Оңтүстік Африкадағы Нама халқы

Кіріспе

Оңтүстік Африкадағы этникалық топ

Нама (көне дереккөздерде Намаква деп те аталады) – Оңтүстік Африка, Намибия және Ботсвананың африкалық этникалық тобы. Олар дәстүрлі түрде Хое Квади тілдер отбасының Нама тілінде сөйлейді, алайда көптеген Нама африкаанс тілінде де сөйлейді. Нама халқы (немесе Нама Хое халқы) – Хоихои халқының ең ірі тобы, олардың көп бөлігі Намадан басқа топ ретінде жоғалып кетті. Нама руларының көпшілігі Орталық Намибияда, ал қалған кішірек топтар Намаквалендте тұрады, ол бүгінде Намибия мен Оңтүстік Африка шекарасында жатыр.

Тарих

Мыңдаған жылдар бойы Оңтүстік Африка мен Намибияның оңтүстігіндегі хойсан халықтары көшпелі өмір салған, хойхойлар мал өсірушілер, ал сандар – аңшы-жинаушылар болған. Нама – хойхойлардың бір тобы. Нама бастапқыда Оңтүстік Намибия мен Оңтүстік Африканың солтүстігіндегі Оранж өзені маңында мекендеген. Ерте отарлаушылар оларды готтентоттар деп атаған. Олардың тарихи атауы "Намаква" кохохое тіліндегі "qua/kwa" жұрнағының ("жері" деген мағынаны білдіреді, гриква сияқты Оңтүстік Африканың басқа халықтарының аттарында да кездеседі) "Nama" тіліне қосылуынан туындаған.

Нама халқының жартылай ата-бабалары Кабо колониясындағы (Оңтүстік Африка) хоикхой халқынан шыққан

1652 жылы сәуірде Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясының өкілі Ян ван Рибек компанияның өтініші бойынша алғашқы голландтық қоныстандыруды бастау үшін 90 адаммен бірге Ізгі Үміт мүйісіне келді. Олар осы аймақта Хойхой деп аталатын жергілікті тұрғындарды тапты, олар голландтар келгенге дейін кем дегенде мың жыл бұрын Кейп аймағына қоныстанған еді. Кейптегі Хойхойлер мал шаруашылығымен айналысты; олар Оңтүстік Африкадағы алғашқы мал өсірушілер болды. Олар аңшы-жинаушы Сан халқымен қатар өмір сүрді. Хойхойлерде көптеген Нгуни сиырлары мен шағын малдары болды, оларды Кейп айналасында жайылымға шығарды. Бұл аймақ оларға және олардың малдарына жеткілікті сумен қамтамасыз еткендіктен, мал өсіруге өте қолайлы болды. 18 және 19 ғасырларда қақтығыстар күшейгенде және голландтық қоныстар кеңейіп, колонияда көп орын алып жатқанда, колония шекарасының кеңеюі Хойхойлерді шығысқа қарай, ең шығыс Кейпке және түпкілікті "жабық шекара" ұлттық қорықтарына (Транскей және Цискей) және солтүстікке қарай "ашық шекараға" (Солтүстік Кейп және Оңтүстік-Батыс Африка/Намибия) ығыстырды. Хойхой қауымдастығының кейбір ұрпақтары, соның ішінде Нама тайпасы, колонияның солтүстігіне қашып, Оранж өзенінен өтіп, Германияның Оңтүстік-Батыс Африкасына (қазіргі Намибия) кірді. 1991 жылы Намаквалендтің бір бөлігі (Нама халқының отаны және Оңтүстік Африканың соңғы табиғи аймақтарының бірі) Рихтерсвельд ұлттық паркі деп аталды. 2002 жылдың желтоқсан айында ата-бабалардың жері, соның ішінде парк, қауымдық меншікке қайтарылды және Оңтүстік Африка мен Намибия үкіметтері Оңтүстік Африканың батыс жағалауынан шөлдің ішкі аймағына дейін трансшекаралық парк құруды бастады, ол Рихтерсвельд ұлттық паркін қамтыды. Бүгінде Рихтерсвельд ұлттық паркі – Нама халқының салт-дәстүрлері сақталған сирек орындардың бірі. Бұл жерде Нама халқы маусымдарға қарай жылжып өмір сүреді және өз тілінде сөйлейді. Нама халқының дәстүрлі тұрғыны – |хару омс, яғни жылдам құрастырылатын, қамқылдан жасалған дөңгелек шатырлы үй – күннің ыстығынан қорғайды және жайылым жетіспеген кезде жылжытуға ыңғайлы.

In April 1652, Jan van Riebeeck, an official of the Dutch East India Company, arrived at the Cape of Good Hope with 90 people to start initial Dutch settlement at the request of the company. They found the indigenous settlers called the Khoikhoi there, who had settled in the Cape region at least a thousand years before the Dutch arrived. The Khoikhoi at the Cape practiced pastoral farming; they were the first pastoralists in Southern Africa. They lived beside the San people, who were hunter gathers. The Khoikhoi had a lot of Nguni cattle and small livestock which they grazed around the Cape. The region was well suited to their lives as pastoralists because it provided enough water for them and their livestock. During the 18th and 19th centuries, as conflicts intensified and Dutch settlement was expanding and taking up much space in the colony, the expansion of the colony frontier pushed the Khoikhoi Eastwards into the easternmost Cape & the eventual "closed frontier" native reserves (Transkei &Ciskei) and Northwards across the so called "open frontier" (Northern Cape & South West Africa/Namibia). Some descendants of Khoikhoi communities, including the Nama, fled north of the colony and crossed the Orange River into German South West Africa (present day Namibia). In 1991, a part of Namaqualand (home of the Nama and one of the last true wilderness areas of South Africa) was named the Richtersveld National Park. In December 2002, ancestral lands, including the park, were returned to community ownership and the governments of South Africa and Namibia began creating a trans frontier park from the west coast of southern Africa to the desert interior, absorbing the Richtersveld National Park. Today, the Richtersveld National Park is one of the few places where the original Nama traditions survive. There, the Nama move with the seasons and speak their language. The traditional Nama dwelling – the |haru oms, or portable rush mat covered domed hut – protects against the blistering sun, and is easy to move when grazing becomes scarce.

Неміс Оңтүстік-Батыс Африка колониясындағы (Намибия) нама халқы

Кейбір хойхой топтары, соның ішінде Дэвид Витбуи (Хендрик Витбуидің атасы) бастаған Нама, Оранж өзенінен өтіп, Оңтүстік-Батыс Африкаға кірді. Дэвид Витбуи 1840 жылдардың ортасында Оранж өзенінің солтүстігінде тұрақты Намаква елді мекенін құрған алғашқы хойхой көшбасшысы болды. 1863 жылы ол өз халқын Гибеонға (Намибияның оңтүстік-орталық бөлігіне) бастап келді, онда мал шаруашылығы, сауда және христиан дініне негізделген қауымдық қоғамды дамытты. 1875 жылы оның қайтысынан кейін Мозес Витбуи (Хендрик Витбуидің әкесі) басшылыққа ие болды және 1883 жылға дейін осы лауазымда қалды. Әкесі сияқты Мозес та христиандық дәстүрлерді сақтады және 1868 жылы Гибеонға келген Рейн Миссионерлік қоғамына (Rheinische Missionsgesellschaft, RMG) қатысқан протестант миссионері Йоханнес Олппен тығыз байланыста жұмыс істеді. Мозес Олпптың шіркеу және миссионерлік станция құруға жасаған әрекеттерін қолдады, сондай-ақ елді мекенде RMG мектебін ашуға көмектесті.

Нама халқы мен Хереро халқы арасындағы қақтығыстар

1884 жылдың маусым айында Хендрик Витбуи әкесінен басшылықты қабылдады, және сол жылы ол халқымен бірге жаңа қоныстар іздеу үшін солтүстікке қарай, Дамаралендтің орталық бөлігіне алғашқы сапарларын бастады. Ол бір жыл бұрын (1883) шіркеудегі ақсақалдық лауазымынан қанағаттанбаған, өзін Киелі кітаптағы пайғамбар деп жариялап, Гибеондағы ең беделді отбасылардың қолдауын алды. Витбуи Гибеоннан көшіп келген жылы дәл сол жылы Хоорнкрансқа қоныстанды. Хоорнкранс – Хереро тайпасының бақылауындағы маңызды бекініс. Витбуидің Хоорнкрансқа ықпалын кеңейтуі екі тайпа арасында ұзаққа созылған әскери қақтығысқа себеп болды. Алайда, қақтығыс басталғанға дейін бірнеше ай бұрын, Махареро жаңадан келген неміс отаршылдық әкімшілігінің өкілдерімен қорғаныс келісіміне қол қойды. Витбуи Махарероның Германиямен жасасқан келісімін білгенімен, Хереро халқына қарсы тұру шешімінен мойын бұрмады. Витбуи тайпасының отардағы үстемдігі үшін күресті және неміс қорғауындағы басқа тайпалармен де қақтығыстарын жалғастырды. Нама халқы мен басқа тайпалар арасындағы бұл бәсекелестік империялық үкімет үшін үлкен мәселе болды, себебі Германияның отарға берген мандаты бірте-бірте әлсіреп бара жатқан еді. Сондықтан неміс басшылары Хереро және Витбуи Намалары арасындағы қақтығысты дереу тоқтатуға тырысты. Франсуа Колониялық қоғамнан Витбуиге қарсы шаралар қабылдау үшін қысым көрді, содан кейін 1893 жылдың 12 сәуірінде ол Витбуи мен оның тайпасына Хоорнкранста күтпеген шабуыл жасады. "Витбуи Нама тайпасын жою" деген мақсатпен 214 әскер жіберілді. Витбуи мен оның ер азаматтарының көп бөлігі қоршаудан қашып құтылса да, неміс әскері жүзге жуық Нама әйелдері мен балаларын ұйықтағанда өлтірді. Намалар Франсуаның бейтараптық саясатын жалғастыратынына сенгендіктен, шабуылға дайын болмады. Бұрын Хендрик немістерге зиян келтіруден мұқият сақтанған, бірақ енді отаршылдармен соғысқа қатысуға мәжбүр болды. Бір жылдан астам уақытқа созылған шайқастарда Намалар үлкен жетістіктерге қол жеткізіп, Виндхуктегі неміс штабынан жылқылар мен мал ұрлады. 1893 жылдың соңында Теодор Лютвейн Фон Франсуаның орнын басып, Нама халқын бағындырудың себептерін зерттеу үшін отарға тағайындалды. 1894 жылдың шілдесінде Лютвейн 250 әскер сұрады, кеңейтілген армиясымен оқ-дәрісі біткен Нама халқын жеңе алды; Кейп пен Уолвис-Бейдегі ағылшындар оларға көмек көрсетуден бас тартты. Лютвейн Намаларды сәтті бағындырып, Хендрикке қорғаныс шартына қол қоюға мәжбүр етті. 1904 жылдан 1908 жылға дейін қазіргі Намибияны отарлаған Германия империясы Нама және Хереро (банту малшыларының тобы) тайпаларына қарсы соғыс жүргізді, бұл Хереро және Нама геноцидіне және екі тайпаның да көптеген өмірін құрбан етуге әкелді. Бұл Германияның өркендеген отар құруға деген ниетінен туындады, ол жергілікті халықты олардың егістік жерлерінен ығыстыруды талап етті. Көптеген мал басы тәркіленді, Нама және Хереро халқы шөлге айдалып, кейбір жағдайларда жағалаудағы концлагерьлерге, мысалы, Акула аралына қамалды. Сонымен қатар, Нама және Хереро тайпалары алмаз іздеу кезінде теміржол салу және алмаз қазу үшін құл еңбекке мәжбүр болды. 1920 жылдары Оранж өзенінің сағасында алмаз табылды, ал олжа іздеушілер сол жерге көшіп, Александр шығанағы және Порт-Ноллот қалаларын құрды. Бұл отарлық кезеңнің басында басталған дәстүрлі жерлерді иемденуді жеделдетті. Апартеид кезінде қалған малшылар дәстүрлі өмір салтынан бас тартып, ауылдық өмірге көшуге ынталандырылды. 19 ғасырдың басында Оорлам тайпалары Намакваленд пен Дамаралендке еніп кірді. Олар да жергілікті Хойхой тайпасының ұрпақтары, бірақ олар еуропалықтар мен Мадагаскар, Үндістан және Индонезиядан келген құлдарды қамтитын аралас шыққан топ болды. Нама мәдениетіне екі ғасыр бойы сіңіп кеткеннен кейін, бүгінгі күні көптеген Оорламдар Хойхойговабты (Дамара/Нама) өздерінің ана тілі деп санайды, бірақ басқалары африкаанс тілінде сөйлейді. Намалар мен Оорламдар арасындағы айырмашылық уақыт өте келе бірте-бірте жоғалып, бүгінгі күні олар әртүрлі тегіне қарамастан, бір этнос ретінде қарастырылады.

In June 1884 Hendrik Witbooi had taken over leadership from his father, and in that year he began the first of his several treks with his people north into central Damaraland in search of new settlement. He had just resigned from his position in church as an elder a year before (1883), he styled himself as a biblical prophet and gained support of the most prominent families in Gibeon. Witbooi established a settlement in Hoornkrans the very same year he moved from Gibeon. Hoornkrans was an important stronghold territory controlled by the Herero, powerful Bantu pastoralists community led by Chief Maharero. Witbooi's decision to expand his influence into Hoornkrans sparked a protracted military conflict between the two tribes. However, a few months before the conflict began, Maharero had finalized a protection agreement with officials from the newly arrived German colonial administration. Although he knew about Maharero's treaty with Germany, Witbooi never waivered in his decision to confront the Herero people. Witbooi was campaigning for his tribe's supremacy in the colony and he continued to clash with other tribal communities that were under the auspices of the German protection. These rivalries between the Nama people and other tribes posed a significant problem for the imperial government because the Germans' mandate for the colony was gradually being weakened. German leaders therefore sought to bring immediate end to the conflicts between Herero people and Witbooi Namaqua. François was pressured by the Colonial Society to take action against Witbooi, subsequently on April 12, 1893, he launched a surprise attack on Witbooi and his tribe at Hoornkrans. 214 soldiers had been sent with an ultimate objective to "destroy the Witbooi Nama tribe". Though Witbooi and majority of his male soldiers escaped the encirclement, German troops killed nearly one hundred Namaqua women and children in their sleep. The Namaqua were unprepared for the raid believing François was still committed to neutrality. Previously Hendrik had scrupulously avoided harming Germans, but now was compelled to join the colonizers in war. In a series of running skirmishes that lasted for more than a year the Namaqua had great success, stealing horses and livestock from the German headquarters in Windhoek. At the end of 1893 Theodor Leutwein replaced Von François, he was appointed to the colony to investigate the reasons for continuing failure to subdue the Nama people In July 1894 Leutwein asked for 250 troops, with the enlarged army he was able to defeat the Nama people who at the time had run out of ammunition; the English at the Cape and Walvis Bay had refused them assistance. Leiutwein successfully subdued the Nama and forced Hendrik to sign a protection treaty
From 1904 to 1908, the German Empire, which had colonized present day Namibia, waged a war against the Nama and the Herero (a group of Bantu pastoralists), leading to the Herero and Namaqua genocide and a large loss of life for both the Nama and Herero populations. This was motivated by the German desire to establish a prosperous colony which required displacing the indigenous people from their agricultural land. Large herds of cattle were confiscated and Nama and Herero people were driven into the desert and in some cases interned in concentration camps on the coast, for example at Shark Island. Additionally, the Nama and Herero were forced into slave labor to build railways and to dig for diamonds during the diamond rush. In the 1920s diamonds were discovered at the mouth of the Orange River, and prospectors began moving there, establishing towns at Alexander Bay and Port Nolloth. This accelerated the appropriation of traditional lands that had begun early in the colonial period. Under apartheid, remaining pastoralists were encouraged to abandon their traditional lifestyle in favour of village life. At the dawn of the 19th century, Oorlam people encroached into Namaqualand and Damaraland. They likewise descended from indigenous Khoikhoi but were a group with mixed ancestry including Europeans and slaves from Madagascar, India, and Indonesia. After two centuries of assimilation into the Nama culture, many Oorlams today regard Khoikhoigowab (Damara/Nama) as their mother tongue, though others speak Afrikaans. The distinction between Namas and Oorlams has gradually disappeared over time to an extent where they are today regarded as one ethnic group, despite their different ancestries.

Киім

Нама әйелдерінің дәстүрлі киімдері Виктория дәуіріндегі дәстүрлі киімдерге ұқсас, ұзын, мерекелік көйлектерден тұрады. 1800 жылдары миссионерлердің киім үлгісінен пайда болған бұл ұзын, кең көйлектер бүгін Нама ұлтының мәдениетінің маңызды бөлігі болып табылады.

Тұрғылықты жері

Нама халқының үйі, сондай-ақ матишюи деп те аталады, – қамыс төсеніштерінен жасалған дөңгелек үй. Бұл үйлер қамыс талдардан құралған қаңқаға бекітіліп, әдемі өрнектермен тоқылған. Олар бұрынғы көшпелі өмір салтына сай келеді. Мати-хуй әлі күнге дейін Оңтүстік Африканың солтүстік-батысындағы Рихтерсвельд аймағының тұрғындарының өмірінің бір бөлігі болып табылады – бұл таулы шөлдерден тұратын аймақ. Шын мәнінде, оларды көптеп кездестіретін соңғы орын осы. Қазіргі Рихтерсвельдтегі ауылдарда матишюистер сақтау үшін, ас үй ретінде, қосымша ұйықтау орны ретінде немесе тіпті туристерге жатақхана ретінде пайдаланылады. Нама тілінде хару омс деп аталатын бұл үйлер қамыстан тоқылған кілемдерден жасалады және ара ұясы тәрізді пішінге келтіріледі. Бұл үйдің барлық маусымға лайықты болуына қамыс төсеніштерінің салқындығы мен жақсы желдетілуі, қыста қамыс кілемдердің табиғи жылуды сақтауы және суды сіңіретін тесікті сабақтарының жаңбырдан қорғауы мүмкіндік береді. Барлық материалдар табиғи және шамадан артық жиналмайды, сондықтан бұл үй шын мәнінде қоршаған ортаны құрметтейді. Әйелдер мен ерлер үйдің құрылысына, материалдарды жинауға, кілемдерді дайындауға және үйді құрастыруға қатысады – бұл өте мұқият және Нама халқының нағыз өнері саналатын процесс.

Елді мекендер

Дәстүр бойынша, Нама лагерьлерінде 5-30 шатыр болған. Бұл шатырлар дөңгелек күмбез пішіндес және олардың есіктері лагерь ортасына қаратылған. Олар да әлеуметтік статусына қарай ішкі ретпен орналастырылған: бастықтың шатыры батысқа қарап, шығысқа қарай орналасқан. Басқа отбасылар жасы мен тәжірибесіне қарай орналастырылған. Ересек ағалар мен олардың отбасылары оң жақта, ал кіші ағалар мен олардың отбасылары сол жақта болған. Ересек малға арналған жабық қоршаулар болмаған. Олар иелерінің шатырының алдында ұйықтаған. Бұзаулар мен қозылар лагерь ортасындағы жабық жерге қойылған. Шатырлар әйелдер тоқыған қамыс төсеніштерімен жабылған, ал төсеніштер ағаш қаңқаға орнатылған. Қамыс суды жақсы сіңіріп, ылғалды ұстайды, осылайша Нама халқын жазғы жаңбырдан қорғайды. Бұл шатырлар өте жылдам құрастырылып, таратыла алады, оларды бір сағаттан кем уақытта бұзуға болады, сонымен қатар берік. Шатырларды қайта қолдануға болады.

Дін

Олар христиан (және қазір мұсылман) миссионерлерінің үздіксіз күш-жігерінің нәтижесінде дәстүрлі діндерін көбінесе тастап кетті. Сондықтан, бүгінгі Намибиядағы Нама халқының көп бөлігі христиан, ал Нама мұсылмандары Намибия мұсылмандарының үлкен үлесін құрайды.

Жерлеу

Бұрын жерлеулер үлкен қоғамдық жиын болмайтын. Нама халқы денені жерлеп, одан кейін оның жайлы ешқашан сөз қозғамайтын, себебі олар рухтардан қорқатын. Бүгінде жерлеу – әлеуметтік ынтымақтастық. Қоғамдағы беделіне қарай жерлену орны анықталады. Марқұмның жақын туыстары бір апта бойы қабір орнын дайындап, қазып, төсек ретінде жалпақ май шелектерін пайдаланады. Аза тұру рәсімдері жерлеуден үш күн бұрын басталады. Алғашқы екі түні бойы ән шырқалып, уағыз айтылып, дұға оқылады. Аза тұрудың соңғы күні мен жерлеу күні сөз сөйлесіп, көңіл айту айтылады. Қабірдің ішкі жағы кірпішпен қапталады, мәйіт ішке салынар алдында үстіне ағаш тақта қойылып, содан кейін топырақпен жабылады. Осылайша жерлеу орнының құрылысы мәйіттің сақталуын жеңілдетеді.

Үйлену рәсімі

Нама халқының үйлену салты күрделі. Біріншіден, ер адам ниеттерін отбасымен талқылауы керек. Егер олар келіссе, оған қалың алудың әдет-ғұрыптарын айтып, қалыңдық үйіне бара жатқанда бірге жетелеп апарады. Қалыңдық тұратын жердің ауласы күйеу жігіттің отбасы келгенге дейін дайындалады; түрлі топтар отырып әңгімелесуі үшін бұрыштарына жануарлардың терілері төселіп қойылады. Күйеу жігіттің отбасы қақпаны ашуға рұқсат сұрайды. Рұқсат берілсе, күйеу жігіт қалыңдық туралы толық мәліметтерді, оның ішінде олардың алғашқы кездесуінің жағдайын және екеуінің бір-бірін жақсы танитынын анықтау үшін дене белгілерін қалай білу керектігін сұрайды. Егер қалыңдық жүкті болса немесе болашақ күйеуінен немесе басқа біреуден баласы болса, қалыңдыққа "есік тазалау" рәсімі жасалады (қар ақ ешкі сойылып, еті желінеді). Бірнеше күннен кейін үйлену рәсімі кері бағытта жалғасады; қалыңдық отбасы күйеу жігіттің руына барады. Егер екі рудың да көңілінен шықса, құдалық күні жарияланады. Құдалықта күйеу жігіттің отбасы қалыңдық үйіне тірі мал әкеледі. Мал сойылып, үш тіреуге ілінеді, әр бөлігі қалыңдық отбасына сыйға тартылады. Қант немесе ұн сияқты басқа заттар да әрқашан молшылықты білдіру үшін екі немесе төрттен ұсынылады. Бұл рәсім күйеу жігіттің отбасында да керісінше қайталанады. Екі отбасының үйіне де ақ тулар ілінеді, оларды алуға болмайды, бірақ олар бір күні кеуіп немесе желмен ұшып кетеді. Үйленуге дайындыққа бір жылға дейін уақыт жұмсалуы мүмкін. Күйеу жігіттің отбасы қалыңдық анасына дәстүр бойынша сиыр мен бұзау сыйлайды, себебі ол қалыңдықты ана сүтімен өсірген. Сыйлықпен бірге апталарға созылатын сауда-саттық жүреді. Үйлену күні екі отбасы да мал мен басқа да тағамдар дайындап, қалыңдық үйіне жеткізеді. Үйлену рәсімі шіркеуде өтеді. Содан кейін мереке бірнеше күнге созылады. Үйленуден кейінгі алғашқы түнді жас жұбайлар бөлек өткізеді. Ертеңіне олар өз үйлеріне жол тартады.

Namas have a complicated wedding ritual. First, the man has to discuss his intentions with his family. If they agree they will advise him of the customs to ask the bride's family and then accompany him to the place she lives. The yard at the bride's living place is prepared prior to the future husband's family's arrival; animal hides are laid out in the corners for the different groups to sit down and discuss. The groom's family will ask for the gate to be opened. If this is granted, the groom is interrogated about details of the bride, including the circumstances of their first meeting and how to identify her body marks to make sure both know each other well. If the bride is pregnant or already has children from her future husband or someone else, the bride is subjected to the "door cleansing" ceremony (slaughtering and consuming a snow white goat). After several days the wedding ritual continues in reverse; the bride's family visits the clan of the groom. If all is to the satisfaction of the two clans, an engagement day is announced. At the engagement, the groom's family brings live animals to the woman's family home. The animals are slaughtered, hung on three sticks, and each part is offered to the bride's family. Other items like bags of sugar or flour are only offered in quantities of two or four to indicate that there will always be abundance of food. This process is also celebrated in reverse at the man's family home. White flags are mounted on both families' houses which may not be taken off but wither or are blown off by the wind one day. The wedding preparations can take up to a year. The family of the groom makes a gift to the bride's mother, traditionally a cow and a calf, for she has raised the bride at her breast. A bargaining process accompanies the gift that can take weeks in itself. On wedding day, both families provide animals and other food and bring it to the bride's home. The wedding itself takes place in a church. Festivities afterward go on for several days. The first night after the wedding the couple spends separately. On the next morning, they set off for their own home.