Кіріспе

Мак-дүние – жаһанданудың нәтижесінде McDonald's мейрамханаларының бүкіл әлемге таралуын және жалпы алғанда, қызметтердің халықаралық "Макдоналдизация" әсерін, сондай-ақ тауарлардың коммерциялануын білдіретін термин. Бұл атау 1990 жылдардағы McDonald's жарнамалық кампаниясына және 2008 жылы компания іске қосқан балаларға арналған веб-сайтына да сілтеме жасайды.

Жаһандануға байланысты термин

Сыншылар McDonald's сияқты жылдам тамақ желісінің мейрамханалары оларды енгізген елдердің жергілікті мәдениеттерінің көптеген жақтарына зиян келтіреді деп мәлімдейді. 1992 жылдың наурыз айында «The Atlantic Monthly» журналында алғаш жарияланған, Рутгерс университетінің саяси ғылымдарының профессоры Бенджамин Барбердің «Жихад vs. McWorld» атты мақаласы халықаралық коммерцияландыруды 21-ші ғасырдың екі үлкен қақтығыс күштерінің бірі ретінде сипаттады, екіншісі – тайпалық фундаментализм. Оның жазуынша, McWorld құрайтын төрт императив бар: нарықтық императив, ресурстық императив, ақпараттық технология императиві және экологиялық императив. Бұл төрт императив трансұлттық, транс идеологиялық, трансмәдени және экологиялық болып табылады. McWorld-тың қарама-қарсы идеясы – Жихад, осы төрт императивтен өзгеше, әрбір қауымның ерекшелігін баса көрсетеді. Барбер түсіндіргендей, күштердің қақтығысы біздің заманның екі негізгі доктринасынан туындайды: глобализм және қайта тайпалану. Мақала 1995 жылы кеңейтіліп, бестселлер ретінде жарияланды. McWorld міндетті түрде демократиямен байланысты емес. Ол демократияның элементтерін қызығушылықпен қарастырады, бірақ экономикалық өндіріс пен тұтынуды ынталандыратын жағдайда ғана. Кітапта Барбер ұлттық мемлекеттердің нарықтарын жаһандық нарыққа либерализациялау демократиялық көрінбейді деп түсіндіреді. Демократия және либералды капитализм көбінесе байланысты қолданылатын терминдер; демократия капиталистік экономикаға және керісінше қалай әкеледі. Алайда Барбердің пікірінше, бәсекелестікке байланысты өз елдерінен тыс пайда табуға ұмтылған көпұлтты корпорациялардың ашық қоғаммен байланысы шамалы. 1999 жылы евангелист пастор Том Сайнның «Мақұрым тұқымы McWorld-қа қарсы» атты кітабы христиандарды, оның пікірінше, шамадан тыс коммерцияландырудың салдарынан діни құндылықтардың төмендеуіне жол бермеуге шақырады.

1990 жылдардағы жарнамалық науқан

McWorld атауы бастапқыда Лео Бернетт жасаған, 1990 жылдардың ортасында АҚШ-та балаларға арналған сенбілік мультфильмдер мен басқа телеарналар мен бағдарламалар кезінде көрсетілген, ресторанға арналған телекампанияның атауы еді. Рекламаларда балалар әлемді басқарса, McDonald's-қа қатысты қызықты оқиғалар болатыны айтылды. Мұндай фантазияларға мектепте әр сабақта дене тәрбиесінен сабақ беру және әр тамақтануда McDonald's жеу кіретін. Жер планетасынан өзге, McWorld жарнамаларында балалар мектепті, ғарышты және әдетте ересектердің билігінде болатын басқа да салаларды басқаратын болып көрсетілді; ересектер нашар және тиімсіз деп бейнеленді. Әрбір ролик "McWORLD! Әлде, олай болуы мүмкін!" деген сөздермен аяқталып, фондық музыка ретінде гитараның дыбысы естілетін. Осы роликтердің бірі 1998 жылы "Алтын мәрмәр" сыйлығын жеңіп алды.

2008 жылғы веб-сайт

McWorld сонымен қатар 2008 жылы McDonald's happymeal.com сайтында іске қосқан интерактивті «виртуалды әлем» веб-сайтының атауы болды, ол балаларға арналған еді. Сайтқа кірушілер ойындар ойнай алады, ізденістерге қатыса алады, ұпай жинап, өздерінің ағаш үйлері мен аватарлары («mPals» деп аталады) үшін аксессуарлар сатып ала алатын, олардың ішінде Фез маймылы, Түбіршік иті және Ямми мысығы бар. Сайт 2014 жылдың 7 ақпанында жабылып, оның орнына McPlay келді. McWorld веб-сайты бастапқы McWorld кампаниясының идеяларымен, мысалы, балалардың басқаруымен ұқсас болғанымен, бұл жасөсперімдерге арналған тәуелсіз әзірленген түсінік. McWorld атауы happymeal.com сайтындағы балалардың дауыс беруі арқылы таңдалды.