Германиядағы Сонненштайн қалысы: психиатриялық аурухана мен жойқын орталық тарихы
Sonnenstein Castle
Германиядағы Зонненштейн сарайы: нацистердің T4 бағдарламасы кезіндегі жаппай қырғын орталығы, бұрынғы психиатриялық аурухана. Тарихы мен орналасқан жері.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Германиядағы бұрынғы психиатриялық аурухана және жойқын орталық
Former mental hospital and extermination centre in Germany
Сонненштейн сарайы – Германияның Дрезден қаласына жақын Пирна қаласында орналасқан сарай. 1811 жылдан бастап 1945 жылы Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін психиатриялық аурухана ретінде жұмыс істеді. Соғыс жылдарында нацистік Aktion T4 бағдарламасының жойқын орталығы болып қызмет еткен. Соғыстан кейін жабылып, 1970 жылы қайта ашылды.
The Sonnenstein Castle is a castle in Pirna, near Dresden, Germany. It housed a mental hospital, which operated from 1811 to the end of World War II in 1945. During the War, it functioned as an extermination centre for the Nazi Aktion T4 program. It was shut down following the war, and reopened in 1970.
Тарих
Эльба өзенінің үстінде, Дрезден қаласына жақын Пирна қаласында орналасқан Сонненштейн қамалы бұрынғы ортағасырлық қамалдың орнында салынған. 1811 жылдан бастап Сонненштейн қамалы психиатриялық емхана ретінде пайдаланылды. Басқа пациенттермен қатар, Даниэль Пол Шребер 1900-1902 жылдары "Denkwürdigkeiten eines Nervenkranken" атты еңбегін осы Сонненштейнде жазған. Онда қолданылған озық әдістері үшін ол бүкіл әлемде танымал болды және басқа да мекемелер үшін үлгі болып қызмет етті. Сонненштейн емханасы алғашқы "терапиялық емханалардың" бірі болды; белсенді бөлмелеріне бильярд және музыка бөлмелері кірді.
Sonnenstein castle, located at Pirna near Dresden, above the river Elbe, was built after on the site of a former medieval castle. Sonnenstein castle was used as a mental home since 1811. Among other patients, Sonnenstein was the asylum in which Daniel Paul Schreber wrote his Denkwürdigkeiten eines Nervenkranken in 1900–2. Because of the advanced methods practiced there, it received worldwide acclaim and served as a model for other institutions. Sonnenstein Asylum was one of the first 'therapeutic asylums'; activity rooms included billiards and music rooms.
Нацистік дәуір
1940 жылдың басынан 1942 жылдың маусым айының соңына дейін қамалдың бір бөлігі өлтіру орталығына айналдырылды. Бұрынғы ерлер санитариясының (С16 ғимарат) жертөлесіне газ камерасы мен крематорий орнатылды. Кешеннің екі жағында биік кірпіш қабырғасы сыртқы көзден қорғалған, ал қалған жағында биік жарнама тақтасы орнатылды. Қоршаудың ішінде төрт ғимарат орналасқан. Олар кеңселер, персоналдың тұрғын бөлмелері және басқа да мақсаттар үшін пайдаланылды. С16 ғимаратының шатырында мәйіттерді өртеген адамдарға арналған ұйықтайтын орын қарастырылған. Т4 басқа да ғимарат бөліктерін пайдаланған болуы мүмкін. 1940 жылдың маусым айының соңынан 1942 жылдың қыркүйегіне дейін бағдарлама аясында және Sonderbehandlung 14f13 бойынша шамамен 15 000 адам өлтірілді. Қызметкерлер құрамы 100-ге жуық адамды құрады. Олардың үштен бірі Польшаның оккупацияланған аймандарындағы жойқын лагерлерге жіберілді, себебі олар алдау, өлтіру, газбен улау және тұтқындарды жою тәжірибесіне ие болған. 1942 жылдың тамыз/қыркүйек айларында Соннештейн өлтіру орталығы таратылды және газ камералары мен крематорий пештері сияқты айғақты заттар бөлшектелді. 1942 жылдың қазан айынан бастап ғимараттар әскери госпиталь ретінде пайдаланылды.
From early 1940 until the end of June 1942, a part of the castle was converted into a killing centre. A gas chamber and crematorium were installed in the cellar of the former men's sanitary (building C 16). A high brick wall on two sides of the complex shielded it from outside while a high hoarding (billboard) was erected on the other sides. Four buildings were located inside the shielding. They were used for offices, living rooms for the personnel etc. Sleeping quarters for the men who burned the bodies were provided for in the attic of building C 16. It is possible that other sections of the buildings were also used by T4. From end of June 1940 until September 1942, approximately 15,000 persons were killed in the scope of the programme and the Sonderbehandlung 14f13. The staff consisted of about 100 persons. One third of them were ordered to the extermination camps in occupied Poland, because of their experiences in deception, killing, gassing and disposing of prisoners. During August / September 1942 the Sonnenstein killing centre was liquidated and incriminating installations such as gas chambers and crematorium ovens dismantled. From October 1942 the buildings were used as a military hospital.
Салдары
1947 жылдың жазында Action T4 ұйымының бірнеше мүшесі Дрездендегі дәрігерлер сотында (Ärzteprozess) айыпталушы ретінде пайда болды. T4 бағдарламасының бас дәрігері профессор Пол Ницше және Сонненштейннен екі медбике өлім жазасына кесілді. Сонненштейннің T4 бағдарламасындағы рөліне толыққанды баға беруге шамамен 40 жыл кетті, ал 1989 жылы халық осы орталықтың тарихын еске алды. 2000 жылдың 9 маусымында ғимаратта T4 бағдарламасының еске алу орталығы ашылды. Оны Сахсиядағы саяси қуғын-қорлықтың құрбандарын еске алу қоры (Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft) басқарады. 1970 жылдан бері ғимаратта қайтадан мүгедектерге көмек көрсетілуде. Реабилитациялық орталық құрылғаннан кейін 1991 жылы мүгедектер үшін шеберхана ашылды. Bilfinger Berger компаниясы 2011 жылы аяқталған жоба аясында Сонненштейн сарайын қайта жаңарту жұмыстарын жүргізді. 2000 жылы құрылған Лейпцигтегі кішкентай Саксон психиатриялық мұражайы да Сонненштейн сарайының тарихына назар аударуда.
In the summer of 1947 some Action T4 members appeared as accused in the Dresdner Ärzteprozess (Doctor's Trial in Dresden). Professor Paul Nitsche, medical chief of T4, and two male nurses from Sonnenstein were sentenced to death. It took about 40 years to recognise the part Sonnenstein played in the T4 program, and in 1989 the public commemorated the history of the centre. On 9 June 2000 a memorial center for the T 4 Program was opened in the house. It is managed by the Stiftung Sächsische Gedenkstätten zur Erinnerung an die Opfer politischer Gewaltherrschaft (Foundation for Memorial Institutions in Saxony for the Victims of Tyranny). Since 1970, the building has again housed disabled people. After the establishment of a rehabilitation center, a workshop for disabled people was opened in 1991. Bilfinger Berger worked on the refurbishment of Sonnenstein Castle in a project completed in 2011. The small Saxon Psychiatric Museum in Leipzig, established in 2000, is also giving attention to the history of Sonnenstein castle.