Кіріспе

Беларусьтік израильдік православ раввин Ицхак Зев Халеви Соловейчик (Ивритше: יצחק זאב הלוי סולובייצ'יק), сондай-ақ Вельвел Соловейчик ("Зев" еврей тілінде "қарышқыр" дегенді білдіреді, ал "Вельвел" – идиш тілінде "қарышқырдың" кішірек атауы) немесе Брискер Ров ("Бриск раввині", 19 қазан 1886 – 11 қазан 1959), Иерусалимдегі Бриск иешивасының православие раввині және рош иешивасы болды. Соловейчик раввиндік әулетінің ұрпағы, оны көбінесе "ГРИ"З" (Гаон раввин Ицхак Зевтің аббревиатурасы) және "Ров" деп атайды. Ол халаха (иудей заңы) бойынша қатаңдығымен және Израильдің саяси жүйесіне қатысуға қарсылығымен белгілі болды.

Өмірбаян

Ицхак Зев Соловейчик Валожин қаласында Хаим Соловейчиктың отбасында дүниеге келді. Ол әкесінің жолын жалғастырып, шәкірттерді тәрбиеледі. Бұл жүйе Талмудты зерттеудің Брискер әдісі деп белгілі болды – мәтінді қатаң сақтай отырып, ұғымдық түсінуді баса назарда ұстайтын талдау түрі, әсіресе Маймонидтің «Мишне Тора» еңбегіне ерекше мән берілді. Соловейчик Израильдегі хареди қауымының жетекшісі болды. Ол үкіметке қатысудан толықтай бас тартуды жақтады, себебі үкіметтің секулярлық идеалдары мен құндылықтары, оның пікірінше, ортодоксалдық иудаизмнің қағидаларына қайшы келді. Ол тіпті иешивалар мен басқа да Тора оқу орындарын қаржыландыру үшін мемлекеттік қаражатқа сене беруге де қарсы болды. Бұл көзқарасты Жоэль Тейтельбаум қолдаса, Элазар Шах оған қарсы шықты. Соловейчик Иерусалимде қайтыс болғаннан кейін, оның ұлдары – олардың ішінде Берел мен Мешулам Довид – иешиваны бөліктерге бөліп, әрқайсысы өздерінің ізбасарларының тобын алып кетті.

Халахи әдіс

Солвеичик халаха (иудей заңдары) бойынша қатаңдығымен танымал болды. Бұл оның Брискер әдісін қолдануынан туындайды, онда заңдар нақты компоненттерге бөлініп, содан кейін жаңа комбинацияларға жинақталады, бұл адам қатаң түрде ұстанатын немесе болдырмауы керек жаңа халахикалық мүмкіндіктерді жасайды. Алайда, бұл оның барлық қатаңдықтарын түсіндірмейді. Ол Иерусалимде Йом-тов шени шел галуёт (Йом-товтың екінші күні) мерекесін өткізген. Бұл дәстүр әдетте тек қасиетті жерден тыс жерлерде ежелгі заманның естелігі ретінде сақталады, өйткені Иерусалимнен алыс адамдар жаңа айдың жариялануы туралы естімейтін, сондықтан қай күні мерекелерді атап өту керектігін білмейді. Солвеичтің уайымы жаңа айды жариялаған хабаршылар яһуди диаспорасына бара жатқанда, оның Иерусалимдегі тұратын жерінен өтпеуі мүмкін дегенге байланысты болды. Осыны ескеріп, ол екінші күні де тойына шықты. Бірде Соловеичик белгілі бір қатаңдықты сақтамай, байқаушыларды таң қалдырды. Халахада Суккот күні адамның белгілі бір тағамдарды суккада жеуі керектігі айтылған. Барлық тамақ пен су суккада болуы мақтауға тұрарлық, бірақ міндетті емес. Солвеичик кейбір тағамдарды сукадан тыс жерде жеп-ішуге дайын болды, ол тек халаха талап ететін жерлерде ғана қатаң екенін түсіндірді, ал бұл жағдайда халаханың рұқсат етуі даусыз. Солвеичик сөйлегенде өте мұқият болды, ол барлық дереккөздерін олардың түпнұсқалық шығармаларынан оқыды. Ол оларды жадынан білгенімен, бұл Брискердің шындыққа деген берік адамынан туындаған.