Музыканы қабылдау бұзылысы: Амузияның түрлері мен себептері
Amusia
Музыкалық амузия – музыканы қабылдау бұзылысы. Туа пайда болған немесе ми зақымдану салдарынан дамуы мүмкін. Симптомы, түрлері және 4% халықта кездесетіні туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Амузия – негізінен дыбыс қабылдаудағы кемшілік ретінде көрінетін, сонымен қатар музыкалық есте сақтау мен тануды қамтитын музыкалық бұзылыс. Амузияның екі негізгі түрі бар: ми зақымдануы салдарынан пайда болатын қабылданған амузия және туғаннан бері музыканы өңдеудегі аномалиядан туындайтын туа біткен амузия. Зерттеулер туа біткен амузияның дыбыстың жіңішке айырмаларын ажыратудағы кемшілік екенін және халықтың 4%-ы осы бұзылысқа шалдығатынын көрсетті. Қабылданған амузияның түрлі формалары болуы мүмкін. Миы зақымдалған пациенттер сөйлеуіне зиян келмей, музыкалық дыбыстарды шығару қабілетін жоғалтуы мүмкін, бұл афазиямен ауыратын адамдар сөйлеу қабілетін таңдап жоғалтады, бірақ кейде ән салуға шамасы жетеді. Амузияның басқа түрлері музыканы өңдеудің нақты кіші процестеріне әсер етуі мүмкін. Қазіргі зерттеулер музыканың ырғағы, мелодиясы және эмоционалдық өңделуі арасындағы өзгешеліктерді көрсетті. Амузия осы дағдылардың кез келген комбинациясының бұзылуын қамтуы мүмкін.
Amusia is a musical disorder that appears mainly as a defect in processing pitch but also encompasses musical memory and recognition. Two main classifications of amusia exist: acquired amusia, which occurs as a result of brain damage, and congenital amusia, which results from a music processing anomaly present since birth. Studies have shown that congenital amusia is a deficit in fine grained pitch discrimination and that 4% of the population has this disorder. Acquired amusia may take several forms. Patients with brain damage may experience the loss of ability to produce musical sounds while sparing speech, much like aphasics lose speech selectively but can sometimes still sing. Other forms of amusia may affect specific sub processes of music processing. Current research has demonstrated dissociations between rhythm, melody, and emotional processing of music. Amusia may include impairment of any combination of these skill sets.
Белгілері мен симптомдары
Амузияның белгілері көбінесе қабылдамалы, клиникалық немесе аралас болып жіктеледі. Қабылдамалы амузияның белгілері, кейде "музыкалық саңыраулық" немесе "тоналдық саңыраулық" деп аталады. Клиникалық немесе экспрессивті белгілерге ән айту, музыкалық нотация жазу және/немесе музыкалық аспапта ойнау қабілетін жоғалту кіреді. Аралас бұзылу – экспрессивті және қабылдамалы бұзылулардың үйлесімі. Жұмылдырылған амузияның клиникалық белгілері туа біткен амузияға қарағанда әлдеқайда өзгергіш және зақымдану орны мен сипатына байланысты болады. Амузиямен ауыратындар кеңістіктік және музыкалық ақпаратты бірдей өңдеуді талап ететін тапсырмаларды қалыпты адамдардан жылдам орындайды, бұл олардың кемістігіне байланысты. Қалыпты адамдар музыкалық және кеңістіктік тапсырмаларды толық өңдей білуіне байланысты араласуды сезінеді, ал амузиямен ауыратындарда мұндай құбылыс байқалмайды.
Symptoms of amusia are generally categorized as receptive, clinical, or mixed. Symptoms of receptive amusia, sometimes referred to as "musical deafness" or "tone deafness", Clinical, or expressive, symptoms include the loss of ability to sing, write musical notation, and/or play an instrument. A mixed disorder is a combination of expressive and receptive impairment. Clinical symptoms of acquired amusia are much more variable than those of congenital amusia and are determined by the location and nature of the lesion. Amusics performed more quickly than normal individuals on a combined task of both spatial and musical processing tasks, which is most likely due to their deficit. Normal individuals experience interference due to their intact processing of both musical and spatial tasks, while amusics do not.
Әлеуметтік және эмоциялық
Музыканы қабылдауда өмір бойы ауыр кемшіліктері бар адамдар музыкаға эмоционалдық жауап беруде ерекше шектеулі болады. Амузиясы бар кейбір адамдар музыканы жағымсыз деп сипаттайды. Ал басқалары оны жай ғана шу деп есептейді және одан ыңғайсыздық сезінеді. Бұл әлеуметтік жағдайларда қиындық тудыруы мүмкін, себебі амузиясы бар адамдар көбінесе музыкадан қашып тырысады, бірақ көптеген жағдайларда мұндай мүмкіндік болмайды. Қытай және басқа да тональды тілдерде сөйлейтін елдерде амузияның әлеуметтік және эмоционалдық салдары күштірек болуы мүмкін: тілді қолдану мен түсінуде қиындықтар. Дегенмен, контексттік белгілер көбінесе дұрыс мағынаны анықтауға жеткілікті, дәл осылай гомофондар түсінілуі мүмкін.
Amusic individuals have a remarkable sparing of emotional responses to music in the context of severe and lifelong deficits in processing music. Some individuals with amusia describe music as unpleasant. Others simply refer to it as noise and find it annoying. This can have social implications because amusics often try to avoid music, which in many social situations is not an option. In China and other countries where tonal languages are spoken, amusia may have a more pronounced social and emotional impact: difficulty in speaking and understanding the language. However, context clues are often strong enough to determine the correct meaning, similarly to how homophones can be understood.
Қарым-қатынас аурулары
Амузия – музыкалық қабілеттерге әсер ететін оқу қиындығы ретінде жіктеледі. Зерттеулер тумысынан амузияға шалдыққан жас адамдарға тондарды ажырату техникаларын үйретуге болады екенін көрсетеді. Бұл тұжырым зерттеушілерді амузияның дислексия және басқа да ұқсас бұзылыстармен байланысты болуы мүмкін деген ойға жетеледі. Зерттеулер амузияның ми қабығының көлемінің ұлғаюымен байланысты болуы мүмкін екендігін көрсеткен, бұл ми қабығының дамуындағы бұрмалаушылықтың салдары болуы мүмкін. Дислексия және эпилепсия сияқты жағдайлар ми қабығының дамуындағы бұрмалаушылықтарға байланысты және сонымен қатар қабықтың қалыңдығының артуына алып келеді, бұл зерттеушілерді туа біткен амузияның мидың басқа бөлігіндегі ұқсас құбылыс салдары болуы мүмкін деген сенімге жеткізеді. Амузия афазияға ұқсас, себебі олар екеуі де уақытша бөлікке жақын ми аймақтарына әсер етеді. Амузиямен ауыратын көптеген адамдар афазияның ешқандай белгісін көрсетпейді. Дегенмен, кейбір жағдайларда афазиясы бар адамдарда, әсіресе, қабылданған афазияда амузия белгілері байқалуы мүмкін. Бұл екеуі бір-бірінсіз де болуы мүмкін, және біреуінің болуы екіншісінің болуын міндетті түрде білдірмейді.
Amusia has been classified as a learning disability that affects musical abilities. Research suggests that in congenital amusia, younger subjects can be taught tone differentiation techniques. This finding leads researchers to believe that amusia is related to dyslexia and other similar disorders. Research has been shown that amusia may be related to an increase in size of the cerebral cortex, which may be a result of a malformation in cortical development. Conditions such as dyslexia and epilepsy are due to a malformation in cortical development and also lead to an increase in cortical thickness, which leads researchers to believe that congenital amusia may be caused by the identical phenomenon in a different area of the brain. Amusia is also similar to aphasia in that they affect similar areas of the brain near the temporal lobe. Most cases of those with amusia do not show any symptoms of aphasia. However, a number of cases have shown that those who have aphasia can exhibit symptoms of amusia, especially in acquired aphasia. The two are not mutually exclusive and having one does not imply possession of the other.
Диагностика
Амузияны диагностикалау үшін Монреаль хаттамасында сипатталған көптеген зерттеу құралдарын пайдалану қажет. Бұл хаттаманың негізгі бөлігі – Монреальдік амузияны бағалау батареясы (MBEA), ол дәстүрлі музыканың жадын және қабылдауын анықтауға көмектесетін музыкалық ерекшеліктерді бағалайтын бірқатар тесттерді қамтиды. Алайда, хаттама байқалатын клиникалық белгілерді түсіндіре алатын басқа да жағдайларды жоққа шығаруға мүмкіндік береді. Батарея алты субтесттен тұрады, олар дыбыс контурын, музыкалық шкалаларды, дыбыс интервалдарын, ырғақты, өлшемді және жадты ажырату қабілетін бағалайды. Амузиямен байланысты мидың аномалияларын анықтау үшін МРТ негізіндегі ми құрылымын талдау және электроэнцефалография (ЭЭГ) сияқты әдістер жиі қолданылады (Neuroanatomy бөлімін қараңыз). Сонымен қатар, воксельдік морфометрия (VBM) музыкалық қабілеті бұзылмаған ми мен амузиясы бар мидың МРТ суреттері арасындағы анатомиялық айырмашылықтарды, әсіресе ақ және сұр заттың мөлшерінің өсуін немесе азаюын анықтау үшін қолданылады. Олар қалыпты аудиометриялық көрсеткіштері және орташадан жоғары интеллектісі мен жадысы болса да, таныс әуендерді тани алмайды немесе ырғақтап айта алмайды. Сонымен қатар, олар мелодиялық контексте диссонанстық аккордтарға сезімталдық танытпайды, бұл, бұрын айтқанымыздай, нәрестелердегі музыкалық бейімділіктердің бірі. Туа пайда болған амузияның ерекше белгісі – дыбыстың нақты айырмасын сезінудегі кемшілік, және бұл кемшілік туа пайда болған амузиясы бар адамдарға әуендегі қате нотаны табуды сұрағанда ең анық көрінеді. Тоналды саңыраулық музыкамен бірге уақытты ұстай алмау (ырғақсыздық немесе ырғақты сезіну қабілетінің жоқтығы) немесе әнді есте сақтау немесе танудағы қиындықтар сияқты басқа да музыкалық ерекшеліктермен байланысты. Бұл кемшіліктер жеке-жеке пайда болуы мүмкін, бірақ кейбір зерттеулер олардың тоналды саңыраулықпен күресуші адамдарда көбірек кездесетінін көрсетеді. Тәжірибелі музыканттар, мысалы, В.А. Маттью, ересектердегі тоналды саңыраулықты оқыту арқылы түзетуге болатынын айтқан.
The diagnosis of amusia requires multiple investigative tools all described in the Montreal Protocol for Identification of Amusia. This protocol has at its center the Montreal Battery of Evaluation of Amusia (MBEA), which involves a series of tests that evaluate the use of musical characteristics known to contribute to the memory and perception of conventional music, but the protocol also allows for the ruling out of other conditions that can explain the clinical signs observed. The battery comprises six subtests which assess the ability to discriminate pitch contour, musical scales, pitch intervals, rhythm, meter, and memory. Both MRI based brain structural analyses and electroencephalography (EEG) are common methods employed to uncover brain anomalies associated with amusia (See Neuroanatomy). Additionally, voxel based morphometry (VBM) is used to detect anatomical differences between the MRIs of amusic brains and musically intact brains, specifically with respect increased and/or decreased amounts of white and grey matter. They are unable to recognize or hum familiar tunes even if they have normal audiometry and above average intellectual and memory skills. Also, they do not show sensitivity to dissonant chords in a melodic context, which, as discussed earlier, is one of the musical predispositions exhibited by infants. The hallmark of congenital amusia is a deficit in fine grained pitch discrimination, and this deficit is most apparent when congenital amusics are asked to pick out a wrong note in a given melody. Tone deafness is also associated with other musical specific impairments such as the inability to keep time with music (beat deafness, or the lack of rhythm), or the inability to remember or recognize a song. These disabilities can appear separately, but some research shows that they are more likely to appear in tone deaf people. Experienced musicians, such as W. A. Mathieu, have addressed tone deafness in adults as correctable with training.
Амузияның пайда болуы
Қосымша амузия – туа біткен амузиямен ұқсас сипаттамалары бар музыкалық қабілетсіздік, бірақ ол мұрагерлікпен емес, мидың зақымдануы салдарынан пайда болады. Ол туа біткен амузиядан гөрі жиі кездеседі. Бұған қоса, мидың зақымдануы адамның тональды және атоналды музыканы ажырата алу қабілетін нашарлатуы және қате ноталарды анықтауын қиындатуы мүмкін, бірақ биіктіктер арасындағы қашықтықты және биіктік бағытын бағалау қабілетін сақтап қалуы мүмкін. Оң жақ үстіңгі уақытша гирусы контур ақпаратын жинап, бағалайды, ал оң және сол уақытша аймақтар интервал ақпаратын жинап, бағалайды. Сонымен қатар, Гешль гирусының оң алдыңғы-латеральді бөлігі (бірінші есту қабығы) да биіктік ақпаратын өңдеуге қатысады.
Acquired amusia is a musical disability that shares the same characteristics as congenital amusia, but rather than being inherited, it is the result of brain damage. It is also more common than congenital amusia. Furthermore, brain damage can disrupt an individual's ability to tell the difference between tonal and atonal music and detect the presence of wrong notes, but can preserve the individual's ability to assess the distance between pitches and the direction of the pitch. The right superior temporal gyrus recruits and evaluates contour information, while both right and left temporal regions recruit and evaluate interval information. In addition, the right anterolateral part of Heschl's gyrus (primary auditory cortex) is also concerned with processing pitch information.
Уақыт қатынастары
Ми музыканың уақытша (ритмикалық) компоненттерін екі тәсілмен талдайды: (1) музыканың үздіксіз ағынындағы тізбектерді ұзақтығы бойынша уақытша оқиғаларға бөледі және (2) осы уақытша оқиғаларды музыканың жасырын ырғағын түсіну үшін топтастырады. Ритмдік ажыратуға қатысты зерттеулер оң жақ temporal есту қабығының уақытша сегменттеуге, ал сол жақ temporal есту қабығының уақытша топтастыруға жауапты екенін көрсетеді. Басқа зерттеулер қозғалыс қабығының аймақтарының ырғақ қабылдау және орындалу процесіне қатысатынын көрсетіп тұр. Сондықтан, екі жақты temporal қабықшалар мен нейрондық қозғалыс орталықтары арасындағы байланыс пен өзара әрекеттесудің жетіспеуі туа біткен және кейіннен пайда болған амузияға себеп болуы мүмкін. Мидың temporal және фронталдық аймақтары арасындағы байланыс өте маңызды, себебі бұл аймақтар музыканы өңдеуде маңызды рөл атқарады. Амузиямен ауырған адамдардың миындағы temporal аймақтардағы өзгерістер, көбінесе, биіктік сезіміндегі және басқа да музыкалық ерекшеліктердегі кемшіліктермен байланысты, ал фронталдық аймақтардағы өзгерістер, ықтимал, музыканы ажырату үшін қажетті жад сияқты когнитивтік процестердің жетіспеушілігімен байланысты. Осы зерттеулердің нәтижесінде мидың осы аймақтарындағы кез келген аномалиялар мен/немесе зақымданулар амузияның дамуына әкелуі мүмкін.
The brain analyzes the temporal (rhythmic) components of music in two ways: (1) it segments the ongoing sequences of music into temporal events based on duration, and (2) it groups those temporal events to understand the underlying beat to music. Studies on rhythmic discrimination reveal that the right temporal auditory cortex is responsible for temporal segmenting, and the left temporal auditory cortex is responsible for temporal grouping. Other studies suggest the participation of motor cortical areas in rhythm perception and production. Therefore, a lack of involvement and networking between bilateral temporal cortices and neural motor centers may contribute to both congenital and acquired amusia. This connection between the temporal and frontal regions of the brain is extremely important since these regions play critical roles in music processing. Changes in the temporal areas of the amusic brain are most likely associated with deficits in pitch perception and other musical characteristics, while changes in the frontal areas are potentially related to deficits in cognitive processing aspects, such as memory, that are needed for musical discrimination tasks. These findings suggest that any abnormalities and/or injuries to these regions of the brain could facilitate amusia.