Кіріспе

1806-1837 жылдар аралығында Үндістан императоры болған Екінші Акбар (22 сәуір 1760 – 28 қыркүйек 1837), сондай-ақ Екінші Акбаршах деп те аталады. Ол 1806-1837 жылдар аралығында он тоғызыншы Моғол императоры болды. Ол Екінші Аламның екінші ұлы және Баһадүр Шах II-нің әкесі болды, ол кейін оның орнына отырып, соңғы Моғол императоры атанды. Акбардың Үндістандағы Шығыс Үндістан компаниясының ықпалының күшеюіне байланысты нақты билігі шектеулі болды. Ол Рам Мохан Ройды Ұлыбританияға елшілікке жіберіп, оған раджа атағын берді. Оның билік кезеңінде, 1835 жылы, Шығыс Үндістан компаниясы Моғол императорының бағыныштысы екенін жариялауды және оның атынан монета шығаруды тоқтатты. Осыған байланысты компанияның монеталарындағы парсы жазулары алынып тасталды. Екінші Акбар индустар мен мұсылмандардың бірлігін қадағалайтын "Фуул Валон Ки Саир" фестивалін бастаушы ретінде танылады. Оның қабірі Мехраулидегі XIII ғасыр суфисі Қутбуддин Бахтиар Какидің дарғасының жанында орналасқан.

Ерте өмір

Принц Мирза Акбар 1760 жылдың 22 сәуірінде, император Шах Алам II-нің әкесі шұғыл жағдайда жер аударылып жүргенде, Мукундпур, Сатнада дүниеге келді. 1781 жылдың 2 мамырында, Қызыл қамал ішінде, ағасының қайтысынан кейін ханзада Вали Ахд Бахадур атағымен мұрагерлік таққа ие болды. 1782 жылы ол 1799 жылға дейін Делидің вице-королі болып тағайындалды. 1788 жылы Рохилла көшбасшысы Ғұлам Қадыр Делиді басып алғанда, жас ханзада Мирза Акбар басқа моғол ханзадалары мен ханшайымдарымен бірге ноутч билеуге мәжбүр болды. Ол императорлық моғол отбасының қорланғанына және аштықтан зардап шеккеніне куә болды. Шах Жахан IV қашқан кезде, Мирза Акбар Екінші Акбар Шах атағымен император болды және әкесі Шах Алам II билікке қайта келгенге дейін, 1789 жылдың қаңтарына дейін император міндетін атқаруын жалғастырды.

Билік

Император Акбар II номиналды түрде үлкен империяға төрағалық етті, бірақ шын мәнінде Делидегі Қызыл қамалмен ғана шектелді. Оның билігінде Делидің мәдени өмірі гүлденді. Алайда, оның Шығыс Үндістан компаниясының шенеуніктеріне, әсіресе лорд Гастингске қатысты ұстанымы – оған тек қана бағынышты және билеуші ретінде құрмет көрсетуді талап етуі, оған құрмет көрсеткенімен, британдықтарды наразы қылды, олар оны өз зейнеткерлері деп есептеді. Сондықтан 1835 жылы британдықтар оның номиналды билігін «Дели патшасы» деп төмендетті, ал Шығыс Үндістан компаниясы 1803 жылдан 1835 жылға дейін болғандай, Моғол империясының қарапайым лейтенанттары ретінде әрекет етуді тоқтатты. Сонымен қатар, олар компанияның монеталарындағы парсы мәтінін ағылшын тіліне ауыстырды, онда императордың есімі болмады. Британдықтар Оудхтың науабы мен Хайдарабадтың низамын императордың мәртебесі мен ықпалын одан әрі төмендету үшін патшалық атақтар алуға ынталандырды. Низам құрмет көрсетіп, бас тартты, бірақ Авадхтың науабы осы ұсынысты қабылдады. Ол сондай-ақ Тоңк және Жаора науабына науаб атағын бергені де мәлім. Екінші Акбар Бенгалия реформаторы Рам Мохан Ройды Шығыс Үндістан компаниясының оған жасаған қатысуына қарсы шағымдану үшін тағайындады, оған Ража атағын берді. Рам Мохан Рой содан кейін Англияға барып, Сент-Джеймс сарайына Моғол елшісі ретінде келді. Рам Мохан Рой Моғол билеушісі атынан жақсы негізделген меморандум ұсынды, бірақ бұл бекер болды. Екінші Акбардың қабірі Делидегі Мехраулиде 13 ғасырлық суфи ғалымы Қутбұддин Бахтиар Какидің дарғасының жанындағы Моти мешітіне іргелес орналасқан мәрмәр қоршауда жатыр. Мұнда Моғол императорлары Бахадур Шах I, (Шах Алам I) және Шах Алам II де жерленген.

Ұрпақтар

Көтерілістен кейін Мырза Моғұлдың іні-туыстары, Баһадүр Шах Зафардың ұлы, Екінші Акбардың ұлы, британдықтардың қолға түсуінен қорқып, көршілес аймақтарға қашып кетті. Мұрагер Мырза Моғұл шайқаста қаза болды. Көптеген аман қалған ханзадалар Үндістанның түрлі провинцияларында қоныстанды, бірақ кейбіреулері Бирма мен Бенгалияға көшті, себебі император Баһадүр Шах II-мен бірге императорлық отбасының көптеген мүшелері Бирмадағы Рангунға жер аударылды.