Кіріспе
Польшалық генерал және саясаткер Чеслав Ян Кищак (19 қазан 1925 – 5 қараша 2015) – Польшаның генералы, коммунистік дәуірдегі ішкі істер министрі (1981–1990) және премьер-министрі (1989). Ішкі істер министрлігі, Ұлттық қорғаныс министрлігімен бірге, Польшадағы ең ірі және ең қуатты әкімшілік органдардың бірі болып есептелді. Олардың құзыретіне полиция күштері, құпия қызмет, мемлекеттік күзет, құпия байланыс, жергілікті билік органдарын бақылау, түзету мекемелері және өрттен қорғау қызметтері кірді. Осы лауазымда Кищак 1981 жылғы 13 желтоқсанда Польшада жарияланған әскери жағдайды дайындау мен іске асыруға қатысты. Ол Польшадағы әскери тәртіп кезінде (1981–1983) билікке келген Ұлттық құтқару әскери кеңесінің мүшесі болды. 1982 жылы Польша Біріккен жұмысшылар партиясының Саяси бюросына орынбасар мүше болып сайланды, ал 1986 жылы толық мүше болды. 1981 жылғы желтоқсаннан 1989 жылғы маусымға дейін Кищак Польшадағы ең маңызды тұлға болды, ол елдің басшысы генерал Войцех Ярузельскийден кейін екінші орында тұрды. Әскери жағдайға «Солидарлық» қозғалысының белсенділерін жаппай ұстау және қамау, коменданттық сағат пен басқа да қатаң шаралар кірді. Кейін генералдар Кищак пен Ярузельский 1968 жылы Чехословакиядағы реформалық қозғалыстан кейін болған жағдай сияқты, «Солидарлық» көтерілісіне жауап ретінде Советтік басқындықтың алдын алу үшін әскери жағдай енгізгендерін мәлімдеді. Алайда, сыншылар Ярузельский мен Кищактың Мәскеудің бұйрығымен қатал репрессиялар жасағанын, оның ішінде Вуйек операциясы кезінде полицияның наразылық білдірген тоғыз шахтерді атып өлтіргенін айтты. Сот ісінің құжаттарында Кищак прокурорға «жедел жәрдем қызметкерлерінің тергеу нұсқасын ғана ұстануға» бұйрық берген қолжазбасы сақталған. Нәтижесінде дәрігер мен жедел жәрдем қызметкері жалған айыпталды және бір жылдан астам уақытқа қамалды. Бұл жағдайды жасыру мақсатында жасалған көрсетпелі сот процесінің бөлігі болды. 1984 жылы Кищак осы жағдайды жасыруға қатысқан полиция қызметкерлеріне ақшалай сыйлық берді. 1997 жылы посткоммунистік Польшада өткен сот процесінде, ұрып-салып жарақат келтірген офицерлердің бірі сот алдында жауап берді, екіншісі ақталды, бірақ Кищак сотқа тартылмады және қылмысты жасыруға қатысқандығы үшін жазадан құтылды. 1980-жылдардың соңында, Совет Одағында Горбачевтің «Перестройка» саясатының нәтижесінде болған үлкен геосаяси өзгерістер мен Польша экономикасының нашарлауына байланысты Кищак оппозициямен келісіп, «Төңкерілген кесте» келісіміне қол қойды. Бұл келісім «Солидарлық» қозғалысын қайта мойындауға және 1989 жылғы сайлау шарттарын белгілеуге әкелді. Оның сыншылары оны көптеген поляктардың азаптауына себеп болған коммунистік дәуірдегі репрессиялар үшін жек көреді және оны Мәскеудің мүддесін қорғауда айыптайды. Кищак осы кісі өлтірулер ісінен ақталды және әскери жағдай енгізгені үшін екі жылға шартты жаза алды. Чеслав Кищак 2015 жылғы 5 қарашада Варшавада 90 жасында жүрек ауруынан қайтыс болды. Оның артында әйелі Мария, экономист және университет профессоры, балалары Ева мен Ярослав қалды.
Czesław Jan Kiszczak (; 19 October 1925 – 5 November 2015) was a Polish general, communist era interior minister (1981–1990) and prime minister (1989). The Ministry of Internal Affairs, together with the Ministry of National Defense, were among the biggest and most powerful administrations in Poland, responsible for the police force, the secret police, government protection, confidential communications, supervision of local governments, correctional facilities and fire services. In that position, Kiszczak participated in the preparation and implementation of the martial law that was declared in Poland on 13 December 1981. He became a member of the Military Council of National Salvation, a quasi government administering Poland during the martial law (1981–83). In 1982 he became a deputy member of the Politburo of the Polish United Workers' Party and a full member in 1986. From December 1981 until June 1989 Kiszczak was the second most important person in Poland, after General Wojciech Jaruzelski, the nation's top leader. Martial law included the mass roundup and internment of Solidarity activists, curfews and other harsh measures. Generals Kiszczak and Jaruzelski later insisted that they were imposing martial law to stave off a possible Soviet led invasion in response to the Solidarity uprising, as it happened after a reform movement in Czechoslovakia in 1968 (the Prague Spring). But critics claimed Jaruzelski and Kiszczak were doing Moscow's bidding in a brutal crackdown that included the shooting deaths of nine protesting miners by the police during the Pacification of Wujek operation. The court files of the case preserved his handwritten note ordering the prosecution to "only stick to one version of the investigation the paramedics", which resulted in a doctor and a paramedic falsely convicted and imprisoned for over a year as part of the cover up as part of a show trial. In 1984 Kiszczak granted financial awards to the policemen who coordinated the cover up. During the trial in postcommunist Poland in 1997, one of the officers, who had participated in the beating, was eventually brought to justice, another acquitted, but Kiszczak was not on trial and avoided any punishment for his role in masterminding the coverup of the crime. At the end of the 1980s, with the huge geopolitical changes brought by four years of Gorbachev's perestroika in the Soviet Union and with Polish economy deteriorating, Kiszczak negotiated the Polish Round Table Agreement with the opposition that led to the renewed recognition of Solidarity and the terms for the 1989 elections. His critics hate him for the communist era repressions that caused the suffering of many Poles and have accused him of acting in the interests of Moscow. Kiszczak was acquitted in these killings and was handed only a two year suspended sentence for his role in imposing martial law. Kiszczak died in Warsaw on 5 November 2015 at the age 90, due to heart problems. Kiszczak was survived by his wife Maria, economist and university professor, and children Ewa and Jarosław.
Мұра
Кищактың ықпалы оның қайтыс болғаннан кейін де ұзақ сақталып келді, себебі оның әйелінің қолынан құпия құжаттар табылды, осыған байланысты саяси дау туды. 2016 жылдың ақпан айында ерлі-зайыптылардың үйінде тінтіру жүргізілді, нәтижесінде Лех Валенсаның құпия қызметпен ынтымақтастық еткені туралы айыптауларды растайтын құжаттар анықталды. Кищак жеке өзінде Валенсаның осы ынтымақтастығына дәлел болатын құпия істерді сақтап келген, соның ішінде оның «Болек» деген кодовый атымен қол қойылған құжаттар да болды. Мария Кищак осы құжаттарды сатуға тырысқан деп айыпталды. Валенса ондаған жылдар бойы мұндай айыптауларға ұшырап келеді, бірақ әрқашан өзінің кінәсіз екенін мәлімдеп келеді және ешқашан ресми түрде қылмыс жасағаны үшін жазаланған жоқ.