылуға шешім қабылдадым. Су мұз суы секілді суық болды, бірақ ыстық жасқа қарағанда жақсырақ еді. Кім келе жатқанын көру үшін бақылау платформасын салдым. Көп ұзамай мен RCMP-ден жасырып, өзімнің алғашқы сәулеттік жобамды – ағаш үйді салуды қаладым. Мен балтаны соққы беруге, ескі, қарызға алынған араны, алты қақпақты, бірнеше шеге, арқан және көбінесе ағаш қоймасынан қалған бұтақтар мен қиқымдарды пайдаландым. Оны өз күшіммен салу қиын болды, сонымен қатар материалдарды және құралдарды үнемдеудің сабағы болды. Сол ағаш үй аяқталғаннан кейін әдемі болды. Ол менің университетім, тынығу орным, ойланып, білім алуға арналған жерім болды. Соғыстан кейін оның отбасы әкесімен қайта қосылып, Онтарионың Гамильтон қаласына қоныстанды, онда ол Вестдейл орта мектебінде оқыды және керамика фабрикасында жұмыс істеді. Екі қолын да бірдей қолдана білетін Мориама жұмысын жылдам аяқтап, басшылары оған мектепке дайындалу үшін қосымша уақыт берді. Университетте оқыған жылдары Мориама Ванкувердегі балалық шағының досы Сачимен кездесіп, олар таныса бастады. Олар 1954 жылы үйленді және бес балалары болды, оның ішінде Аджон және Джейсон Мориама сияқты сәулетші болған екі ұлы да бар еді."

Мансап

Морияманың тәуелсіз сәулетші ретінде алғашқы ірі жобасы Торонтодағы Онтарио ғылым орталығы болды, жобалау 1964 жылы басталды, ал ғимарат 1969 жылы аяқталды. Бүгінде бұл Морияма және Тешима сәулет фирмасы болып табылады. Тед Тешима 2006 жылы зейнетке шығып, 2016 жылы қайтыс болды. 2012 жылы ол Канада Корольдік сәулет институтында «Морияма RAIC халықаралық сыйлығы» деп аталатын 200 000 долларлық қор құрды. Морияма 2003 жылы зейнетке шықты.

Құрметтер

1985 жылы Морияма Канада орденінің офицері атанды. 1992 жылы ол Онтарио орденіне енгізілді. 1997 жылы ол RAIC алтын медалін алды, бұл канадалық сәулет өнеріндегі ең жоғары награда. 2007 жылы Канада Посты оның Онтарио ғылым орталығының жобасымен суреттелген пошта маркасын шығарды. 2009 жылы Морияма бейнелеу және медиа өнері саласындағы генерал-губернатор сыйлығының тоғыз лауреатының бірі болды. 2010 жылы ол жапон мәдениетін әлемге таратудағы үлкен әсері мен адалдығы үшін Сакура сыйлығын жеңіп алды. 2013 жылдың маусым айында Морияма Калгари университетінен құрметті доктор ғылымы дәрежесін алды.

Онтарио ғылым орталығы, Торонто

Онтарио ғылым орталығы Мориаманың тәуелсіз архитектор ретіндегі алғашқы ірі жобасы болды.

Канада елшілігі, Токио

Мориама Токиодағы Канада елшілігін Moriyama & Teshima компаниясында жұмыс істеген кезінде жобалаған. 1991 жылы салынған бұл ғимараттың басты идеясы – "ағаш үй", ол Мориаманың жапондық тұтқындық лагерьлерінде өткен балалық шағынан шабыттандырды. Оның ниеті – елшілікке келген әрбір адамға әлеуметтік байланыс пен жылы қабылдау атмосферасын жасау болды.