Кіріспе
Тарихи патшалық және асыл атақ Мирза (میرزا) – парсы текті есім. Ол патриархалдық туған тегін анықтау үшін тегі немесе префиксті ретінде қолданылады. Ол Мирзада (میرزادہ) терминінен туындаған. Бұл – патшалық ханзаданың, көрнекті әскери қолбасшының дәрежесін көрсететін тарихи патшалық және асыл атақ. Атап айтқанда, бұл атақ әртүрлі парсы империяларында, Ноғай Ордасында, Ширваншахтарда, Еуропалық Кавказдағы черкестерде, Үндістан субконтинентіндегі Моғолдар/Моғолдар мен мұсылман Раджпуттарында қолданылған (қазіргі күні патриархалдық туған текті білдіреді). Сондай-ақ, бұл атақ Қазан және Астрахан хандықтары сияқты татар мемлекеттерінің жоғары аристократия мүшелеріне берілген.
Mirza ('/m//ɜːr//z//ə/ or /m//ɪər/'/z//ɑː/; میرزا) is a name of Persian origin. It is used as a surname or prefix to identify patriarchal lineage. It is derived from the term Mirzadeh (میرزادہ). It is a historical royal and noble title, denoting the rank of a royal prince, distinguished military commander, Specifically, it was used as a title by (and today signifies patriarchal lineage to) the various Persian Empires, the Nogai Horde, Shirvanshahs and Circassians of the European Caucasus, the Mughals / Moguls and Muslim Rajputs of the Indian Subcontinent. It was also a title bestowed upon members of the highest aristocracies in Tatar states, such as the Khanates of Kazan and Astrakhan.
Ислам діні
Суфи, ханафи және шиит исламдарында Мир / Мирза атағы Ислам пайғамбары Мұхаммедтің анасынан тараған ұрпақтарын атау үшін, яғни Сайид анасы бар, бірақ Сайид емес әкесінен туған балаларды құрметтеу мақсатында қолданылады.
Мирзада
Мырза немесе Мерза атағының түпнұсқасы парсы тіліндегі «Мирзаде» сөзінен шыққан, ол сөзбе-сөз «Мирдің баласы» яки билеушінің баласы дегенді білдіреді. Ертедегі Тимурид дәуірінде «Мирза» атағы ханзаданың есімінен бұрын келіп, парсы әдебіне сай болды, бірақ кейін түрік стилі қабылданды, атақ есімнен кейін қойылды. Бұл үрдісті Ақ Қойынлы, Сәфәуилер, Осман және Моғолдар сияқты келесі билеушілер де жалғастырды. Аталған атақ басқа әлеуметтік топтардың арасында да тарады, бірақ оны есімдерінен кейін қою құқығы тек бұрынғыларына ғана берілді. 16 ғасырда Сәфәуилер Мирза Шах Хосейн және Мирза Ата Алла Исфахани сияқты жоғары дәрежелі уәзірлерге осы атақты берді. 1828 жылы Фредерик Шоберл жазғандай, «есімге қосымша ретінде оны кез келген адам иеленуі немесе беруі мүмкін. Дегенмен, «Мирза» атағын тек білімді, құрметті мамандық иелері немесе жоғары лауазымдардағы адамдар ғана алады» делінген. «Мирза» атағын императорлық ханзадалар тағыды. Бұл атақ, Моғол әулеті (Тимур императорлық үйі) сияқты моңғол әулеттерімен байланысты екенін көрсетеді. Үнділік патшалық отбасыларының дәстүрлі есімдеу тізбегінде атақ есімнің алдында да, артында да болуы мүмкін, мысалы, Мирза Моғол ханзадасы немесе Камран Мирза ханзадасы. Ханзада Хусрау Мирза – император Бабурдың немересі, император Джахангирдің ұлы және император Шах Джаханның інісі. Император Екінші Акбар Шах таққа отыру алдында Мирза Акбар хан деп аталды. Император Бабур 1508 жылдың 6 наурызында Бадшах императорлық атағын алды, ал оған дейін Мирза атағын қолданды.
Орталық Үндістан мен Бенгалияның императорлық отбасылары
Бенгал және Бихарда Мирзаның ежелгі түрі - Мридха болды. Мирза Шужауддин Мұхаммед хан, Бенгалия, Бихар және Ориссаның екінші Навабы. Мирза Асадулла, Бенгалия, Бихар және Ориссаның үшінші Навабы. Мирза Мұхаммед Әли, Бенгалия, Бихар және Ориссаның төртінші Навабы. Мирза Мұхаммед Сираж, Бенгалия, Бихар және Ориссаның бесінші Навабы. Мирза Хасан Әли Хан Бахадур, Бенгалия, Бихар және Ориссаның 18-ші Навабы. Мирза Уәсиф Әли Хан, Бенгалия, Бихар және Ориссаның 19-шы Навабы. Мирза Уәрис Әли Хан, Бенгалия, Бихар және Ориссаның 20-шы Навабы. Шераз Захир Мирза, Пәкістанның 21-ші Навабы.
Солтүстік Үндістанның раджпуттары
Бастапқыда Моғол императорларының қарсыластары болғандықтан, Мирза атағын Солтүстік Үндістанның мұсылман раджпуттары да қабылдады. Көптеген раджпут императорлық отбасылары ежелгі индуист жауынгерлерінің ұрпақтары еді, олар стратегиялық түрде Моғол аристократиясымен қан одақтарын құрған. Раджпуттар Солтүстік Үндістанның кең аумақтарын, оның ішінде Пенджаб аймағын, Кашмир және Раджастханды қамтитын княздық мемлекеттердің билеушілері болды. Моғол аристократиясы мен раджпут аристократиясы арасындағы некелер кең таралды, ал раджпут патшалықтарының әртүрлі топтары ислам дінін қабылдады, осылайша "мұсылман раджпуттары" деген термин пайда болды. Раджпут билеушілері Моғол әскеріндегі жоғары ранкті қолбасшылар болғандықтары үшін Мирза атағымен марапатталды. Мирзаның (парсы текті) мағынасы раджпуттың (санскрит текті) мағынасымен толық сәйкес келеді.
Судьялар мен адвокаттар
Зафар Хусейн Мирза, пәкістандық судья және Синд облысының бұрынғы ішкі істер министрі Зұлфиқар Мирзаның әкесі.
Журналистер
Жанбаз Мирза – Пәкістаннан шыққан жазушы, ақын және журналист. Тахир Мирза – қарт пакистандық журналист және Пәкістанның ең ескі және ең көп таралған ағылшын тіліндегі газеті «Dawn»-ның бұрынғы бас редакторы.