Кіріспе
Сахаромицетер – көптеген ашытқы түрлерін қамтитын саңырауқұлақтар туысы. Saccharomyces грек тіліндегі σάκχαρον (қант) және μύκης (саңырауқұлақ) сөздерінен құралған және «қант саңырауқұлағы» деген мағынаны білдіреді. Осы туыстың көптеген өкілдері тамақ өндірісінде маңызды рөл атқарады, олар сыра жасаушы, нан пісіруші ашытқы және қамыр ашытқысы ретінде белгілі. Олар бір жасушалы және сапрофит саңырауқұлақтар. Мысалы, Saccharomyces cerevisiae нан, шарап және сыра жасауға, сондай-ақ адам мен жануарлар денсаулығы үшін қолданылады. Бұл туыстың басқа өкілдеріне S. cerevisiae-ға ең жақын туысы – Saccharomyces paradoxus жабайы ашытқысы, шарап жасауға қолданылатын Saccharomyces bayanus және медицинада қолданылатын Saccharomyces cerevisiae var. boulardii жатады.
Saccharomyces is a genus of fungi that includes many species of yeasts. Saccharomyces is from Greek σάκχαρον (sugar) and μύκης (fungus) and means sugar fungus. Many members of this genus are considered very important in food production where they are known as brewer's yeast, baker's yeast and sourdough starter among others. They are unicellular and saprotrophic fungi. One example is Saccharomyces cerevisiae, which is used in making bread, wine, and beer, and for human and animal health. Other members of this genus include the wild yeast Saccharomyces paradoxus that is the closest relative to S. cerevisiae, Saccharomyces bayanus, used in making wine, and Saccharomyces cerevisiae var. boulardii, used in medicine.
Морфология
Saccharomyces колониялары тез өсіп, үш күнде пісіп жетіледі. Олар жалпақ, тегіс, ылғалды, жылтыр немесе сор, және қаймақ түсті болады. Нитратты пайдалана алмауы және түрлі көмірсуларды ашыту қабілеті – Saccharomyces-тың ерекше белгілері.
Жасушалық морфология
Жалпы, олардың диаметрі 2–8 мкм және ұзындығы 3–25 мкм болады. Бластоконидиялар (жасуша бүршіктері) байқалады. Олар бір жасушалы, шар тәрізді және сопақтан созылған пішінде болады. Көпжақты (көпполярлы) бүршіктеу тән. Псевдогифалар болған жағдайда, олар жай ғана болады. Гифалар жоқ. Saccharomyces аскоспоралар түзеді, әсіресе V 8 ортасында, ацетат аскоспора агарында немесе Городкова ортасында өскенде. Бұл аскоспоралар шар тәрізді және аскұста орналасқан. Әрбір аскұста 1–4 аскоспора болады. Аскұстар пісіп жетілгенде жарылмайды. Аскоспоралар Киньон бояуымен және аскоспора бояуымен боялады. Грам бояуымен боялғанда аскоспоралар Грам-теріс, ал вегетативтік жасушалар Грам-оң болып көрінеді.
Тарих
Ашытқының сырада кездесуі алғаш рет 1680 жылы болжаған, бірақ 1837 жылға дейін Saccharomyces туысы деп аталмаған. 1876 жылға дейін Луи Пастер ашыту процесіне тірі организмдердің қатысты екенін дәлелдемеген, ал 1883 жылы Эмиль С. Хансен сыра қайнатуға қолданылатын ашытқыны бөліп алып, оны көбейтті, бұл сыра қайнатуда ашытқының маңыздылығын анықтауға себеп болды. Ашытқының морфологиясы мен тазалығын зерттеу үшін микроскоптарды пайдалану олардың жұмыс істеу қағидаларын түсіну үшін маңызды болды.
Ішуге арналған
Ішімдік ашытқылары полиплоидты және Saccharomyces туысына жатады. Ашыту штаммдарын екі топқа бөлуге болады: эль штаммдары (Saccharomyces cerevisiae) және лагер штаммдары (ескі таксономия бойынша Saccharomyces pastorianus немесе Saccharomyces carlsbergensis). Лагер штаммдары S. cerevisiae және S. eubayanus гибриді болып табылады және көбінесе төменгі қайнау деп аталады. Керісінше, эль штаммдары жоғары қайнау штаммдары деп аталады, бұл олардың ашық төртбұрышты ашытқыштарда бөліну ерекшеліктерін көрсетеді. Екі түрдің температураға, қантты тасымалдауға және қолдануға реакциясы сияқты көптеген айырмашылықтары болғанымен, S. pastorianus және S. cerevisiae түрлері Saccharomyces туысы ішінде тығыз байланысты. Saccharomyces ашытқылары бактериялармен симбиоздық матрицалар құра алады және комбуча, кефир және имбирь сырасын өндіру үшін қолданылады. Мысалы, Saccharomyces fragilis кефир мәдениеттерінің құрамына кіреді және сыр жасаудың қосалқы өнімі ретінде алынған сарысудағы лактозада (мал азығы ретінде пайдалану үшін) өсіріледі.
Патология
Сахаромицетер қантқа бай тағамдардың, мысалы, клен шырыны, сироп, концентрленген шырындар мен дәмдеуіштердің бұзылуына себеп болады. Жағдай туралы есептер S. cerevisiae-ге ұзақ уақыт бойы тозудың гиперсезімталдыққа алып келуі мүмкін екенін көрсетеді.