Кіріспе

Польшалық саясаткер, масон және әскери офицер Мариан Зиндрам Костяльковский (; 16 наурыз 1892 – 12 сәуір 1946) – 1930-1934 жылдары Белосток воеводасының воеводасы, 1934 жылы Варшава қаласының мэрі, ал 1935-1936 жылдары Польшаның 27-ші премьер-министрі болған поляк саясаткері, масон және әскери офицер.

Алғашқы жылдар

Мариан Зиндрам Костяльковский Ресей империясының (қазіргі Литва) Ковно губернаторлығының Новоалександровский уезінде орналасқан Панделяйс мүлігінде Карол мен Мария Будревичтің ұлы болып дүниеге келді. Ол Сирокомала гербін қолданатын ақсүйек отбасынан шыққан. 1903 жылы Мариан Санкт-Петербургке барып, орта және жоғары мектепте оқыды. 1910 жылы мектепті бітіргеннен кейін ол жергілікті Неврологиялық институтында оқуын жалғастырды. Сонымен қатар, ол Рига техникалық университетінде ауыл шаруашылығы саласын оқыды. 1911 жылы Зиндрам Костяльковский Польшаның тәуелсіздік ұйымы – белсенді күрес одағының (ZWC) мүшесі болды. Валери Славекпен бірге Ресей империясының солтүстік-батыс бөлігінде ZWC құрылымдарын құруға қатысты. 1912 жылы ол Ресейдің Балтық провинцияларындағы ZWC коменданты болып тағайындалды, ал 1914 жылдың жазында, Бірінші дүниежүзілік соғыс басталғаннан кейін, ол Бірінші дүниежүзілік соғыста поляк легиондарына қосылуды жоспарлады, бірақ Варшавада қалуға бұйрық берілді. 1915 жылы ол Польша әскери ұйымына (POW) қосылды, онда Jerzy Orwid атты жасырын есімді пайдаланды. 1915 жылдың 7 ақпанында Жозеф Пилсудский оны Подпоручник (кіші лейтенант) шеніне көтерді. Сол жылы ол POW мүшесі Анна Крысинскаға үйленді. 1918 жылы олардың ұлы Витольд дүниеге келді, ал Пилсудский оның шайқас жолындағы әкесі болды.

1918-1921 жылдар

1918 жылдың соңында Зиндрам Костялковский жаңа құрылған Польша армиясына қосылды, ал 1919 жылы ол Польша Бас штабының екінші бөліміне ауыстырылды. Ол Сувалки және Оңтүстік Литва аймақтарындағы Польша тыңшылық қызметінің іс-қимылдарына белсенді қатысты. 1919 жылдың сәуір айында ол Вильноға (Вильнюс) келді, көп ұзамай Жозеф Пилсудский оған Қызыл Армияның тылында саботаж шабуылдары жүргізуді тапсырды. 1920 жылдың қыркүйегінде Зиндрам Костялковский полковник Адам Коц басқаратын Еріктілер дивизиясының құрамындағы Беяконий тобының командирі болып тағайындалды. Ол осы бөліммен бірге Желиговскийдің бүлігіне қатысты, нәтижесінде Орталық Литва Республикасы құрылды. 1920-1922 жылдары Зиндрам Костялковский Орталық Литва Қарулы Күштері Бас штабының Екінші бөліміне (Тыңшылық) басшылық етті.

1920-шы жылдар

1922 жылы Зиндрам Костялковский «Вызволение» поляк халық партиясына қосылды және көп ұзамай осы партияның жетекшісі болды (1925 жылға дейін). Польша Сейміне Вильно аймағының депутаты ретінде ол әскери қызметтен босатылды. Зиндрам Костялковский 1939 жылға дейін парламентте қызмет етті. 1920 жылдардың басында ол «Томаш Зан» еркін зияткерлер ложасының мүшесі болды, ал 1925 жылдың сәуір айында «Вызволение» поляк халық партиясынан кеткеннен кейін Казимеж Бартельмен бірлесіп Парламенттік еңбек клубын (Клуб Праци, кейіннен Еңбек партиясы деп аталды) құрды. Зиндрам Костялковский 1926 жылғы мамыр төңкерісінде елеулі рөл атқармады. Еңбек партиясының белгілі мүшесі ретінде ол Санация қозғалысын қолдады және 1927 жылдың мамырында Варшава қалалық кеңесіне сайланды. Сонымен қатар, ол Армия резервістері қауымдастығы төрағасының орынбасары және Польша қалалары қауымдастығының жетекші мүшесі болды. Парламентте ол 1927/28 жылдарға арналған Әскери істер министрлігінің бюджетіне жауапты болды. 1928 жылғы Польша заң шығарушы сайлауынан кейін Зиндрам Костялковский тағы да Вильно округінен сайланды. 1928 жылдың наурыз айында ол Үкіметпен ынтымақтастық үшін партиялық емес блоктың (BBWR) төрағасының орынбасары болды, ал маусым айында оның Еңбек партиясы автономды ұйым ретінде BBWR-ға қосылды. Зиндрам Костялковский Юзеф Пилсудскийдің жақтасы ретінде танымал болды. Оның саясатын қорғау үшін 1922 жылы ол генерал Йозеф Галлерге дуэльге шақырды.

1930 жылдар

1930 жылы 20 шілдеде Зиндрам Коściałkowski Белосток воеводасы болып тағайындалды, ол 1934 жылдың ақпан айының соңына дейін сол қызметте қалды. Ол жергілікті әкімшілікті жақсартты, канализация жүйесін салды және Белосток көшелерін асфальттады. Сонымен қатар ол жұмыссыздық комитеті мен Ауыл шаруашылығы палатасын құрды. Оның тыныс-тіршілігінің арқасында жергілікті кәсіпкерлер өнімдерін Вильнодағы Солтүстік сауда жәрмеңкесінде таныстырды. Ол сондай-ақ "Ягелония Белосток" спорт клубының негізін қалаушылардың бірі болды. Оның еңбегін құрметтеу үшін 1935 жылы 4 қыркүйекте Зиндрам Коściałkowski Белостоктың құрметті азаматы атанды және бір бульварға оның есімі берілді. 1930 жылғы Польша парламенттік сайлауынан кейін ол қайтадан Сеймге сайланды (1930 жылдың қарашасы). 1934 жылы 28 маусымда ішкі істер министрі Бронислав Пьерацкийді украин ұлтшылдары өлтіргеннен кейін Зиндрам Коściałkowski осы лауазымды иеленді. Министр ретінде ол жергілікті әкімшілікті оңайлатуға және украинның орташа топтарымен келісімге келуге тырысты. 1935 жылдың жазында Польша билігі Украина Ұлттық Демократиялық Одағымен (УНДО) келісімге келді, нәтижесінде УНДО 1935 жылғы Польша парламенттік сайлауына қатысты. Юзеф Пилсудскийдің қайтысынан кейін (12 мамыр 1935) Санация лагері екі топқа бөлінді: президент Игнаци Мощицкийдің айналасына біріккендер және маршал Эдвард Смиглы-Рыдздің ізбасарлары. 1935 жылдың тамызында Мощицкий министр Евгений Квиатковскиймен Валери Славек үкіметінде өзгерістер енгізу қажеттігі туралы келісті. Квиатковский кабинетке кірді, ал Зиндрам Коściałkowski премьер-министр болып тағайындалды. 1935 жылдың 13 қазанында Мариан Зиндрам Коściałkowski Польша премьер-министрі болып тағайындалды. Оның үкіметі халық пікірінің қолдауымен Пильсудскийдің полковниктері деп аталатындарды қызметтен шеттетуге ұйқырды. 1930 жылдардың ортасындағы экономикалық қиындықтарға байланысты, өнеркәсіп және сауда министрі болған Евгений Квиатковский үкіметте маңызды рөл атқарды. 1935 жылдың желтоқсанында саяси тұтқындарға амнистия жарияланды, бірақ Зиндрам Коściałkowski Береза Картуска түрмесін жабудан бас тартты. 1936 жылдың көктемінде социалистік және коммунистік ұйымдар үкіметке қарсы наразылық акцияларын ұйымдастырды. Елдің барлық аймақтарында ереуілдер мен наразылықтар болды: 20-25 наурызда Краковтағы "Семперит" зауытында отырықшы ереуіл өтті. Полиция тәртіпсіздікті тоқтатып, бірнеше адам қаза тапты немесе жарақат алды. Львовта полиция 9 адамды өлтіріп, 200-ден астам адамды жарақаттады. Бұл әлеуметтік дүрбелеңдер Зиндрам Коściałkowski мен оның кабинетінің беделін түсірді. 1936 жылдың 15 мамырында президент Мощицкий Зиндрам Коściałkowskiді қызметтен босатып, оның орнына Фелициан Славой Складковскийді тағайындады. Зиндрам Коściałkowski жаңа үкіметте Еңбек министрі болып тағайындалды және 1939 жылдың 30 қыркүйегіне дейін осы қызметте болды.

Шөгеру және өлім

Польшаға шабуылдан кейін Зиндрам Костялковский Румынияда тұтқындалды. Одан кейін ол Франция мен Ұлыбританияға көшті. Жаңа эмигранттық үкіметтің премьер-министрі, генерал Владислав Сикорский оны Шотландиядағы Бьют аралындағы саяси қарсыластар лагеріне жіберді. Оның жаңа әріптесі, актриса Мария Бальцеркевич, онымен бірге тұтқындалды. Кейін олар никелесуге келісті, бірақ олар үйлене алмай тұрып қайтыс болды. Мариан Зиндрам Костялковский 1946 жылдың 12 сәуірінде Суррейдегі Бруквудта қайтыс болды.