Кіріспе

Марикопа округіндегі бөгет, Аризона, АҚШ.

Painted Rock Dam – Аризона штатының Гила Бенд қаласынан батысқа қарай орналасқан топырақтан жасалған бөгет. Оның негізгі мақсаты – су тасқынынан қорғау.

Сипаттама

Painted Rock бөгеті 1957-1960 жылдар аралығында 3 жыл ішінде Gila өзенінің төменгі ағысындағы маусымдық су тасқынын бақылауға көмектесу үшін Америка Құрама Штаттарының Армия инженерлер корпусымен салынды. Өзеннің Колорадо өзені мен жүздеген шақырым жоғарыда орналасқан Кулидж бөгеті арасында маңызды кедергілер болған жоқ. Бұл учаскеде өзенге бірнеше салалар құяды, оның ішінде Хасаямпа, Агуа Фрия өзендері, ең бастысы – Тұзды өзен және оның ірі саласы Верде өзені. 50800 шаршы миль (131,571 км²) су жиналатын алабының жартысынан астамы реттелмегендіктен, Гила өзенінің төменгі ағысындағы шағын шаруа қожалықтарына су тасқыны қаупі зор, ал бөгет салынар алдында осы аймақтарда маусымдық су тасқыны жиі болатын. Бөгеттің маңында бірқатар тарихи оқиғалар болған. Бұл жерден Бэттерфилд поштасының және мормон батальонының жолы өтті. Олардың іздері, сондай-ақ 1774 жылы Хуан Баутиста Де Анза жасаған экспедицияның куәліктері де табылады. Аймақтың әртүрлі жерлерінде осы топтардың қалдырған жазуларын кездестіруге болады. Бөгет орнына жақын жерде Жерді басқару бюросының күтіміндегі кемпинг орналасқан, онда ежелгі петроглифтер көптеп сақталған. Бұл аймақта Батыс әсерінен бұрын адамдар қоныстанғандығын көрсетеді. Аймақ және бөгет өз аттарын Painted Rock Petroglyph Site-тан алған. 2009 жылдың тамызынан бастап көл мен су қоймасы құрғап, пестицидтердің залалдануына байланысты жұртшылыққа жабық. Бұл 1990-шы жылдардағы күтім деңгейімен қарама-қайшы. Мемлекет кемпингті тастап кетуге мәжбүр болды, қазір аймақ "КІРМЕУ ҚАДАҒАЛАНАДЫ" деген белгімен көрсетілген. Аң аулауға, жаяу серуендеуге немесе кемпингке шығуға тыйым салынған. Қазір бұл мүлікті Армия инженерлер корпусы күзетеді.

Суреттелген тас резервуары

Painted Rock бөгетімен жиналған жасанды су қоймасы. Су қоймасының ең көп сыйымдылығы бар, және ол Аризона штатының шекарасында толығымен орналасқан екінші ең үлкен су қоймасы болуға мүмкіндігі бар, бірақ Гила өзені мен оның негізгі саласы – Тұзды өзен суару және Феникс қаласының тұрмыстық сумен қамтамасыз етілуі үшін көбінесе толығымен бұрылып отырады, сондықтан көл көбінесе құрғақ болады. 2005 жылы мол су ағыны су қоймасын рекордтық деңгейге дейін толтырып, көлді Аризона штатында Теодор Рузвельт көлінен кейін ауданы бойынша екінші орынға жеткізді. Дегенмен, ондаған жылдар бойы су қоймасынан жоғарыдағы егістік жерлерде пестицидтердің, әсіресе қазір қолданылуға тыйым салынған ДДТ-нің өте жоғары концентрациясы жиналған, және су тасқыны кезінде осы пестицидтер көлде жинақталды. Көлдің өте улы болуы оны демалысқа жарамсыз етті, көлге де, бөгетке де қоғамдық қол жеткізу шектелді. Осыған ұқсас су ағыны бұрын 1993 және 1980 жылдары да көлді толтырған, бірақ әр жолы көл булану, төменгі ағысқа жіберу және сіңу салдарынан бірнеше айдан кейін таусылып қалды.

Американың түпкүллі тұрғындарының жер аударылуы

Суды жинаған су электр стансасының тоғаны Тохоно О'Одхамның Гила Бенд қорығының шамамен 10 000 акр жерін су басуына әкеп соқты. Су тасқыны 750 акрлық тайпалық шаруашылықты және бірнеше елді мекенді жойды. Тұрғындар Аризона штатындағы Сан-Люси ауылы деп аталатын 40 акрлық жерге көшірілді. 1986 жылы федералды үкімет және Ұлт 30 миллион доллар және жаңадан сатып алынған 10 000 акр жерді қорыққа қосу құқығымен алмастыра отырып, құқықтық талаптарынан бас тартуға келіскен келісімді мақұлдады.