Кіріспе

Батыс Өзбекстандағы Хорезм облысындағы қала. Өзбекстандағы қала.

Үргенш (Урганч; گرگانج, Gorgånch/Gorgānč/Gorgânc/Gurganj) – Батыс Өзбекстандағы аудандық деңгейдегі қала. Хорезм облысының орталығы болып табылады. 2021 жылғы бағаланған халық саны 145 000 адамды құрады, 1999 жылғы 139 100 адамнан артық. Аму-Дарья өзені мен Шават каналының жанында орналасқан. Қала Қызылқұм шөлі арқылы Бұхарадан батысқа қарай жатыр.

Тарих

Қаланың тарихы 19 ғасырдың екінші жартысына дейін жетеді. Бұл қаланы Түрікменстандағы сол атаумен аталатын Конье-Ургенш (сондай-ақ "Ескі-Ургенш" немесе "Гургенч" деп те аталады) қаласымен шатастырмау керек. Ескі-Ургенш қаласы 16 ғасырда Аму-Дарья өзенінің арнасы өзгергеннен кейін, ескі қала сусыз қалғандықтан тасталып қалды. Жаңа-Ургенш қаласын 19 ғасырдың екінші жартысында Хиуа хандығының кішкентай сауда бекеті орналасқан жерде орыстар құрды. Қазіргі Ургенш – кеңестік үлгідегі қала, оның көптеген нысандары, көше шамдарынан бастап тұрғын үйлерге дейін, мақта өрнектерімен безендірілген. Сырдарияның жағасында 1922 жылы Теке басмашылары өлтірген жиырма комсомол мүшесіне арналған ескерткіш және Ургенш қонақ үйінің сыртында 9 ғасырлық жергілікті математик, алгебраны революциялаған Мұхаммед әл-Хорезмиге арналған үлкен мүсін орналасқан. Ургенш – Хиваға, оңтүстік-шығысқа баратын туристердің негізгі қақпасы. Хиваның ескі қаласы, Ичан-Қала деп белгілі, ЮНЕСКО-ның Әлемдік мұралар тізіміне енген. Польша әншісі Анна Герман 1936 жылы Ургенште дүниеге келді.

География

Қала Ташкенттен батысқа қарай 968 шақырым қашықтықта, Амударья өзенінің жағасынан батысқа қарай 6 шақырымда (Шалыш портында) Шавкат каналының бойында орналасқан.

Инфрақұрылым

Қалада түрлі мақсаттағы зауыттар бар, оның ішінде шөп шабу машиналарын, мақта тазалау машиналарын, май өндіру, экскаваторларды жөндеу және шина жөндеумен айналысатындар да бар. Сондай-ақ, жібек және тігін фабрикалары бар, құрылыс материалдарын өндіру де орнатылған. Бұған қоса, Өзбекстанның заманауи өнер мұражайы жұмыс істейді.

Көлік

Қалада Түркіменбат – Бейнеу темір жолында теміржол станциясы бар. Үргенш қалалық көлігі автобустардан, троллейбустардан және микроавтобус таксилерден тұрады. Үргенш пен Хива арасында Орталық Азия үшін ерекше болып табылатын троллейбус желісі бар. Үргенш әуежайы халықаралық мәртебеге ие және кез келген жолаушылар ұшағын қабылдауға қабілетті. Ташкент, Мәскеу (Uzbekistan Airways, Siberia Airlines), Санкт-Петербург, Париж, Рим және Милан қалаларына тұрақты рейстер орындалады, сондай-ақ туристерге арналған чартерлік рейстер де бар.

Мәдениет

1999 жылы қалада Жалалуддин Мангубердидің 800 жылдығы, ал 2001 жылы "Авесто" кітабының жарыққа шығуының 2700 жылдығы халықаралық деңгейде тойланды. 2003 жылы Хорезм облысында өткен "Үміт нихоллари" республикалық спорт жарыстарына дайындалып, қалада бірнеше ірі спорт кешендері салынды. Туризм, әсіресе ежелгі Хива қаласымен байланысты дамыды. Жергілікті және шетелдік туристерге "O'zbekiston Turizm" компаниясының филиалы, сондай-ақ "Jaykhun", "Khorezm Palace" және "Avesto" қонақ үйлері қызмет көрсетеді.

Медиа

Қалада 27 газет және журнал басылып шығады, оның ішінде "Хоразм Хақиқаты", "Урганч Оқшоми", "Жас дауысы", "Тұзжар" және тағы да басқалары.